Tag Archives: Afghanistan

Vrouwen zitten niet te wachten op Sharia raad

Sharia raden in Nederland? Asjeblieft niet. Zulke ‘gerechtshoven’ zullen moderne moslimvrouwen als zondares zien en veroordelen voor zaken waar de Nederlandse wet geen probleem van maakt. Bovendien hebben de veelal orthodoxe mannelijke rechtsprekers er belang bij om de verhouding tussen de seksen in hun voordeel te (blijven) beslechten. Dat betogen twee vrouwenrechtenactivistes. Ze reageren op de in Nederland opgelaaide discussie religieuze rechtspraak mogelijk te maken.

Sharia rechtbanken zijn omstreden. Toen debatcentrum De Balie in 2010 bij wijze van experiment voor een dag zo’n raad opzette in Amsterdam, kwamen er meteen actievoerders langs. Daarmee kreeg het debatcentrum gelijk een vorm van antwoord op de vraag of shariarechtbanken ‘echt zo onwenselijk zijn’ of dat ze een plek verdienen naast het bestaande rechtstelsel in Nederland.

Twee jaar later, afgelopen juni, zette islamgeleerde Haitham Al-Haddad het onderwerp opnieuw op de agenda. Hij pleit voor een raad in Nederland, onder andere omdat nu jaarlijks circa 200 vrouwen uitwijken naar Engeland. Daar bestaan zulke raden, maar de heren weten zich vaak geen raad met de kwesties die Nederlandse moslima’s voorleggen. Hij vindt het daarom de plicht van Nederland om vrouwen in eigen land te bedienen, zodat ze niet langer naar Engeland hoeven te reizen.

Met zijn pleidooi negeert Al-Haddad de stem van vrouwenorganisaties in Engeland, die stevige kritiek hebben op de Sharia raden:

The Iranian and Kurdish Women’s Rights Organisation (IKWRO) is campaigning to bring an end to the practice. ”We have spoken to many women and all of them tell us the same story; Sharia law is not providing them with the justice they seek. The councils are dominated by men, who are making judgements in favour of men,” said Diana Nammi.

Nora Kasrioui en Nadia Martosatimna-Laiti signaleren hetzelfde. Beiden werken al langere tijd voor vrouwenrechten in de Islamitische gemeenschappen. Kasrioui is verbonden aan de organisatie Brood en Rozen en Martosatimna-Laiti is voorzitter van Darna Asila. Deze organisatie strijdt tegen geweld tegen vrouwen in Marokko. Ook zij zien niets in een Sharia raad:

Zo’n college, dat gedomineerd wordt door orthodoxe mannen, zal beslist niet in het voordeel van de progressieve moslima’s zijn. De kans dat deze rechters zullen kiezen voor een conservatieve versie van het islamitisch recht, die maar al te vaak zonder meer geassocieerd wordt met de ware islam, is zeker aanwezig. De óók bestaande liberale visie, met bijvoorbeeld het recht van vrouwen op een eigen partnerkeuze, op werk en onderwijs en eigen bezittingen zal dan verwaarloosd worden.

Beiden benadrukken dat er niet één moslimgemeenschap bestaat in Nederland. Allerlei verschillende culturen, groeperingen en gemeenschappen hanteren allemaal andere interpretaties van hoe het hoort en hoe mensen behoren te leven. Waarbij Islamitische rechtsgeleerden routinematig achter de voordeur kijken, tot in de slaapkamer aan toe. Kasrioui en Martosatimna-Laiti pleiten ervoor dat de Nederlandse gemeenschappen eerst  nadenken en emanciperen. Progressieve moslima’s kunnen daarbij als gids fungeren:

Voordat een shariarechtbank in Nederland toegestaan wordt, zouden moslima’s er eerst voor moeten zorgen dat hun progressieve uitleg binnen de islam algemeen erkend wordt, inclusief de daarbij behorende rechten. Evenals bij de eerste en de tweede feministische golf zullen die echter eerst informeel bevochten en erkend moeten worden.

Deze emancipatie en bewustwording krijgt alvast een flinke duw in de rug van Shirin Musa. Ook zij is ervaringsdeskundige. Ze zat jarenlang vast in een religieus huwelijk omdat haar Pakistaanse man niet aan een scheiding volgens islamitische regels mee wilde werken. Dat ze voor de Nederlandse wet al wel was gescheiden, maakte niet uit. Ze zette een campagne op om te voorkomen dat andere vrouwen moeten meemaken wat zij zelf meemaakte. Ze wil dat het Nederlandse recht geldt, en uitgebreid wordt met regelgeving die het onmogelijk maakt om vrouwen tegen hun wil gevangen te houden in een religieus huwelijk.

