Nieuwsronde

Zoveel verhalen. Zo weinig tijd om er apart aandacht aan te besteden. Daarom af en toe een nieuwsronde, met alles wat je wilde weten over gender en de situatie van vrouwen. Seksueel geweld, de loonkloof, structurele onderschatting van vrouwen, het is allemaal nog even actueel als veertig jaar geleden tijdens de tweede feministische golf. Dus… naar welke bijeenkomst ga jij op 8 maart?

Samantha Bee maakt furore met haar nieuwe show…. zie hieronder.

  • Internationale vrouwendag komt eraan! Onder andere Women Inc verzamelt zoveel mogelijk initiatieven en bijeenkomsten in een overzicht. Grote kans dat er bij jou in de buurt ook iets georganiseerd wordt. Ikzelf ben op 8 maart in Amsterdam, bij een evenement van Atria.
  • Samen een vuist maken is hard nodig, want tot op de dag van vandaag krijgen vrouwen bijvoorbeeld niet hetzelfde loon voor hetzelfde werk. Terwijl dat sinds 1980 bij wet geregeld is. Keklik Yucel, Tweede Kamerlid voor de PvdA, doet een nieuwe poging en wil afrekenen met die ongelijke beloning. En zo zijn er nog veel meer zaken waar we als samenleving hoog nodig iets aan moeten doen.
  • Wat zijn de uitdagingen voor ‘het’ feminisme in 2016? Weblog De Tweede Sekse zette een aantal kwesties op een rijtje.
  • Tijdschrift VIVA wil natuuuuurlijk weten of het feminisme achterhaald is. Eh… zie boven? De redactie peilt de stemming in het forum van het blad aan de hand van drie stellingen: ”1. Feminisme is niet meer van deze tijd. 2. Vrouwen dienen hetzelfde te verdienen als mannen. 3. Het merendeel van de topfuncties wordt bekleed door mannen omdat vrouwen niet zo hard willen werken.” Ja, dat staat er echt. Gelukkig diende een lezeres dit prachtige antwoord in: ”1. Nee 2. Ja 3. Nee.” Tien punten voor deze feministe!
  • Eén van mijn favoriete commentatoren, Rebecca Solnit, schreef een geweldig stuk over taalgebruik en de zaak van de verdwenen dader. Zodra het gaat over geweld tegen vrouwen, gebruiken auteurs opeens opvallend vaak passieve zinsconstructies. Vervolgens lijkt het net alsof vrouwen zwanger worden van teveel alcohol drinken. De mannen die het voorzien hebben op dronken slachtoffers verdwijnen op mysterieuze wijze en lijken geen enkele rol te spelen bij het ontstaan van een zwangerschap. Raaaarrrrrrr….
  • Ierse vrouwelijke politici deden het goed bij de meest recente verkiezingen, en een vrouwenquotum speelde daarbij een positieve rol: ,,gender quotas absolutely had a role within the main parties. In particular, Fianna Fáil and Sinn Féin appear to have been rewarded by the electorate for selecting young, new female candidates.”
  • Deskundigen adviseren minister Jet Bussemaker om jongens op school les te geven over relaties en seks, met als expliciet doel dat zij leren meisjes en homo’s te respecteren. ‘De lessen zouden onderwerpen zoals mannelijkheid en groepsdruk moeten behandelen. ”Voorwaarde is dat de voorlichting wordt gegeven door een man die de juiste toon weet te treffen,” schrijft De Volkskrant. Wie meldt zich?
  • President Hollande besloot een vrouw gratie te verlenen nadat rechters haar veroordeelden tot tien jaar cel wegens moord. De vrouw schoot haar echtgenoot neer, nadat ze decennia lang het slachtoffer was geweest van huiselijk geweld. Haar alcoholistische man vergreep zich ook aan de kinderen van het echtpaar. Na het vonnis tekenden ruim 400.000 Fransen een petitie om voor haar vrijheid te pleiten – met succes.
  • Wie krijgt erkenning als genie? Hint: meestal geen vrouw. Vaak duurt het decennia voordat het grote publiek het werk van een vrouw op waarde schat. Waarom, hoe werkt dat, en wat kunnen we doen om het talent van vrouwen eerder te herkennen en erkennen? We kunnen beginnen bij onze eigen vooroordelen en de manier waarop we hetzelfde gedrag bij een man positief beoordelen, maar bij een vrouw negatief: ,,If you’re a guy who makes stuff and you tend to be oblivious to the needs of others because you are obsessed with the inner workings of your own mind, people will call you a genius. A woman with these qualities is more likely to be called crazy, monstrous, an attention whore.
  • Voorzitter van de meest feministische partij in Vlaanderen. Zo noemt Wouter Beke zichzelf. In een interview voor het blad Knack legt hij uit waarom iedereen een feminist zou moeten zijn. Ook mannen: ,,We mogen niet aan de zijlijn staan toekijken, we moeten vrouwen steunen vanuit de rollen die we vervullen: als vader, als partner en als collega”.
  • Comédienne Samantha Bee maakt op dit moment furore met haar show ‘Full Frontal’. Na 12 jaar bijrollen bij de Daily Show hadden de producers haar kunnen kiezen om presentator John Stewart op te volgen. Dat deden ze niet – oeps! Bee begreep de hint, vertrok, en heeft nu een centrale rol in haar eigen late night show op de Amerikaanse televisie. Er zijn minstens vier redenen waarom je naar haar programma zou moeten kijken. Maar de belangrijkste is: ze is enorm grappig, haar show is steengoed en ze werkt hard om meer diversiteit mogelijk te maken. Meer weten? Lees dit mooie verhaal in New York Magazine.

