Tag Archives: alleenstaande ouders

Libelle droomplaatje heeft grote impact op vrouwen

Echtscheiding? Werkloosheid? Ziekte en dood? Welnee, vrouwen met een partner hoeven zich geen zorgen te maken over hun inkomen. Ze maken immers deel uit van een gelijkwaardig huishouden waarbij hij toevallig het geld verdient en zij toevallig zelf kiest voor de kinderen en het huishouden, blijkt uit onderzoek van Delta Lloyd, uitgevoerd in opdracht van kenniscentrum E-quality. Het gevolg is dat drie miljoen vrouwen grote risico’s lopen. Ze kunnen zichzelf op geen enkele manier financieel redden.

Oh, het geld vliegt vanzelf wel binnen…

E-quality noemt de uitkomsten verontrustend. Deze groep leeft op een roze wolk, concludeert het centrum. Landelijke media zoals de krant NRC besteedden kort aandacht aan de studie. Voor wie het hele rapport aandachtig leest, ontstaat echter een beeld dat meer waard is dan beknopt berichtje. Want de vraag is: wat maakt dat vrouwen er van uitgaan dat het wel goed komt met hun economische positie?

Het hoofdstuk over de risicoperceptie laat zien dat culturele normen en waarden een enorme invloed hebben op de overtuigingen van mensen. Zo leren veel meisjes al jong dat wiskunde zo moeilijk is. Ze achten zichzelf vervolgens als volwassene minder goed in staat dan hun mannelijke partner om de financiële zaken te regelen. Hij is van de cijfers, zij niet. Daardoor geven vrouwen geldzaken sneller uit handen.

We hebben het hier duidelijk over een mentaliteit die voortkomt uit cultuur. Want uit onderzoek blijkt: hoe conservatiever de cultuur, hoe groter de ‘wiskunde’ kloof tussen mannen en vrouwen. Als er geen culturele lading op cijfers zit, blijken mannen en vrouwen even goed te zijn. Dat feit is duidelijk nog niet tussen de oortjes van vrouwen belandt, onder andere omdat de massamedia hier weinig aandacht aan besteden. De pers richt zich liever op zogenaamd aangeboren verschillen tussen Mars en Venus.

Daarnaast speelt ‘het plaatje’ een grote rol. Man, vrouw, kind, geluk. Dat ideaalbeeld kennen we, want Libelle en Margriet schrijven daar wekelijks kolommen over vol. Zoals een vrouw het verwoordde in het onderzoek:

Op een gegeven moment ontmoet je de man, en daar ben je dan gewoon mee, en dan heb je een inkomen en doe je wat je leuk vindt. Zo dacht ik een beetje, rooskleurig, van: happy in de liefde, happy in mijn werk en gewoon goed rond kunnen komen. En nooit gedacht van jeetje, ik zou weleens in de WW kunnen belanden of scheiden. Nee, dat zat niet in mijn plaatje van mogelijke toekomstscenario’s.

Onbewust overgenomen normen en waarden over hoe het hoort, het rooskleurige ideaalbeeld van het Nederlandse gezin, blijken zodoende een grote rol te spelen. Dat beeld is behoorlijk conservatief. Na de komst van het eerste kind vindt driekwart van de bevolking dat vrouwen hun uren betaalde arbeid drastisch terug moeten schroeven, tot maximaal drie dagen per week. De man zorgt wel voor de rest, is de impliciete overtuiging.

Geen woord over de gevolgen die dat model heeft voor de financiële zelfredzaamheid van vrouwen, of voor de hoogte van hun pensioen. Zulke netelige kwesties regelen zichzelf wel, en als je het er toch over wil hebben, dan is dat een motie van wantrouwen:

…als je gaat scheiden dan ben je met zijn tweeën toch daarbij, klaar. Nee, daar ben ik helemaal niet mee bezig. Als je daar mee bezig gaat betekent dat al dat je niet goed in je huwelijk zit.

…het kan ook een soort vlucht zijn in het ideaalplaatje. En helemaal niet willen kijken naar wat er misschien mis is, of wat er misschien niet lekker loopt of zou kunnen gebeuren. Eigenlijk daar niet voor open willen staan.