Via haar site, Femmes for Freedom, kunnen vrouwen informatie krijgen, juridisch advies inwinnen, en misstanden melden. Dat melden mag voor problemen in binnen en buitenland, zoals ‘huwelijkse gevangenschap, polygamie, gedwongen achterlaten, strijden in het land van herkomst om de scheiding naar het recht van het land van herkomst te regelen, vervolgd worden voor overspel en andere morele delicten in het land van herkomst.’ Want over dat soort situaties gaat het. En als conservatieve mannen het voor het zeggen krijgen bij dit type problemen, kunnen vrouwen het schudden.

Saudische vrouw blijft strijden voor gelijke rechten

Alleenstaande moeder, baan kwijt, huis kwijt, en dagelijks doodsbedreigingen ontvangen. Dat is het leven van Manal al-Sharif, de Saudische vrouw die wereldberoemd werd door auto te rijden. Iets wat in haar land streng verboden is voor vrouwen, want dan gaan ze vreemd met mannen. Zegt de overheid. In een ontroerend interview met de krant The Independent verklaart ze dat de weerstand haar niet weerhoudt van actie voeren. Ze wil gelijke rechten, en zich als mens kunnen ontplooien. En rustig een autoritje maken zonder dat allerlei autoriteiten hysterisch reageren.

Al-Sharif zat een paar dagen in de cel omdat ze auto reed.

Voor al-Sharif is het geen optie om, als ze al een dak boven haar hoofd had, achter de geraniums te zitten:

“I’m a single mother and I’m 33 but it’s hard to even rent my own apartment without getting my father to sign a piece of paper saying he gives permission,” she says. “I went to renew my passport the other day and they told me to come back with my male guardian. That is life, for a Saudi woman; wherever we go, whatever we achieve, we are the property of a man.”

Dit alles is volgens al-Sharif het gevolg van de manier waarop Saudi Arabië functioneert. Het Wahabisme is de dominante religieuze stroming in het land. Dit geloof vormt de basis voor de inrichting van de samenleving en de rol die vrouwen krijgen. Daar kun je heel verschillend over denken. Als het om religie gaat zijn er altijd mensen die het geloof verdedigen en met argumenten komen die het ‘logisch’ maken dat een vrouw iets niet kan doen. Bijvoorbeeld een begraafplaats bezoeken. Mannen mogen dat, maar als vrouw zou je de eer van je man kunnen schaden!!! Beter van niet dus. Heel logisch.

Ook Manal al-Sharif had een streng religieuze achtergrond. Na de aanslagen van 11 september ging ze echter steeds meer twijfelen aan het Wahabisme:

Ms Sharif began questioning literalist aspects of her faith. “I realised it is impossible to live with the rules they give Saudi women,” she says. “Just impossible. You trying to do everything by the book but you can never stay pure.”

Een kort verblijf in de Verenigde Staten versterkte haar drang naar verandering. In de V.S. kon ze gaan en staan waar ze wilde. De overgang naar Saudi-Arabië, en de beperkingen die ze daar opnieuw ondervond, was daardoor extra groot. Het leidde onder andere tot haar illegale autorit, met bijbehorend filmpje op You Tube waar inmiddels miljoenen mensen naar keken. Inmiddels heeft al-Sharif een feministische organisatie opgericht, organiseert ze groepsautoritten, en spreekt ze op congressen en bijeenkomsten.

De autoriteiten sloegen terug. Al-Sharif verloor niet alleen baan en huis, maar kreeg ook bericht van haar eigen overlijden:

A few months ago, Saudi “sources” convinced several media outlets, among them the Agence France Presse news agency, that Ms Sharif had died in a car crash. “The whole idea was to say ‘see, God is punishing her; women really shouldn’t drive!’,” she recalls.

Pompt informeerde ze de wereld via Twitter dat ze toch echt nog leefde. Mensen moesten hun geintjes over vrouwen die niet auto kunnen rijden, snel weer inslikken. Al-Sharif leeft. Ze protesteert. En ze blijft opkomen voor de vrouwen in haar land.

TOEGIFT: een Afghaanse vrouw opende een rijschool voor vrouwen in Kabul. Onder de Taliban mochten vrouwen niet autorijden. Nu kan het formeel weer, maar de Naderi Driving School stuit op weerstand omdat conservatieve mannen het onislamitisch gedrag vinden als een vrouw achter het stuur plaats neemt. De school gaat ondertussen gewoon door met het opleiden van vrouwen.

