Tag Archives: 11 september

Roep om echte man is teken van onzekerheid

De roep dat mannen weer echte mannen moeten zijn, lijkt een veeg teken. Hoe erger de verwarring in een land, des te sterker de roep dat mannen moeten ophouden met feminien gedoe, jammerklachten dat de samenleving te veel vervrouwelijkt, en oproepen dat ‘we’ (wie is we???) een stoere vent terug willen. Met als enige concessie dat die macho wel nog een paar moderne trekjes mag houden, zoals er goed verzorgd uit blijven zien.

Na de terug-naar-de-jaren-vijftig, waar blijft de echte man-retoriek van mensen zoals Wim Kuiper en Angela Crott, vuurt columniste Malou van Hintum nu het zoveelste schot af in dit offensief. De Volkskrant geeft haar alle ruimte om te verwijzen naar twee jongetjes. Eentje wil geen astronaut worden want dat lijkt hem eng. Het tweede jongetje wil geen hond want die kon hem omver lopen. Op basis van deze anekdotes komt ze vervolgens met een verhaal wat rechtstreeks aan TV show Man Liberation Front  ontleend lijkt te zijn.

Deze trend staat niet op zichzelf. Susan Faludi analyseerde in haar boek The Terror Dream wat er gebeurde in de Amerikaanse populaire cultuur nadat terroristen de Twin Towers opbliezen. Dat dit zomaar kon gebeuren, zonder dat iets of iemand de burger kon beschermen tegen zulk traumatisch geweld. Argh! Het land verkeerde in crisis. En greep in verwarring en onzekerheid terug op stereotypen. Mannen moesten zich schamen dat ze het land niet hadden kunnen beschermen. Ze moesten weer echte mannen worden, stoer en sterk. Vrouwen moesten terug in hun hok, zorgen voor anderen en je laten beschermen door die stoere en sterke man.

Ook Polen kende een sterke opleving van conservatieve verhalen over de echte man en de echte vrouw. Een onderzoekster, Agnieszka Graff, analyseerde deze berichtgeving. Ze kwam erachter dat dit discourse vooral opleefde in de periode dat Polen niet zeker wist of het zou lukken toe te treden tot de Europese Unie:

The abundance of “gender talk” and discourse on gender difference in the three magazines intensified abruptly around May 2004, particularly in the conservative Wprost, which was featuring stories about femininity or masculinity every other week. […] I argue that anxieties evoked by Poland’s E.U. accession have been projected onto, and resolved within, the realm of gender.

Net als Polen en de V.S. maakt Nederland op dit moment roerige tijden door. Onzekerheid alom. We zijn politiek hopeloos verdeeld, kampen met een economische crisis, talloze mensen dreigen hun baan te verliezen en Europa is in de beleving van groepen mensen een tikkende tijdbom. Het bij de wortel aanpakken van de problemen, bijvoorbeeld door de excessen van banken en Wall Street haaien in te perken, ligt complex. Dat overzien we niet. Op naar een makkelijker doelwit…. zoals het morrelen aan oude en vertrouwde rolpatronen.

We beschikken inmiddels over een hele lijst van klachten over mannen en de crisis bij jongens, plus oproepen dat mannen weer echte mannen moeten worden, want anders dan. Waarbij de jammeraars graag meteen ook even een beschuldigende vinger wijzen naar ‘het’ feminisme, zoals zij dat zien. Dit gaat gepaard met bedrijven of de media die de seksen tegen elkaar opzetten, want de belangen van beide groepen botsen uiteraard, nu ‘we’ onze plaats niet meer kennen.

Zelfs de Olympische Spelen ontkomen niet aan deze conservatieve blik. Trouw schrijft niet juichend over de medailles van de vrouwen, maar concentreert zich op de mannen. Voor hen is het vrouwensucces verontrustend, want waarom halen zíj de medailles niet. Ze falen! Schande! Waar zijn de stoere sportmannen gebleven!