In die zin zou de huidige financiële crisis mogelijk een positief effect kunnen hebben. Zo schrijven de onderzoekers van Delta Lloyd:

Voorbeelden in de directe omgeving blijken voor sommige vrouwen het risicobewustzijn aan te wakkeren. Een nu werkloze vrouw geeft bijvoorbeeld aan dat zij destijds geen voorbeelden in haar omgeving had die haar aan het denken hadden kunnen zetten. Daardoor dacht ze naar eigen zeggen “een beetje rooskleurig”. Nu heeft ze wel vrienden en vriendinnen die ook hun baan kwijtraken. […]. Uit vier andere interviews blijkt inderdaad dat het risicobewustzijn van deze respondenten is vergroot door een voorbeeld in hun directe omgeving, zoals vrienden of familie.

Een kind krijgen had soms ook dit bewustwordingseffect. Vrouwen begonnen dan alsnog na te denken over hun eigen situatie, omdat ze hun kind goed verzorgd achter wilden laten als er iets ergs zou gebeuren.

Delta Lloyd vroeg aan gescheiden vrouwen met kinderen wat zij, achteraf gezien, aan het begin van hun relatie met een partner anders hadden willen regelen. De meerderheid zou met de kennis van nu destijds meer zaken zwart op wit vast hebben laten leggen, en een financieel expert hebben geraadpleegd. Ook kwamen vrouwen erachter dat ze destijds beter niet in gemeenschap van goederen hadden kunnen trouwen. Kortom, tijd om In haar Recht van advocate Gabi van Driem te lezen, en de gids Vrouw en Geld te raadplegen.

Wat te doen voor de groep die nog in het Libelle plaatje gelooft? Delta Lloyd vroeg het aan de geïnterviewde vrouwen en kreeg verschillende mogelijkheden aangereikt. Sommige vrouwen zouden ernstige waarschuwingen toejuichen, om vrouwen met een schok uit de droom te helpen. Marketingtechnisch zou het daarentegen juist helpen om de boodschap positief te houden – denk nu alvast na over je pensioen, zodat je straks leuke dingen kunt doen.

Daarnaast zou laagdrempelige hulp de schroom voor het regelen van geldzaken moeten opheffen. Ook zou het taboe op praten over geldzaken moeten verdwijnen:

Het maken van financiële afspraken met je partner zou meer als standaardnorm gepresenteerd moeten worden. Net zoals iedereen bijvoorbeeld een zorgverzekering of een WA-verzekering heeft, zou het ook vanzelfsprekend moeten zijn dat je als partners financiële afspraken met elkaar maakt. Het kan op de to-do-lijst voor een bruiloft[…]. Een ander idee is om in tv-programma’s over geldproblemen te tonen hoe bijvoorbeeld financiële problemen na een echtscheiding voorkomen hadden kunnen worden als er betere afspraken tussen partners waren gemaakt. Zo kunnen ook vrouwen die weinig risico’s zien, gestimuleerd worden om goede financiële afspraken te maken met hun partner, aldus enkele geïnterviewde vrouwen.

Tsja, voegt de Zesde Clan graag toe aan dit soort aanbevelingen, en misschien kunnen mannen na een scheiding eindelijk eens de alimentatie voor de door henzelf verwekte kinderen betalen? Want de helft van de gescheiden vaders  legt die verantwoordelijkheid naast zich neer. Dat betekent nog meer geldzorgen voor de moeder als het onverhoopt mis gaat met de relatie.

Inkomenspolitiek maakt voorkeuren duidelijk

Zelfstandige vrouwen zonder partner hebben in Nederland het nakijken. Vanwege het inkomensbeleid van de regering is hun reële inkomen óf gestagneerd, of zelfs 4% erop achteruit gegaan. Alle andere huishoudtypen gaan er in inkomen juist op vooruit. Dat blijkt uit een doorlichting van het inkomensbeleid van de Nederlandse regering over de periode 2002-2008.