De duistere krochten van internet

Internet biedt alles aan iedereen. Recepten voor appeltaart? Check. Plaatjes van kittens? Check. Spelletjes? In overvloed. Sadistische filmpjes waarin vrouwen op pijnlijke wijze dood gaan? Tuurlijk! Alleen is dit laatste genre iets moeilijker te consumeren, want veel sites bieden de écht ziekelijke zooi alleen aan met een wachtwoord en als mensen maandelijks betalen. Vanwege dit ietwat minder toegankelijke karakter gebeurt het niet vaak dat een breed gelezen online tijdschrift aandacht besteedt aan deze agressieve onderwereld op internet.

Een Amerikaanse verslaggeefster kwam per toeval in aanraking met deze duistere krochten van internet toen ze onderzoek deed naar Amazones. Naast allerlei historisch verantwoorde studies vond ze ook sites met namen als Deadly Amazons of Sexy Amazons. Het bleek hier niet te gaan om wetenschap, maar om pornografische filmpjes waarin vrouwen elkaar te lijf gaan. De camera blijft verdacht lang hangen op van pijn kronkelende vrouwenlichamen.

Al verder zoekend openbaarde zich een wereld waarin mannen betalen om te kunnen kijken naar sites met reclameslogans als ‘haar pijn, uw plezier’. Dat maakt meteen duidelijk waar de kick ‘m in zit. Vrouwen die pijn lijden. Vrouwen die dood gaan. Lekker!! De verkrachtingspagina’s van Facebook zijn er niks bij.

Vele, zich vaak als mannen identificerende bezoekers weten hun weg te vinden naar dit type materiaal. Een site als Dead Skirts telt 28.000 geregistreerde gebruikers, aldus Jezebel. Iedere site biedt honderden filmpjes aan, en de makers verdienen er grof geld mee. Omdat er winst te halen valt ontstond er een hele industrie van producenten, ‘regisseurs’, en ‘acteurs/actrices’ die de gewelddadige scenario’s naspelen.

Jezebel meldt dat een Canadese rechter een aanbieder van dit soort doodsporno al een keer heeft veroordeeld. Die rechter zag een duidelijk verband tussen de getoonde beelden en de algemene beeldvorming rondom vrouwen:

The sentencing judge, Helen Pierce of Ontario Superior Court of Justice, wrote that Dr. Don’s videos had “the potential to change attitudes toward women, cause psychological harm to anyone who had previously been a victim of sexual violence, and could do serious psychological harm to adolescents.” She said his films imply that an attacker “can silence women with his violence, leave them on sexual display, and walk away without consequence.”

Zo’n boodschap heeft extra impact omdat het in de echte wereld ook al te vaak voorkomt dat mannen wegkomen met agressie en geweld. Mannen die huiselijk geweld plegen, kunnen dat in veel landen ongestraft doen. Veel vrouwen die verkracht worden, durven geen aangifte te doen. Ze zijn bang voor represailles. En hoe moeten ze bewijzen dat ze geen seks wilden? Sterker nog, in landen zoals Afghanistan vindt het systeem de vrouw strafbaar. Ze kan kiezen: huiselijk geweld en verkrachting accepteren, of weglopen en dan de bak in draaien wegens ‘Zina’, een morele misdaad.

Privacy is een groot goed. Het lijkt de Zesde Clan buitengewoon onverstandig om een fantasie-politie in te stellen. Maar als het om dit type vrouwvijandig materiaal gaat, moeten we op z’n minst het debat opengooien en onszelf openlijk afvragen wat hier gaande is, wat dit betekent, en hoe je met dit fenomeen om moet gaan. Plus: als de fimpjes in plaats van vrouwen negers of joden zouden tonen, die structureel gepijnigd en vermoord worden om de (veelal mannelijke) kijker te plezieren, voelen de beelden dan anders aan of hetzelfde? Wat zegt dat over deze fantasieën?

Successen zijn er om gevierd te worden

Hoera, hoera, hoera! Overal op de wereld boeken vrouwen successen. Van Marente de Moor die in Nederland de AKO Literatuurprijs won (gefeliciteerd!) tot aan vrouwen in Afghanistan die slaagden voor hun examen als politie agente.

