Tag Archives: aantal vrouwen

Vrouwen horen niet tot het volk bij Egyptisch parlement

Vrouwen maken de helft van de bevolking uit, maar als je kijkt naar de samenstelling van de volksvertegenwoordiging in Egypte zou je dat niet zeggen. Vrouwen zijn nagenoeg afwezig in het pas geïnstalleerde parlement. Al hun activisme, hun deelname aan de opstand, protestmarsen houden, het leidde tot slechts acht benoemde vrouwen, nog geen twee procent. Geen enkele partij nam vrouwelijke kandidaten serieus.

Zoek de vrouwen.

Women’s Media Center heeft een duidelijke analyse over dit gebrek aan vrouwelijke volksvertegenwoordigers:

We can’t just blame Islamists who didn’t run women candidates; liberal parties also failed to support women candidates. Despite the rule that one woman had to be included on every party’s lists, all of these women appeared at the end of the lists. Because of the proportional system, if eight names are listed, unless your name is in the top three or four, you’re unlikely to be elected. There used to be a quota for women, but quotas became synonymous with the old regime that used women for their own interest. Women’s rights organizations tried to lobby for reinstating the quota system but did not succeed.

Een breed gedeelde, institutionele weerstand hield vrouwen op die manier buiten de poort. Erger, dit bijna geheel uit mannen bestaande parlement gaat niet alleen de nieuwe grondwet opstellen, maar werkt ook mee aan een conservatief klimaat. Analisten signaleren dat Egypte op dit moment met zoveel complexe, onoverzichtelijke problemen kampt, dat politieke partijen het eenvoudiger en makkelijker vinden om zich te beperken tot het morele gedrag van vrouwen. Trekken ze de juiste kleren aan, gedragen ze zich zedig genoeg? Daarnaast is het ook een manier om aandacht te trekken:

“When Egyptian media spends hours and hours discussing bikinis and alcohol with presidential candidates, it tells you where women are going,” says Marwa Rakha, an Egyptian writer, broadcaster and blogger. […] Rakha sees a cynical populist ploy. “They want attention, lights and media presence. How else will they get there unless they talk about women and their evil bodies?” she said. “These are issues that people can relate to on a personal level,” explains Karima Abedeen, a secular British-Egyptian living in Cairo. “They are also vague and not quantifiable and most of the people who use these issues as their platform haven’t a clue about how to solve any of the other, more urgent social and political issues.”

Egypte is daar niet uniek in. Hetzelfde gedrag zie je bijvoorbeeld in de Verenigde Staten. Enorme giga schuldenlast? Werkloosheid? Groeiende kloof tussen arm en rijk? Maakt niet uit, laten we het liever hebben over seksueel actieve vrouwen en wat ze wel en niet mogen doen met hun baarmoeders, zulks ter beoordeling van anderen:

Abortion is not only the best arrow in these politicians’ quivers, in terms of pleasing a crucial segment of the Republican base — it is arguably the only arrow they have. The reality, as has become evident since Obama’s election, is that the Republican party is tied to economic policies — opposition to infrastructure spending, fanatical devotion to tax cuts for the most wealthy — that will not create jobs, but, in fact, will destroy them. So abortion has, once again, as I termed it in my book, become a “brilliant distraction” from pressing social problems.

Tegenwicht bieden aan dit mechanisme is lastig. Maar vrouwen in Egypte blijven opkomen voor zichzelf. Zo sloegen ze leden van de zedenpolitie hun buurt uit  – ze waren de terreur van ultra fanatieke Salafisten helemaal zat. En vrouwen zijn de optimistische dagen van de revolutie niet vergeten. Die revolutie gaat gewoon door. Is het niet in of via het parlement, dan wel via de straat.

Vrouwen verliezen terrein in televisieland

Het aantal scenarioschrijfsters voor Amerikaanse televisieshows is in korte tijd gezakt van 29% naar 15%. Dat blijkt uit de nieuwste cijfers van het Centrum voor de studie van vrouwen in televisie en film. Dit centrum houdt de cijfers bij zodat iedereen die het wil hebben over de situatie van vrouwen in deze bedrijfstakken weet waar het over gaat (inderdaad, seksisme is meetbaar).