Het ministerie van sociale zaken en werkgelegenheid liet het eigen beleid doorlichten en publiceerde de resultaten eind oktober. De kern van het verhaal staat op pagina 39 van het rapport. Per huishoudtypen geeft de studie hier de CBS gegevens van de reële inkomensontwikkeling tussen 2002 en 2008. Dan zie je dat zelfs als alles vergelijkbaar is, er een verschil optreedt tussen zelfstandig levende mannen en vrouwen, in het nadeel van vrouwen:

  • alleenstaande man tot 65 jaar: 3% inkomensontwikkeling
  • alleenstaande man ouder dan 65: 9%
  • alleenstaande vrouw tot 65 jaar: 0%
  • alleenstaande vrouw ouder dan 65: 6%
De zelfstandige vrouw heeft alleen baat bij inkomenspolitiek als ze in de categorie senioren valt. Kijkend naar de andere cijfers uit de grafiek op pagina 39 hebben vooral stelletjes en klassieke gezinnen met een kostwinner baat bij het inkomensbeleid van de regering.  De enige uitzondering is de alleenstaande ouder, meestal een moeder, met jonge kinderen. 
 
De inkomensontwikkeling van dit type eenoudergezinnen laat echter een veelzeggend patroon zien. Zolang de kinderen onder de 18 zijn heeft zo’n alleenstaande moeder niets te vrezen. Die krijgt een geheel eigen aanrechtsubsidie van de overheid als ze thuis voor kinderen blijft zorgen.Wordt het eerste kind meerderjarig, dan gaat het inkomen er juist 4% op achteruit. 
 
Werk zoeken heeft alleen zin als het goed betaald is. Een alleenstaande moeder die vier dagen gaan werken op minimumloonniveau krijgt namelijk te maken met een inkomensachteruitgang van 4%. Een soort strafkorting. Dan kun je maar beter een partner vinden, blijkt uit het rapport. Een alleenstaande moeder met kinderen onder de 18, die gaat samenwonen, gaat er in inkomen namelijk bijna 34% op vooruit. 34%…..!
 
De samenstellers van het rapport zijn beleidsambtenaren. Ze houden zich verre van politieke kwesties als ‘wat zegt dit’, of ‘is dit wel eerlijk’. De Zesde Clan is echter volledig onafhankelijk, en wij willen de boodschap achter de macro economische gemiddelden wel even voor u op een rij zetten.  Vrouw, alleenstaand, niet aan voortplanting gedaan? Screw you. Vrouw, alleenstaande moeder, maar in ieder geval één kind is meerderjarig? Je taak zit erop, aan de betaalde arbeid jij. Vrouw, moeder, en kinderen onder de 18? Trouw en je zult welvarend zijn.

Correct taalgebruik versluiert probleem alleenstaande moeders

Slechte berichten, onder andere in de Volkskrant: alleenstaande ouders gaan er honderden euro’s op achteruit. Vanwege bezuinigingen vallen allerlei subsidies en tegemoetkomingen weg voor mensen met een kind van 12 jaar of ouder. Klinkt netjes he? Alleenstaande ouder, mensen…. Maar zulk politiek correct taalgebruik verhult waar het eigenlijk om gaat. Die alleenstaande ouder is bijna altijd een vrouw. Deze bezuiniging treft vrouwen zodoende veel harder dan mannen. Dat heet in goed Nederlands: indirecte discriminatie.

Even wat cijfers. Volgens het CBS stijgt de omvang van de groep alleenstaande ouders gestaag en telt Nederland tegen de half miljoen van dit soort huishoudens. De stijging hangt samen met het eveneens stijgende aantal echtscheidingen. Gaan man en vrouw uit elkaar, dan bleven de kinderen in 2008 in 85% van de gevallen bij de moeder wonen. Vervolgens ontmoeten mannen sneller een nieuwe partner dan vrouwen. Want, nog steeds in de woorden van het CBS: ‘de aanwezigheid van thuiswonende kinderen vermindert de kans op het zoeken en vinden van een partner.’ En die kids woonden dus meestal bij mams.

Okee, echtscheidingen. Wat gebeurt er dan met het inkomen? Zoals kenniscentrum E-quality onlangs nog duidelijk maakte staan vrouwen er over het algemeen slechter voor dan mannen als het gaat om werk en inkomen. Zeker als er kinderen komen schieten hij en zij in traditionele rolpatronen. Als er iemand stopt of minder uren betaald werk verricht, dan is dat vrij automatisch de vrouw. Ook in 2009 veranderde de geboorte van een kind bijna niets voor mannen.De overgrote meerderheid blijft gewoon fulltime werken.