Marente de Moor krijgt felicitaties

  • Marente de Moor dus. Haar boek De Nederlandse Maagd won de AKO Literatuurprijs van 2011. De schrijfster ontvangt een kunstwerk en 50.000 euro. De jury loofde haar roman als volgt: ”In het winnende boek worden grenzen opgezocht: wanneer kun je nog een keuze maken, wanneer is die opgelegd? Een subtiele en zinnelijke roman over de littekens die een oorlog achter kan laten, met een zeggingskracht die nu nog relevant is.”
  • Argentijnen kozen massaal voor Kristina Kirchner. Ze mag beginnen aan een tweede termijn als staatshoofd.
  • De twee grootste technologiebedrijven ter wereld hebben en krijgen een vrouw aan het roer. Vorige maand nam Meg Whitman de leiding over Hewlett-Packard. Binnenkort staat een andere vrouw, Virginia Rometty, aan het hoofd van IBM. Commentatoren zijn enthousiast: ,, Their appointments are “setting a fabulous example” in the promotion of female executives, said Jean Bozman, an analyst with IDC who has followed both companies closely for years. […] “It does create an environment in which more of these high-ranking women executives can see that’s within reach. The more that happens, the more normal that will be.”
  • Het is de Ierse bokser Katie Taylor gelukt om boksen voor vrouwen onderdeel uit te laten maken van de Olympische spelen van 2012. Daarmee komt een einde aan een jarenlange strijd voor de erkenning van boksen en vrouwelijke boksers. Taylor geldt als één van de kanshebbers voor een Olympische medaille.
  • Swaziland lijdt onder een aids-epidemie. Een groep vrouwen besloot in actie te komen. Ze richtten een organisatie op, ‘Swaziland for Positive Living’, om dorpsgemeenschappen in landelijke gebieden te helpen de gevolgen van de epidemie het hoofd te bieden.
  • Voor het eerst kent Afghanistan vrouwelijke politieagenten. De eerste lichting slaagde afgelopen maand voor hun examen. De elf vrouwen kregen hun opleiding van Nederlandse instructrices in Kunduz.

Dat en nog veel meer positiefs gebeurde er de afgelopen tijd. Iedereen gefeliciteerd en hulde voor de inspanningen en het goede resultaat van al die inspanningen.

Nieuwsronde

Er is weer veel te veel blijven liggen… Maar niet getreurd, dankzij de nieuwsronde kan De Zesde Clan je toch nog doorlinken naar interessante artikelen die je anders misschien gemist zou hebben. Komen ze:

  • Ontwerpers van games gaven het toe: ze baseren vrouwelijke personages vooral op de vraag ‘wil ik ermee naar bed’. Dat is de reden waarom veel vrouwelijke karakters geen karakter hebben maar vooral in beeld komen met borsten en billen. Deze reportage uit het hart van de gamewereld sluit mooi aan bij eerdere ophef over het beleid van DC Comics, die flink de mist in ging met de bimboficatie van superheldinnen.
  • Een analyse in de Guardian over feministische bewegingen in ontwikkelingslanden. Veel vrouwen ten zuiden van de evenaar zijn hun status als broedvee compleet zat en verheffen hun stem. Ze zoeken daarbij eigen oplossingen voor de situatie in hun land. Sarah Jackson van Womankind Worldwide roept mensen op de vrouwen te steunen in wat ze zelf willen en hen geen model van westers feminisme op te leggen.
  • In aansluiting hierop: wat willen Afghaanse vrouwen zelf? Er staan zeer veel kwesties op hun verlanglijstje, merkte filmmaakster Gini Reticker toen ze een documentaire maakte over de situatie van vrouwen in dit land. Maar bovenaan staat dat er een duurzame vrede moet komen, en dat dit pas kan als ook vrouwen iets te zeggen krijgen over de situatie en de wederopbouw van Afghanistan.
  • I Blame the Patriarchy waagde het om erg kritisch te schrijven over fabrikanten van make up die in een onderzoek concludeerden dat mensen vrouwen met make up serieuzer nemen. Dat leverde prompt felle kritiek op. Het weblog kwam met nadere uitleg om de schuimbekkende haters tot de orde te roepen. Kern van het verhaal: ”femininity is not a “choice” when the alternative is derision, ridicule, workplace sanctions, or ostracization.” Debatteer vooral mee op I Blame the Patriarchy. Maar lees net als hier wel eerst even de humoristisch opgeschreven huisregels.
  • Wil je weten hoe ver het denken in de tegenstelling man-vrouw al is doorgedrongen tot het dagelijks leven? Sociological Images zet een heel stel producten op een rijtje die om een compleet zinloze reden voorzien zijn van een roze kleur voor de vrouwtjes en stoer blauw voor de mannetjes. Denk aan artikelen zoals oorpluggen, boterhamzakjes en stekkers. Boterhamzakjes voor hem en haar??? Het moet niet gekker worden.
  • De presidentsverkiezingen in de Verenigde Staten komen dichterbij, en Name It Change It krijgt het steeds drukker. Op het weblog van deze site stelt de organisatie seksisme in de media aan de kaak. Dat vergt streng selecteren omdat je anders bezig blíjft. Meest recente gebeurtenissen die het patroon blootleggen: tijdschriften die vooral nadruk leggen op de kledingkeuze van vrouwelijke politici, mensen die een vrouwelijke kandidate van waanzinnig noemen, en alleen vrouwen praten over kleinkinderen. Zie ook de 2012 sexism watch van weblog Sociological images, met fascinerend nieuws over de nagels van kandidate Michelle Bachmann.
Dat was ‘m weer voor vandaag, tot de volgende Nieuwsronde!