Website Woman & Hollywood reageert met afgrijzen op deze dalende cijfers:

TV is supposed to be better than the movies for women creatives.  It is supposed to be the place where women are taken seriously because we watch TV and we buy the things that are advertised on TV.  TV shows want women because the advertisers want women because the women buy their products. And you’d think from the amount of stories on the new women centric TV shows coming up (Playboy Club controversy, Pan Am, Whitney etc) that there would be women everywhere in the creative ranks of TV land.

Nou nee dus. De cijfers tonen aan dat de boel stagneert, danwel achteruit gaat. Vrouwen maken ongeveer een kwart uit van al het personeel achter de schermen bij televisieshows. Denk aan functies als schrijver, maar ook producer, visagist, techniek etc. Dit algemene cijfer nam af met twee procent. Bij de sterke dalers vielen vooral de halvering van het aantal schrijfsters op. De afgelopen twee jaar lijken wel een slagveld te zijn geweest.

Wie de verhalen verteld is belangrijk, want de schrijvers creëren een wereld en bepalen wat er gebeurt in een show. Die shows komen, als ze succes hebben, op de Nederlandse televisie, waarna wij er weer door beïnvloed worden. Als de schrijversploeg eenzijdig van samenstelling is, loop je een groter risico dat bepaalde ervaringen niet aan bod komen, bepaalde verhalen niet verteld worden, of alleen aan bod komen vanuit een mannelijk perspectief. Het zorgt, kortom, voor minder diversiteit. Je krijgt verarming. En dat is altijd slecht nieuws.

Hollywood loopt vijftig jaar achter

De arbeidsmarkt voor vrouwelijke regisseurs in Hollywood loopt vijftig jaar achter bij de rest van de Verenigde Staten. Dat stelt Elisabeth Rappe in een vernietigende analyse op Film.com. Hollywood telt slechts 9% regisseuzes, en dat percentage stagneert al jaren op dit lage niveau. Wie zegt dat het om de winst gaat kan de hoop ook laten varen. Want, zo signaleert Rappe: Twilight bracht 170 miljoen dollar in het laatje, maar regisseuze Catherine Hardwicke heeft sindsdien nog geen nieuw project kunnen oppakken.

Kathryn Bigelow met één van haar Oscars voor The Hurt Locker

De Universiteit van San Diego heeft een kenniscentrum waar onderzoekers onder leiding van Martha Lauzen de situatie van vrouwen in de filmwereld nauwlettend in de gaten. Volgens Lauzen is het hele wereldje een mannen aangelegenheid. Van de pers – 77% van de filmrecensenten zijn man, ze schrijven de meeste artikelen en domineren de top 100 van de Amerikaanse kranten – tot aan het aandeel van vrouwen betrokken bij het maken van films.

Rappe, die al jarenlang over het studiosysteem en Hollywood schrijft, benijdt die 9 procent vrouwelijke regisseurs niet:

It’s exciting to be a pioneer, and it earns you a lot of press, but they will be under intense scrutiny. Female directors aren’t just directors. If you’re Julie Taymor, Sofia Coppola, or Nicole Holofcener, you must be prepared to represent for an entire gender. Your film will also be expected to speak for all women instead of simply being a film. It’s a problem Christopher Nolan and Zack Snyder never have to trouble themselves with. Alfred Hitchcock simply had to be Hitchcock. John Huston just worked. Jane Campion must make A Statement of Power.

Het enige wat helpt om aan die rare voorbeeldstatus een einde te maken, is simpelweg meer vrouwen op alle niveau’s. Rappe vergelijkt de situatie met die van 1960. Vrouwen kwamen toen net terug op de arbeidsmarkt en begonnen langzamerhand te werken aan een betere situatie. De V.S. kreeg in 1963 wetgeving voor gelijke beloning, en de aantallen werkneemsters namen toe tot bijna gelijkheid in de huidige tijd. Wat dat betreft zou de oscar voor Kathryn Bigelow beschouwd kunnen worden als die wetgeving voor gelijke beloning, en is het nu een kwestie van een gestage groei.