Alles bij elkaar zorgen deze patronen ervoor dat mannen na een scheiding op z’n minst 1800 euro per maand te besteden hebben. Vrouwen beschikken over hooguit 1300 euro, maar vaak veel minder. Dit becijferde het NIBUD vorig jaar. Uit dat onderzoek bleek ook dat vaders maar in de helft van de gevallen alimentatie betaalden voor de kinderen die zij verwekten. De andere vijftig procent weigerde, of kon wegkomen met niks betalen omdat het stel indertijd geen afspraken had gemaakt over wat te doen in geval van een scheiding. Of omdat hij en zij geen huwelijk sloten maar samen woonden zonder samenlevingscontract. 

Als je kijkt naar het effect van deze bezuiging in termen van gender, is het duidelijk een discriminerende maatregel die vrouwen veel harder treft dan mannen. Het lijkt wel een beetje op die women seeking missile waar organisaties in Engeland tegen te hoop lopen. Het politiek correcte gebruik van ‘ouders’ en ‘mensen’ versluiert de seksistische lading van de bezuiniging.

Als de regering dan toch iets wil doen, kunnen ze beter vaders aanspreken op hun financiële verantwoordelijkheid. Want hoe kan het dat de helft van de mannen na een scheiding geen cent meer geeft voor zijn kinderen?

Groot wil terug naar de Vader als belichaming van de Wet

Moderne vaders hoeven van filosoof Ger Groot niet helemaal terug naar de jaren vijftig, maar ze moeten wél afstandelijk blijven en de Wet belichamen. Eigenlijk een beetje zoals in de jaren vijftig. Dat bepleit hij in een groot artikel in dagblad Trouw. De kern van zijn verhaal:

Natuurlijk, zijn dagindeling en zijn werkschema zullen wat anders zijn ingevuld, hij loopt wat vaker achter de kinderwagen en heeft ontdekt dat het verschonen van de luiers eigenlijk een heel prettige bezigheid kan zijn. Maar de taak die hij in de opvoeding te vervullen heeft is niet wezenlijk veranderd. Of hij wil of niet, moet hij de Wet durven zijn en durven stellen. Dàt maakt hem tot vader: onmiskenbaar, onverzettelijk, en in die zelfopgelegde (zelfs voor hemzelfs soms pijnlijke) distantie achtens- èn beminnenswaard.

Groot komt tot deze stelling in een tekenkrommend verhaal vol cliché’s. In dat verhaal, niet gestaafd met enige feiten of wetenschappelijk verantwoord onderzoek, heeft hij het erover dat de feministen het allemaal verkeerd begrepen hebben. Bovendien doen eenoudergezinnen het slechter dan gewone gezinnen. Vaak staat er een moeder aan het hoofd van dat eenoudergezin, dus lepelt Groot al snel de onbewezen conclusie op dat de gezinnen het slecht doen omdat er geen vader is. En dat heeft echt niks te maken met armoede, veroorzaakt door lage uitkeringen en weggelopen vaders die geen alimentatie willen betalen. Plus een meerderheid wil als heterostel kinderen krijgen. Dus zie je wel, een klassiek gezin met de vader als Autoriteit is beter.

Over de vader zelf ook niks dan cliché’s. Vroeger verdienden ze de kost en waren ze streng, zodat moeder lief kon zijn. In de jaren zestig ging het compleet mis. Toen moesten vaders opeens hun zachte kant ontdekken en probeerden ze maatjes te zijn, hun kind als beste vriend en dan lekker samen tegen de autoriteit van de moeder ingaan. Dat werkte ook niet, dus hopla, niet terug naar de jaren vijftig maar toch eigenlijk ook weer wel. Pap mag dan wel af en toe een luier verschonen, voor de rest is het beter als hij weer de afstandelijke autoriteit wordt.

Mijn hemel. Waarom besteedt Trouw zoveel letters aan dit soort cirkelredeneringen en ongefundeerde prietpraat? Wat maakt dat Groot kiest voor zo’n afstandelijke vader? Wat moeten we met zo’n beeld van de man? De commentatoren hadden ook door dat ze hier ouderwetse troep lazen. Op het moment van schrijven noemt de eerste commentator meteen Adam, Eva, de rib en de oeroude, zogenaamd natuurlijke rangorde. Andere commentatoren reageren op het stuk door te zeggen dat Hollandse mannen niet voor niets de blik naar Azië verleggen. Daar zijn de vrouwtjes tenminste nog gedwee en kan de Hollandse man zijn door de natuur voorbestemde rol pakken.