Afghaanse zusjes in gevaar

Twee Afghaanse meiden, vijftien en 18 jaar, dreigen door de Nederlandse regering terug naar hun land gestuurd te worden. Dibi van GroenLinks dringt er bij Leers op aan even te wachten tot na een debat over de situatie van meisjes die al lange tijd in Nederland wonen. Eerder spaarde minister Leers Sahar, omdat dit meisje na jarenlang verblijf in Nederland te verwesterd zou zijn en in Afghanistan in de problemen kon komen. Hij gaf toen ook aan dat hij ieder geval apart zou beoordelen. Voor de twee zusjes uit Hengelo geldt daarom een andere behandeling. Ook al wonen ze al negen jaar hier, ze kunnen volgens Leers best terug.

Leers is namelijk van mening dat Nederland meisjes aan mag spreken op hun eigen verantwoordelijkheid. Eenmaal terug in Afghanistan mag hij van hen verlangen dat ze zich gedragen zoals het hoort en zelf hun uiterste best doen om geen aanstoot te geven en te integreren in de samenleving. Van de groep van circa 400 meisjes zoals Sahar verwachtte hij er hooguit enkele tientallen tot honderd in Nederland te laten blijven. Van de andere 300 verwachtte Leers dat hij ze gewoon terug kan sturen.

Een raar standpunt, want nota bene zijn eigen ambtenaren onderzochten de situatie en kwamen tot de conclusie dat die door Leers geeiste vergaande aanpassing onmogelijk is. Wat meisjes of jonge vrouwen ook doen, ze zijn door hun jarenlange verblijf in Nederland zo anders geworden dat ze hoe dan ook opvallen. Door hun te vrije manier van bewegen, doordat ze iemand net iets te lang in de ogen kijken, doordat hun normen en waarden niet verenigbaar zijn met de mentaliteit in Afghanistan, die er op neerkomt dat de enige goede vrouw een onzichtbare sloof is die op commando zonen baart.

Leers doet er goed aan zijn eigen stukken nog eens goed door te lezen. Of anders zijn oor te luisteren te leggen bij hooggeplaatste functionarissen in Afghanistan. Of een rapport te lezen van de Verenigde Naties, met een overzicht van alle culturele gewoonten die Afghaanse meisjes en vrouwen in gevaar brengen. Zoals de gewoonte jonge meisjes te verkopen als oplossing voor schulden, het fenomeen van eerwraak, kindbruiden, en de algemene rechteloosheid die zorgt dat mannen beschikken over lijf en leven van vrouwen.

Als je negen jaar in Nederland hebt gewoond, en hier je vormende jaren hebt doorgebracht, denkt Leers dan echt dat je hier nog aan kunt wennen? Afghaanse vrouwen die niet anders gewend zijn lukt dat al niet. Onderzoek bracht aan het licht dat jaarlijks circa 23.000 Afghaanse vrouwen zelfmoord plegen omdat ze hun ‘leven’ niet meer kunnen verdragen. Hopelijk geeft Leers dus gehoor aan de oproep van Dibi. Hopelijk zet hij niet volgende week dinsdag twee meiden van 15 en 18 op het eerste de beste vliegtuig naar Afghanistan. Want het gaat hier letterlijk om een situatie van leven of dood.

Minister Leers weet dat hij het onmogelijke vraagt, maar doet dat toch

Minister Leers heeft criteria opgesteld om de mate van verwestering van asielzoekers te bepalen. Wie te westers is, mag niet teruggestuurd worden naar Afghanistan. Het meisje Sahar is de eerste die gered wordt door deze beslissing. Tegelijkertijd stelt hij dat Nederland van de meisjes mag verwachten dat ze zich aanpassen, zodat ze bij terugkeer niet in de problemen komen. Ook al blijkt uit informatie van zijn eigen ambtenaren dat dit godsonmogelijk is.