De Gereedschapskist: gender mainstreaming

Wat heeft sneeuwruimen te maken met gender? Of bushaltes en de locatie waar passagiers uit kunnen stappen? Of ambulancevervoer en pijnbestrijding onderweg naar het ziekenhuis? Veel, heel veel. Vaak gebeuren er dingen die een negatieve effect hebben op vrouwen. Pas als je door een genderbril naar alledaagse praktijken kijkt, zie je die verschillen. En kun je onterechte achterstelling wegnemen. Met een duur woord heet dat gender mainstreaming – kansen en mogelijkheden gelijk trekken tussen de seksen, zodat allen gelijk behandeld worden. Kijk maar:

Gender mainstreaming krijgt officieel de volgende definitie:

“het (re)organiseren, verbeteren, ontwikkelen en evalueren van beleidsprocessen op zo’n manier dat het perspectief van gendergelijkheid wordt geïntegreerd in alle beleidsdomeinen en op alle beleidsniveaus door de actoren die normaal dat beleid maken.”

In gewoon Nederlands gaat het erom dat de overheid ons belastinggeld voor iedereen uitgeeft. Er gaat wat dat betreft iets mis als mannen vervolgens veel meer dan vrouwen profiteren van die uitgaven. Het doet meer recht aan mensen als beide seksen gelijke kansen en mogelijkheden krijgen. Dat streven zou  een vanzelfsprekend onderdeel van beleid en visievorming moeten zijn.

Het hoeft niet moeilijk te zijn. Een Zweedse commissie stelde een handboek op, vol praktische tips, methodes en voorbeelden die allemaal beginnen bij het begin: kijk wat er gebeurt. Meet, verzamel feiten. Dan zie je vanzelf waar zaken scheef lopen, en hoe vaak die scheve situaties vrouwen onevenredig treffen.

Neem medische zorg: uit de feiten van Zweeds onderzoek bleek dat ambulances eerder arriveerden als de patient van het mannelijk geslacht was. Hij kreeg eerder en meer pijnbestrijding dan zij en kwam mede daardoor ‘fitter’ in het ziekenhuis aan. Vrouwen niet. Die moesten langer wachten, kregen minder pijnbestrijding, en waren er slechter aan toe als ze dan eindelijk in het ziekenhuis arriveerden. Niet goed – we zouden allemaal even goede zorg moeten krijgen. Hoog tijd dus om die ongelijkheid aan te pakken.