Stel je voor, gelijke aantallen vrouwen in de filmwereld. Rappe beschrijft hoe dat eruit zou zien. Iedere week een première van een bekende regisseuze, groots uitgebracht op meer dan 2000 schermen. Speculaties wie de eerstvolgende blockbuster met een budget van meer dan honderd miljoen dollar mag regisseren, en dat dit namenlijstje dan evenveel mannen als vrouwennamen telt. Filmfestivals met de ene film na de andere, geregisseerd door een vrouw. Wow.

Het is goed om heerlijk weg te dromen bij dit mooie toekomstbeeld. Want de realiteit anno nu is volgens Rappe flink deprimerend:

Can you imagine a world where a woman was deemed as capable to direct a DC or Marvel movie as Darren Aronofsky? No woman director has yet been given a $100 million budget event picture, but they trust neophyte men such as Joseph Kosinski (Tron: Legacy) every day.

En dat is té frustrerend voor woorden.

Vrouwen rukken op in Nederlandse politiek, maar niet als ministers

Vrouwen maken na de afgelopen verkiezingen bijna 41% uit van het parlement. Met 62 vrouwen in de tweede kamer doen ze het zelfs beter dan na de verkiezingen van 2003 en 2006. Het Instituut voor Publiek en Politiek constateert dat Nederland nu in de top zeven staat van landen met de meeste vrouwelijke parlementariërs. Daaronder vallen onder andere Cuba, IJsland en Rwanda. Ook voor allochtonen wordt de komende regeerperiode een goede tijd: hun percentage steeg van 8 naar  11,3%.

Het klinkt allemaal prachtig. Maar het is gunstig dat er zoveel vrouwen in de tweede kamer zitten, want zo komt er hopelijk nog een beetje tegengas voor een voornamelijk blanke en mannelijke ministersploeg. Het rijtje foto’s op de site van RTL laat dit mooi zien. In de media worden deze heren stuk voor stuk beschreven als ‘een vertrouweling van Rutte’, zoals Uri Rosenthal en Hans Hillen. De enige vrouw die dit ere etiket krijgt, is Edith Schippers, die minister van volksgezondheid wordt.

In de media klinkt steeds opnieuw dat Rutte veilige keuzes en bewezen ervaring wil.  Het is een visie op de ideale kandidaat die zich blijkbaar slecht laat verenigen met vrouwen en allochtonen. Dit is helaas absoluut niet uniek. Macht, leiderschap, betrouwbaarheid, het zijn begrippen die traditioneel gekoppeld zijn aan een mannelijke identiteit. Management Team adviseerde vrouwen die ‘vrouwelijk gedrag’ vertonen en naar de top willen, dat ze misschien maar beter hun eigen bedrijf op kunnen richten.

Zelfs in stem en taalgebruik is alles gericht op de man: mensen vinden een lagere stem prettiger en betrouwbaarder klinken, en van mannen wordt het geaccepteerd dat zij zich krachtig uiten, terwijl vrouwen afkeuring ondervinden. Maar typisch vrouwelijk taalgebruik helpt ook niet, signaleert cultureel antropologe Marijke Naezer:

”Kenmerken van typisch vrouwelijk taalgebruik worden bovendien gekoppeld aan persoonlijke eigenschappen die, met name op de werkvloer, niet als positief worden beoordeeld. Het taalgebruik en -gedrag van vrouwen (zachte stem, vragende intonatie, modale constructies, verkleinwoorden, etcetera) wordt geassocieerd met eigenschappen als onzekerheid, gebrek aan autoriteit en gebrek aan daadkracht; precies de eigenschappen die een ‘goede’ manager juist wél zou hebben (Powel e.a., 2002). Ook in sollicitatiegesprekken worden kandidaten met mannelijk taalgedrag eerder uitverkoren: mannelijk taalgedrag is de norm voor selectie (Bogaers, 1996).”
 
Kortom, het is gezien dit traditionele wereldbeeld niet zo vreemd dat vrouwen vaak het nakijken hebben als het gaat om de toppostities waar je er écht toe gaat doen: ‘men’ vindt het veiliger en vertrouwder als daar een man zit. Jammer dat Rutte en zijn adviseurs anno 2010 geen aandacht hebben voor dit soort onbewuste vooroordelen en gevoelens, en niet of nauwelijks kansen geven aan vrouwen en allochtonen.