Voordat de Zesde Clan hier verder op in gaat, willen we u graag een filmpje tonen. Een Pakistaanse actrice, Veena Malik, deed mee aan een reality show, a la Big Brother. Ze reisde hiervoor naar India. Prompt bemoeiden conservatieve geestelijken zoals Mufti Sahab zich ermee, en beschuldigden haar ervan dat ze met haar gedrag haar eigen land, cultuur en godsdienst te schande had gemaakt:

Over dit soort gedachtengoed hebben we het. Terug naar asielzoekers in Nederland en de criteria voor verwestering. De Rijksoverheid schreef in een persbericht dat er een notitie ligt over de risico’s die meisjes uit Afghanistan lopen als zij na een jarenlang verblijf in Nederland terug moeten naar eigen land. Tegelijkertijd vindt Leers de risico’s niet allesbepalend:

Van meisjes die een westerse levensstijl hebben aangenomen, kan worden gevraagd zich bij terugkeer aan de Afghaanse samenleving aan te passen, om problemen te voorkomen. […]  Het zal steeds gaan om een individuele beoordeling en de aanvrager zal de combinatie van omstandigheden (waaronder verwestering) zelf aannemelijk moeten maken. Bij de beoordeling zal zwaar meewegen of de duur van het verblijf niet primair te wijten is aan het voeren van procedures, die enkel gericht zijn op het bemoeilijken van de terugkeer.

Minister Leers bouwt dus allerlei drempels in. Ten eerste een beroep op de eigen verantwoordelijkheid. Waarbij je maar moet hopen dat de combinatie meisje en uit Nederland afkomstig niet automatisch al zal leiden tot een gezellige steniging, wat je zelf ook probeert op het gebied van aanpassen en je mond houden. Vervolgens de bewijslast: die ligt bij de asielzoeker. Ga als asielzoeker maar overtuigend aannemelijk maken dat je bij terugkeer in de problemen zult komen. Ten derde moet je aantonen dat je de terugkeerprocedures niet onnodig getraineerd hebt. Ook hier ligt de bewijslast dus bij de asielzoeker.

Asielzoekers zijn op deze manier automatisch schuldig, totdat ze aannemelijk hebben gemaakt dat ze onschuldig zijn. In een rechtsstaat is dat meestal omgekeerd: je bent onschuldig totdat het tegendeel bewezen is.

Voor de verdiepingsslag nemen we vervolgens even een kijkje in dat thematische ambtsbericht over schoolgaande meisjes in Afghanistan en de risico’s die meisjes lopen. Het ambtsbericht omschrijft in klare taal de status van vrouwen en meisjes. Op pagina 3 vallen al de woorden ‘het lage aanzien van vrouwen in Afghanistan’. Op pagina 4 lezen we dat vrouwen op alle gebieden achtergesteld zijn aan mannen. Om te vervolgen met de observatie: “Geweld tegen meisjes en vrouwen is diepgeworteld in de Afghaanse samenleving”.

Kabul, 2010: meisjes liggen in het ziekenhuis na een aanslag op hun school.

Wat volgt is een litanie aan misstanden. Gedwongen huwelijken. Kindhuwelijken. Huiselijk geweld. Verkrachting, en als je naar de politie stapt pakken agenten niet de dader op, maar jou, omdat je overspel pleegde met een man. Beperken van de bewegingsvrijheid van meisjes en vrouwen. Slecht onderwijs. Sterke sociale druk om met school te stoppen zodra je de huwbare leeftijd bereikt hebt (circa 12 jaar).

Binnen deze context verwachten de opstellers van het ambtsbericht dat verwesterde meisjes, wat ze ook doen, zullen opvallen. Hun accent, manier van spreken, manier van bewegen, alles is anders. Ze zullen meteen herkenbaar zijn als buitenstaander, zeker ook omdat iedereen elkaar kent in dorp of streek (pagina 8).

Op basis van deze notitie schreef Leers een brief met de nieuwe criteria voor het vaststellen van verwestering bij meisjes zoals Sahar. Het is de moeite waard de brief in z’n geheel te lezen. Maar hier de kern:

Uit het ambtsbericht blijkt dat, ook als verwesterde meisjes erin slagen hun gedrag en attitude aan te passen aan de heersende normen, zij niet anoniem zijn. De noodzaak tot aanpassing, de geïsoleerde positie en de inferieure status van vrouwen en meisjes in Afghanistan leggen een grote psychosociale druk op verwesterde meisjes. Deze passages over de druk die verwesterde meisjes bij terugkeer naar Afghanistan kunnen ervaren, noodzaken niet het uitgangspunt van het beleid ten aanzien van Afghaanse vrouwen en meisjes die een westerse levensstijl hebben aangenomen, te verlaten. Nog steeds geldt dat een terugkeer naar Afghanistan niet in strijd is met artikel 3 van het EVRM, omdat wordt verwacht dat de terugkeerder zich aanpast aan de Afghaanse samenleving om zodoende problemen te voorkomen. Een dergelijke aanpassing vraagt veel van betrokkenen, maar is niet onmogelijk. Ook indien meisjes bij terugkeer hun uiterlijk en gedrag aanpassen, zullen zij niet anoniem zijn in het openbare leven. Het ambtsbericht beschrijft dat zij ook in dat geval schoolgerelateerde of maatschappelijke problemen kunnen ondervinden. Deze in het ambtsbericht beschreven problemen en risico’s zijn echter niet in zijn algemeenheid te kwalificeren als reëel risico op schending van artikel 3 van het EVRM. 
 U leest het goed. Leers snapt best dat meisjes zich op geen enkele manier onzichtbaar kunnen maken. Ze blijven opvallen als buitenstaander. Maar Leers weigert hier consequenties aan te verbinden. De basis blijft: keer terug en pas je maar aan. Ook als dat niet kan.

