Tag Archives: agressieve mannen

Vrouwenhaat en dominantie zijn aangeleerd groepsgedrag

Mannen gaan nu eenmaal de strijd aan met andere mannetjes, om daarna vrouwtjes te domineren. Da’s de natuur! En vrouwtjes vinden dominante mannen juist leuk, ook als ze agressief gedrag vertonen. Doe je niks aan. O ja? Nee. Slecht nieuws voor de gelovigen, die allerlei situaties wensen te verklaren vanuit genen en biologie:  Vrouwenhaat is aangeleerd groepsgedrag, blijkt uit twee studies.

Lekker vlooien schept een onderlinge band bij aapjes.

Zowel apen als mensen blijken bijzonder flexibel in hun gedrag. Zodra de verhoudingen in een groep wijzigen, wijzigen ook de rollen van mannen en vrouwen. Onderzoek naar mensen toont dit beeld:

Within every population, whether we are looking at baboons or humans, there is a range of variation in traits. Some individuals are highly aggressive and seek dominance, whereas others are more content to socialize with their peers. These traits become enhanced or reduced based on the environment in which the population lives.

De mate van agressieve dominantie door mannen bleek van groot belang voor eenieders welbevinden. Als de seksen elkaar in evenwicht hielden, vielen de sociale problemen wel mee. Echter, hoe agressiever en dominanter mannen de aanwezige middelen beheersten en vrouwelijke seksualiteit onderdrukten, des te meer doden en ernstige interne spanningen:

across nations, women’s social and economic empowerment had a strong inverse relationship with the disparity between male and female mortality from both external (direct behavioral) and (behaviorally mediated) internal causes, even when accounting for general economic inequality and the prevalence of polygyny. This study demonstrates the usefulness of an evolutionary framework for explaining contemporary social phenomena and important public health issues.

Dat mannelijke dominantie weinig te maken heeft met biologie en genen bleek ook uit een studie naar een apenkolonie, die werd geteisterd door agressieve mannetjes. De macho apen vochten met andere mannetjes en terroriseerden de vrouwtjesapen. Hun agressie nam vooral angstwekkende vormen aan als een vrouwtjesaap hun seksuele avances weigerde.

De macho apen claimden op een gegeven moment vleesresten uit afvalbakken. De apen met een lagere status konden slechts toekijken. Zij en de vrouwtjes lachten echter het laatst. Het afval bleek verrot en de macho apen stierven massaal. Prompt sloeg de groepscultuur in de apenkolonie radicaal om. De agressie verdween en in plaats daarvan ontstond er een vreedzamer, op samenwerking gebaseerd systeem.

De studie naar deze specifieke apenkolonie signaleerde nog iets anders. De overlevers droegen die cultuur over op nieuwkomers. Zo verlaten pubermannetjes hun eigen groep, en voegen zich bij andere kolonies. Apen die zich bij deze specifieke kolonie voegden, namen de nieuwe gedragsregels over. Ook zij begonnen samenwerkingsgedrag te vertonen en besteedden meer tijd aan elkaar vlooien – een daad die ontspanning teweeg brengt en de harmonie bevordert.

Wetenschap, mensen. Denk hier even aan voordat je in boys will be boys cliche’s vervalt om wangedrag van mannen te rechtvaardigen. Er is niks natuurlijks aan.

Mannen slaan mannen en vrouwen

Wie het nieuwe onderzoek naar huiselijk geweld goed leest, ziet meteen wat de verklaring is voor het hoge percentage mannelijke slachtoffers.  De onderzoekers kwamen erachter dat er binnen families hardhandig met elkaar wordt omgegaan. De mannelijke slachtoffers, 40%, hebben in bijna alle gevallen te maken met geweld gepleegd door een broer of een ander familielid in de huiselijke kring. Bij vrouwen, 60% van de slachtoffers, gaat het bijna altijd om een partner of ex-partner. Niet gewijzigd is het beeld van de dader: het zijn voornamelijk mannen die erop los slaan.

Wat het onderzoek dus eigenlijk aantoont is dat met name mannen zowel vrouwen als andere mannen in elkaar meppen. Daders van huiselijk geweld zijn namelijk in 83% van de gevallen mannen. Ze maken veel slachtoffers. Nieuw onderzoek toont aan dat jaarlijks tussen de 200.000 en 230.000 mensen het slachtoffer zijn van structureel huiselijk geweld. Nog eens 1 miljoen personen vallen niet onder de definitie, maar hebben af en toe te maken met een gewelddadige man. 

Blijkbaar vielen vroeger vooral de vrouwen op die door hun vriend in elkaar werden geslagen. Vandaar het beeld dat slachtoffers bijna altijd vrouwen zouden zijn. Nu onderzoekers grondig gezocht hebben, blijkt dat wel meer mensen losse handjes hebben. Die ooms, broers of andere veelal mannelijke familieleden slaan naast vrouwen ook mannen.Je hebt dus te maken met twee verschillende dynamieken. Je hebt de man-vrouw relatie, waarin veel mis kan gaan. Als dat gebeurt gaat de veelal mannelijke parner of ex-partner de vrouw te lijf. In driekwart van de gevallen gaat het om fysiek geweld, en de mannen hebben ook de neiging om tot verkrachting over te gaan. Een kwart ‘beperkt’ zich tot geestelijke mishandeling – sneren, opzettelijk kwetsen, vernederen en kleineren van de vrouw.

Dan heb je in het tweede geval de verziekte familie. Hier gaan gezinsleden loos. Opvallend detail: het is meestal een broer, oom of vader die tekeer gaat, maar in 9% van de gevallen is het een zus die de boel terroriseert. De relatie tussen dader en slachtoffer is dus geen intieme relatie in de zin van een stel. Het gaat hier om bredere familieverbanden. Niet zo gek dat dan ook veel meer mannen het slachtoffer zijn van geweld.

Het is heel goed dat nieuw onderzoek deze situatie in kaart brengt. Want veel geweld blijft nog altijd achter de voordeur verborgen. Voor zowel de mannelijke als de vrouwelijke slachtoffers geldt dat schaamte en angst hen tegenhouden om te laten weten dat ze in elkaar worden geslagen en hulp nodig hebben. Wie weet kan de nieuwe kennis van zaken hen helpen om in te zien dat niet het slachtoffer schuld heeft, maar dat de dader zijn handjes thuis moet laten. En kunnen hulpverleners beter herkennen wie ermee te maken heeft.