Hopelijk inspireren dat handboek en het filmpje mensen om dezelfde kansen te grijpen. Want zoals het Zweedse filmpje laat zien maakt gender mainstreaming letterlijk een wereld van verschil. Met als bonus minder zieken, minder ongelukken, minder onveiligheid en meer welzijn voor iedereen.

Wat wil je nog meer? (oooh jaaaaa, dit natuurlijk:

 

Mannen komen weg met seksueel geweld

Wij als samenleving maken het vrouwen moeilijk om te geloven in de rechtsstaat. Want wat merken vrouwen? Dat mannen hen kunnen aanranden en verkrachten, en daarna straffeloos wegkomen met hun daden. Dit onrecht dreigt in het geval van de aanranders en verkrachters die actief waren in Keulen, Hamburg en andere Duitse steden. En werd deze week weer eens realiteit in België, waar een 21-jarige man uit Zwijdrecht vrijuit ging na zijn verkrachting van een 17-jarig meisje.

vrouwen Keulen protest

Volgens de Belgische rechter waren een afgedwongen orale bevrediging en penetratie geen verkrachting.  De beklaagde gaf toe dat hij seks had gehad met het meisje, maar kon zich volgens het relaas in de Belgische krant De Morgen niet alles meer in detail herinneren omdat hij dronken was. Hij wist wél zeker dat hij haar niet gedwongen had. Ze had volgens hem ook nooit gezegd dat hij moest stoppen.

In een situatie waarbij het ‘t woord van de een tegen dat van de ander was, koos de rechter voor ‘onvoldoende bewijs’. Dat betekent dat volgens de rechter niet wettelijk overtuigend bewezen kon worden dat de Zwijdrechtenaar iets misdadigs had gedaan. Hoe juridisch juist dit vonnis ook moge zijn in dit geval, het betekent dat het verhaal van de jongeman de facto voorrang kreeg boven de ervaringen van de vrouw. Voor haar was er dit aan de hand:

Het meisje deed op 19 juli 2015 aangifte van verkrachting. Ze vertelde dat ze die nacht met vriendinnen was uitgegaan in Antwerpen en dat ze daar de beklaagde had leren kennen. Ze voelde zich gecharmeerd door hem en genoot van zijn aandacht. Toen ze op weg waren naar een café, vroeg hij haar om hem te vergezellen. Hij kuste haar op de Scheldekaaien, wat ze niet erg vond. Toen hij haar broek opende en haar begon te betasten, vroeg ze hem te stoppen, maar hij wilde niet luisteren. Hij verplichtte haar om hem oraal te bevredigen. Ze voelde zich geïntimideerd en durfde niet te weigeren. Daarna moest ze op haar handen en knieën plaatsnemen en verkrachtte hij haar. De twintiger vertrok na een telefoontje van zijn vrienden en liet het meisje halfnaakt achter in de regen.

Half naakt achter gelaten worden in de regen, nadat een man al je pogingen om grenzen te stellen negeerde en je dwong tot seksuele handelingen. En daarna horen dat de dader vrijuit gaat wegens gebrek aan bewijs. Bitter, heel bitter.

De Gereedschapskist: de ‘eh?!?’-factor

Een vrouw probeert iets te bereiken in de openbaarheid. Ze wil bijvoorbeeld verkiezingen winnen. Prompt deinst iets binnen in jezelf terug. Ze heeft misschien alle kwaliteiten die je graag wil zien in iemand, maar je kiest liever voor een man want zij is….tsja, geen idee… eng? … ongeloofwaardig? Niet overtuigend genoeg….? Dat is de ‘eh?!?-factor, prachtig geïntroduceerd en uitgelegd door Saturday Night Life en door Sherry Pagoto in magazine Salon, aan de hand van de Amerikaanse verkiezingen.