Gelukkig is daar ook nog ene Marjan uit Nijmegen. Zij schrijft:

ik wil best gedwee een man volgen, koffie voor hem zetten, het huishouden voor hem doen en zorgen dat ik er mooi blijf uitzien. Maar dan verwacht ik ook dat hij het geld voor mij verdient, mij naast het huishoudgeld ook een ruime maandelijkse toelage geeft voor kleren e.d., alimentatie betaald als hij er vandoor gaat (ik heb immers mijn carriere opgeofferd voor hem), de klusjes in huis doet, de auto onderhoud en de fietsbanden plakt. Maar waar vind je zo’n man nog tegenwoordig? Oh ja, hij moet er ook nog een beetje goed uitzien natuurlijk.

Het enige wat blijkt uit het artikel van Groot en de reacties op het stuk, is dat de verhouding tussen mannen en vrouwen aan het verschuiven is. Dat roept altijd onzekerheid en onbehagen op. Maar dat onbehagen los je niet op door stiekem toch via de achterdeur te pleiten voor een terugkeer naar de oude rolpatronen. Met vader als heer der schepping en gebieder over alles, de man die op zondag het vlees komt snijden. De spanningen veroorzaakt door dat traditionele gezinsideaal leverde boeken op zoals The Feminine Mystique, en veroorzaakte een eerste, tweede en derde feministische golf. 

Wat toen niet werkte, gaat ook nu niet werken. Sorry, Groot, we leven in 2010. Mannen komen van aarde. Vrouwen komen van aarde. Alles is in beweging. Wen er maar aan.

Bezuinigingen staan op gespannen voet met VN Vrouwenverdrag

Een heel aantal bezuinigingen in de nieuwe begroting staan op gespannen voet met het VN Vrouwenverdrag. Dat internationale verdrag wijst maatregelen af die vrouwen harder treffen dan mannen, en daarvan staan er nogal wat in het nieuwe regeerakkoord, signaleert kenniscentrum E-Quality.

In een commentaar op de rijksbegroting zet het kenniscentrum de resultaten op een rij van een analyse van de begroting van een aantal ministeries. Allemaal hebben ze te maken met gezondheid, jeugd, gezin, zorg en economie. Uit de analyse blijkt dat de overheid weinig rekening houdt met de samenstelling van de groepen die te maken krijgen met bezuinigingen. Korten op anticonceptie, kinderopvang en de alleenstaande ouderkorting zijn allemaal bezuinigingen die vrouwen onevenredig treffen. Zo zijn bijna alle alleenstaande ouders vrouw. En anticonceptie uit het basispakket legt de kosten van voorbehoedsmiddelen eenzijdig bij vrouwen.

Op andere gebieden lijken de plannen heel aardig, maar is het raar dat de regering op geen enkele manier meeneemt dat mannen en vrouwen een andere positie innemen in de samenleving. Zo is het leuk dat er meer geïnvesteerd wordt in de aanpak van jongerenoverlast, maar het gaat hier vaak om jongens. Je loopt een grote kans dat het budget naar de jongens gaat, en dat de meisjes vergeten worden. Want die kunnen kampen met net zulke ernstige problemen als de jongens, maar in plaats van op straat mensen lastig te vallen, blijven ze binnen en kwellen zichzelf.

Een ander voorbeeld is huiselijk geweld. Het comité van het VN Vrouwenverdrag heeft al meerdere keren kritiek geuit op de Nederlandse regering, omdat alle plannen hardnekkig genderneutraal beschreven zijn. Terwijl er in de praktijk toch echt een grote invloed is van de machtsverschillen tussen mannen en vrouwen. Ook lijkt korten op de inburgering neutraal, maar helaas hebben allochtone vrouwen veel minder vaak een eigen inkomen dan mannen. Voor hen is de drempel dus veel hoger om de eigen inburgering te betalen.

Het kenniscentrum geeft per aangekondigde maatregel suggesties ter verbetering. Maar het zou ook al schelen als de regering afziet van de aankoop van de Joint Strike Fighter a 68 miljoen euro per stuk. Met zulke bedragen kun je anticonceptie gewoon in het basispakket houden en hoeven bijstandsmoeders niet te beknibbelen op het kopen van brood.