Al die verhalen, inclusief angstige of beschuldigende ondertoon, passen in het stramien zoals Faludi en Graff dat aantroffen:

There is a blissful era of order and “tradition” somewhere in the past, a crisis/reversal in the present, and finally—this part is prominent in Wprost, suggested in Newsweek, and usually absent in Polityka—the promise of a restored gender order. Gender is given an aura of newsworthiness in these stories, but the sense of drama and change is undercut by the conclusion that, in the end, gender roles have an eternal, timeless nature. There is a tension between making gender seem dynamic and insisting that it is not—a contradiction that can be read as an articulation of anxiety about Polish national identity in a period of upheaval and change.

Mensen vinden verandering lastig te hanteren. Niet zo vreemd dat sommigen op een gegeven moment hun kalmte verliezen en gaan gillen. De wereld vergaat! Was alles maar weer zoals vroeger!! Waar is de echte man gebleven!!! Gelukkig zijn er hier en daar nog nuchtere mensen, die helder na blijven denken. De Zesde Clan hoopt dat die stemmen niet verstommen in het conservatieve mediageweld. En dat we de ophef over echte mannen en echte vrouwen kunnen herkennen voor wat het is: een teken van onzekerheid in roerige tijden.

Herdenking 9/11: vrouwen tellen mee

Een paar weken nadat twee vliegtuigen zich in de Twin Towers in New York boorden, begon het bepaalde media op te vallen dat vrouwen letterlijk uit beeld verdwenen. Op de televisie gaf de ene na de andere man tekst en uitleg over de reden van de aanslag en de heldendaden van brandweer- en politiemannen kregen alle aandacht. Bij de herdenking, tien jaar later, zijn allerlei organisaties vastbesloten vrouwen mee te laten tellen. Ook zij waren destijds betrokken bij de calamiteiten, ook zij hebben expertise en verrichten heldendaden.

Brandweervrouw Regina Wilson was één van de velen die in actie kwam bij de aanslag op 11 september 2001.

Onder andere Women’s eNews houdt een debat over de rol van vrouwen tijdens de aanslag op New York. Speciale gasten zijn Brenda Berkman en Regina Wilson. Als brandweervrouw rukten ze uit toen de vliegtuigen zich in de wolkenkrabbers boorden. Ze wisten talloze wernemers uit de gebouwen te redden en waren nog weken later bezig met het onderzoeken van de brandhaard en opruimen van het puin.

Daarnaast heeft CNN verslaggeefster Soledad O’Brian een documentaire gemaakt over de rol van vrouwen tijdens en na de aanslagen. In Beyond Bravery staat ze stil bij de realiteit dat vrouwen tien jaar later nog steeds moeten vechten voor erkenning. Zoals Susan Faludi documenteerde in haar boek The Terror Dream ontstond er meteen na de aanslagen het beeld van de kwetsbare vrouw die gered moet worden door de stoere brandweerman. Vrouwen die niet in dit plaatje pasten, verdwenen naar de achtergrond. Ze telden niet mee.

Beyond Bravery reconstrueert hoe vrouwen net als mannen handelend optraden, hun werk deden, mensen redden, en probeerden te verwerken wat er gebeurd was. Soledad O’Brian zei over haar documentaire:

O’Brien told The Huffington Post that “everyone has their own story” about 9/11, and that the story she was telling in her documentary was one of “a million.” But she said that the role of women in responding to the crisis has been overlooked. “This is just one interesting version of those stories, and I hope that people see another facet of what it was like to go through that experience,” she said

En dan waren daar nog de moslims die al jaren, zo niet hun hele leven, in de V.S. woonden en opeens tot het vijandelijke kamp behoorden. Na de aanslagen sloegen onbekenden ruiten in bij moskeeën. Het vergde moed om met een hoofddoek over straat te lopen. Niet geheel toevallig verscheen daarom nu de essaybundel I Speak for Myself, waarin veertig moslimvrouwen vertellen over hun leven, ambities, wensen en ervaringen. De nasleep van de aanslag op de Twin Towers komt steeds terug, omdat deze gebeurtenis een grote invloed had op hun zelfbeeld en hoe andere Amerikanen hen zien.

Tien jaar na de aanslagen is er nog steeds veel wat we niet weten, maar het is mooi om te zien hoe de herdenking nieuwe inzichten brengt en ruimte biedt aan de verhalen die we niet gehoord hebben.