De enige uitweg vormen een paar criteria voor verwestering. Daarvan is er slechts één zeer concreet: het meisje is minimaal tien en verblijft al minimaal acht jaar in Nederland. Voor de rest gaat het om boterzachte vaagheden, zoals de samenstelling van het gezin en medische omstandigheden. Met deze nieuwe criteria voor verwestering verwacht Leers enkele tientallen tot een hondertal meisjes alsnog asiel in Nederland te kunnen bieden. De rest moet terug.

Sommige kwesties zijn zo belangrijk dat ze alle ruimte moeten krijgen. De Zesde Clan dankt u, geachte lezer, voor uw aandacht en uw geduld.

USAID reduceert belangen van de helft van de bevolking tot hobby project

Weten we het nog? We gingen oorlog voeren met Afghanistan omdat de Taliban vrouwen reduceerden tot slaven. Dat kon niet, dus één van de excuses om te bombarderen was om de vrouwen te helpen en te beschermen. We zijn nu een paar jaar verder, de oorlog tegen Libië en de nucleaire crisis in Japan trekken alle aandacht, president Karzai wil met steun van conservatieve religiezen opvanghuizen voor vrouwen overnemen en zelfs hulporganisaties als USAID staken alle pogingen om vrouwen een betere positie te bezorgen in Afghanistan.

Ms Magazine is één van de media die aandacht besteden aan een recente wijziging in het beleid van USAID. Deze Amerikaanse organisatie voor ontwikkelingshulp heeft een project met een budget van 140 miljoen dollar om de arme bevolking van Afghanistan aan landrechten te helpen.

In eerste instantie had de organisatie allerlei voorwaarden om te garanderen dat ook vrouwen konden profiteren van deze actie. Zo zou er een scholenproject moeten komen om meisjes en vrouwen voor te lichten over hun rechten en de mogelijkheden om land in bezit te krijgen, en zou het aantal vrouwelijke grondeigenaren moeten stijgen met 50 procent.

Helaas. Vlak voordat de landbouwhervorming zou beginnnen, liet USAID deze voor vrouwen gunstige voorwaarden vallen. De redenering was als volgt:

Gender issues are going to have to take a back seat to other priorities. There’s no way we can be successful if we maintain every special interest and pet project. All those pet rocks in our rucksack were taking us down.

Waarop Ms Magazine uitroept: attentie, feministen. Wisten jullie dat ons eeuwen durende gevecht voor gelijke rechten verworden is tot een hobbyprojectje in de rugzak van een bureaucraat? De helft van de bevolking is nu gereduceerd tot een exotisch minderheidsgroepje, met belangen die bij het minste of geringste onmiddellijk onderaan het prioriteitenlijstje verhuizen. Woordvoerders willen alleen anoniem reageren, en doen hun best deze draai van honderdtachtig graden uit te leggen. Succes daarmee. De feiten spreken voor zich.

Project laat stem Afghaanse vrouwen horen

Essays, verhalen, gedichten en overpeinzingen van Afghaanse vrouwen, door henzelf opgeschreven en op internet gepubliceerd. Het Afghan Women’s Writers Project geeft op die manier een unieke kijk achter de schermen. Wat houdt de vrouwen bezig, wat maken ze mee, wat vinden zij belangrijk, het staat allemaal op de site van AWWP. Zonder tussenkomst van verslaggevers of famililieleden.

De bijzondere site is opgezet door een Amerikaanse schrijfster, Masha Hamilton, die verschillende bezoeken aan Afghanistan bracht. Na de val van de Taliban merkte ze dat Afghaanse vrouwen meer vrijheden kregen en langzaam hoop kregen op een beter leven. Sinds 2008 is die hoopvolle stemming omgeslagen naar angst en dreiging. Vrouwvijandige strijders steken meisjesscholen in brand en de huidige president ruilt de belangen van de vrouwen rustig in voor snel politiek gewin.

Om daar weerstand aan te bieden zocht Hamilton contact met collega schrijvers en dichters uit de Verenigde Staten. Amerikanen zetten de site op (technisch gezien) en auteurs gaven vrouwen die hier belangstelling voor hadden les in schrijven en dichten. Vervolgens konden ze hun eigen werk publiceren op de site. Nu die site goed draait, willen de vrijwilligers een internetcafé opzetten. Zo kunnen nog meer Afghaanse vrouwen direct in contact komen met de buitenwereld en hun verhaal vertellen.