Vrouwen komen weinig aan het woord

De Zesde Clan gaat in het algemeen over vrouwen in de openbaarheid, vrouwen die iets doen en ergens iets van vinden. Dus onderzoek naar vrouwen in de media heeft onze warme interesse. Wie maakt het nieuws, wie bepaalt wat belangrijk is, wie komen er aan het woord? Het  Global Media Monitoring Project onderzoekt dit soort vragen sinds 1995 om de vier jaar. De organisatie heeft de eerste voorlopige bevindingen van het onderzoek van 2010 beschikbaar.

Het volledige rapport volgt in het najaar, maar de eerste conclusies liegen er niet om. Sinds het eerste onderzoek in 1995 nam het aantal berichten waarin vrouwen aan bod kwamen toe van 17 naar 24 procent. Dat is vooruitgang, en reden tot enige vreugde. Maar sorry als ik het zeg, dit betekent nog steeds dat in driekwart van de gevallen alleen mannen aan het woord komen. En dat percentage stijgt naar meer dan 80% als het gaat om experts en officiële woordvoerders.

Hoe zit het dan met de inhoud? De meeste nieuwsberichten op de televisie, radio en in kranten versterken rolpatronen en stereotype beelden. Zo komen vrouwen veel vaker dan mannen alleen aan bod in hun hoedanigheid als echtgenote of moeder van. Ze komen niet als zelfstandig persoon aan het woord. Vrouwen komen met name aan bod in artikelen over gezondheid, armoede en huisvesting, en verdwijnen uit beeld zodra het gaat om economisch nieuws, juridische zaken of politiek.

 

En Nederland dan? Het is opvallend hoe goed de cijfers passen bij het wereldwijde patroon. Op de televisie komt in 75% van de gevallen een man aan het woord, en als het gaat om de top honderd van best bekeken programma’s stijgt dat aandeel naar 84%. Kranten doen het niet beter. In maart 2008 hield DAG een week lang bij hoe het zat met het aantal mannen en vrouwen in het nieuws. De cijfers lopen ook hier in de pas met de wereldwijde bevindingen: vrouwen maakten circa 20% uit van het nieuws, voor de rest was het opnieuw een overvloed aan mannen die spreken, analyseren en opinieren.

In 2009 hield de site vrouwenindemedia.nl een grootschalige enquete, onder andere om meer te weten te komen over het waarom van deze situatie. Opvallend was dat een op de vijf vrouwelijke respondenten vond dat vrouwen zelf te bescheiden zijn. Ze blijven op de achtergrond en profileren zich niet. Daardoor komen ze ook minder in de publiciteit. Maar mensen werkzaam in de media gaven aan dat het ingewikkelder ligt dan dat:

Van de invloedrijke mediagroep zegt 32,7 procent dat het probleem zowel bij de media als bij de vrouwen ligt. Opvallend is dat 34,9 procent van hen zegt dat journalisten en redacties nog steeds een standaard bronnenlijstje gebruiken waar voornamelijk mannen op voorkomen.
 
Er zijn lichtpuntjes. Stichting Vrouw en Media doet op dit moment onderzoek naar de positie van vrouwen in de media: als verslaggeefster, fotografe, eindredacteur. Het vorige onderzoek stamde uit 2003 en liet zien dat het aandeel van vrouwen op redacties steeg. Dat is positief, want het maakt uit of een man of een vrouw het nieuws produceert.  Als rolpatronen doorbroken worden, gebeurde dat in 11% van de gevallen bij een vrouw als verslaggever, constateert het Global Media Monitoring Project. Mannen waren slechts in 6% van de gevallen min of meer roldoorbrekend in hun berichtgeving. Zodra het rapport van Vrouw en Media binnen is, komt de Zesde Clan hier graag op terug….

Henriëtte van der Meij was de eerste vrouw in loondienst bij een dagblad.

NB De tekst van dit artikel is gecorrigeerd op 23 augustus 2003. In de oorspronkelijke tekst stond dat vrouw en media de enquête hield, maar dit is onjuist. Het ging om www.vrouwenindemedia.nl , een site die is opgezet om journalisten in contact te brengen met potentiële vrouwelijke bronnen. Iets wat gezien de lijstjes met louter namen van mannen nog hard nodig is.