Het lijkt soft gezemel, maar Hamilton gelooft in de kracht van het woord. Op de site schrijft ze:

I have come to feel that speaking our own truths aloud is as critical to a certain kind of survival as food and shelter.

Dat is waarom vrouwen soms vier uur onderweg zijn, op weg naar een anonieme ruimte in een onopvallend gebouw, waar een computer staat. Zodat ze kwijt kunnen wat ze kwijt willen. In een tijd waarin Nederland opnieuw stappen onderneemt om een missie naar Afghanistan te beginnen, zou het goed zijn de stem van de Afghaanse vrouwen niet te negeren.

Cosmetische veranderingen helpen Afghaanse vrouwen niet

Het aannemen van een wet tegen geweld tegen vrouwen in Afghanistan heeft niets verbeterd. De Verenigde Naties meldt in een persbericht naar aanleiding van nieuw onderzoek dat de mensenrechten van vrouwen geschonden worden in alle regio’s van het land. Zo geven mannen meisjes aan andere families om conflicten op te lossen, dwingen vaders hun dochter te trouwen met iemand zonder dat zij daarmee instemmen, en is het ook heel normaal dat die nieuwe echtgenoot zijn bruid vervolgens de rest van haar leven opsluit in huis.

UNAMA, de organisatie van de Verenigde Naties die het onderzoek uitvoerde, pleit voor serieuze inspanningen om meisjes en vrouwen beter te beschermen en hun mensenrechten te garanderen. Daar is tegenwoordig een basis voor: de Afghaanse regering nam vorig jaar een nieuwe wet aan om een einde te maken aan geweld tegen vrouwen. In de praktijk komt daar echter niks van terecht, blijkt uit het onderzoek. Overheidsfunctionarissen en politie zijn er als de kippen bij om vrouwen te vervolgen als ze afwijken van de strikte sociale normen in het land. Maar als vrouwen aangifte willen doen van mishandeling of een gedwongen huwelijk, doet de overheid dit af als privézaken waar ze niets mee kunnen.

Afghanen zelf adviseren daarnaast een andere maatregel: schakel lokale religieuze leiders van de gemeenschappen in. Van welk geloof ze ook zijn, die religieuze leiders houden tot nu toe praktijken in stand die vrouwen in gevaar brengen. Ook als dat in strijd is met de Sharia, de islamitische regelgeving die bestaat naast het formele Afghaanse recht. De overheid zou in gesprek moeten gaan met deze geestelijken en hen bewust maken van de formele en informele wet. Als zij het goede voorbeeld zouden geven, volgen de lokale gemeenschappen, vermoeden de Afghanen.

Vrouwen in Afghanistan: ook jij kunt helpen

Afghanistan, o ja. Geweld, vrouwen die geen kant op kunnen. Het lijkt een hopeloos drama waar je je maar beter vanaf kunt keren, want het heeft toch geen zin. Maar dat is niet zo. Ook jij kunt helpen. Door bijvoorbeeld een vrouwenhuis in Kabul te ondersteunen, waar weduwen en verstoten vrouwen een veilige plek vinden om te leven.

Avondeten in het vrouwenhuis in Kabul. Foto: Stichting Nahid, Nilofar Sarwar.

Stichting Nahid is een Nederlandse organisatie. In het bestuur, gevestigd in Groningen, zitten onder andere twee Afghaanse vrouwen die de cultuur en gewoonten in hun land goed kennen. Zij zorgen ervoor dat de stichting werkt op een manier die passend is voor het land. De stichting opende in 2006 een vrouwenhuis in Kabul, met steun van het Ministerie van Vrouwenzaken.

Vrouwen die geen sociaal netwerk meer hebben, zoals weduwen of verstoten vrouwen, krijgen hier opvang. Ook leren ze een vak zodat ze later in hun eigen onderhoud kunnen voorzien. Het is de bedoeling dat vrouwen weer doorstromen, als ze er klaar voor zijn. Dat lukt ook: sommigen kunnen terugkeren naar hun familie, anderen vinden eigen woonruimte. Zo ontstaat er weer ruimte om andere vrouwen in nood op te vangen.

Stichting Nahid kan financiele steun goed gebruiken: rekeningnummer
1029.53.872
t.n.v. stichting Nahid te Onderdendam. Zo kan het huis blijven bestaan en geef je vrouwen hoop op een betere toekomst.

Bestuursleden van Stichting Nahid ontvingen in 2007 uit handen van minister Koenders de helft van de opbrengst van een veilingactie voor Afghanistan. Foto stichting SchoolSupport4Afghanistan.