In de V.S. draait het op dit moment bij de Democraten om Hillary en Bernie, oftewel Clinton en Sanders. Clinton boekte recent winst in Nevada, maar haar voorsprong staat onder druk. Mensen voelen ‘de Bern‘, ze voelen niet ‘de Hillary’. Pagoto toont zich volstrekt niet verbaast over die situatie. Clinton kamp namelijk met die ‘eh?!?’-factor:

What I’m referring to is this phenomenon of having your knowledge and expertise discounted, minimized or dismissed because of amorphous personal traits, expressed so perfectly on the skit in a simple noise, “she’s just ‘eh.’” And everyone agrees. It’s being the most learned and experienced person in the room, yet people take more seriously the less experienced, loud-talking male who has some kind of charisma on his side, the kind that she could never have because gender norms have long taught us that “intelligent” and “woman” equals anti-charisma.

Deze ‘eh’ factor leidt ertoe dat meisjes en vrouwen argwaan tegenkomen en onderschat worden. Ze moeten zich bewijzen, opnieuw bewijzen en nog een keer bewijzen, maar desondanks blijft de omgeving hen negatiever beoordelen dan mannen. Dat begint al vroeg. Als jongens assertief optreden vinden we dat normaal. Dat horen jongens te doen. Maar meisjes die hetzelfde gedrag vertonen, krijgen negatieve waarde-oordelen naar hun hoofd geslingerd. Zij zijn ‘bazig’ – een woord met een negatieve ondertoon als het om meisjes gaat. Terug in je hok!

Keer op keer verliezen vrouwen vervolgens in competities. Zo botsten studentes in de exacte vakken aan tegen mannelijke medestudenten die vrouwen niet zien staan. Ze betwijfelen de geschiktheid van vrouwen voor de studie en beoordelen haar intellectuele capaciteiten stelselmatig als lager dan die van mannen. Intellect hoort bij de mannelijke sekse. Intelligente vrouwen daarentegen? Huuuuu! Manwijven! Welke klas je ook onderzoekt, mannen komen in de top van competente, populaire studenten, terwijl mensen vrouwen over het hoofd zien:

The “celebrities” in the classroom were also more likely to be male, and men were far more likely to see their male peers as knowledgeable. In two of the classes, the top four “celebrities” were men. The top three “celebrity” students in the other class were also men. A few women were called out enough by their peers to reach “celebrity” status, but, again, at a more infrequent rate.[…] The outspoken women with just as much academic success as these students, however, were overlooked and never reached “the same celebrity status” as their male counterparts.

Onder andere bij sollicitaties en in verkiezingstijd werkt sekse zodoende tegen vrouwen. Mensen gaan gevoelsmatig voor Bernie. Hij is de toffe peer, de charismatisch man, oh, Bernie!!!!! Hillary daarentegen vinden veel mensen een beetje eng. Er klopt iets niet… ze is onbetrouwbaar en ongeloofwaardig, want er zit iets verkeerd…. Ze is kil, agressief, ja, bazig. Ze verheft haar stem niet in een politiek debat, nee, ze klinkt schel, huuuu! Kan ze niet wat zachter praten? Wat doet ze daar eigenlijk in het openbaar achter die microfoon:

In the eyes of the American public, Hillary Clinton will never be fun. Or likeable. Or someone you’d want to have a beer with.

Kortom, de ‘eh?!?’ factor. Die speelt ook in Nederland een rol. In de politiek vallen vrouwen niet onder de ‘geïnstitutionaliseerde norm’, zoals hoogleraar Monique Leyenaar dat zo mooi samenvat. Wij hebben bijvoorbeeld maar één politieke partij met een vrouwelijke voorzitter. De Partij voor de Dieren. Bij alle andere partijen staan mannen aan het hoofd en komt de eerste vrouw, als je geluk hebt, op de tweede plaats. Maar die vrouwelijke nummer twee mag niet mee bij de coalitie-onderhandelingen. Dan nemen de heren liever een mannelijke vertrouweling mee – iemand die ze capabel achten, waar ze van op aan kunnen. Een vrouw past niet in dat plaatje. Zij is ‘eh?!?’

Zolang je deze factor niet op waarde schat, kun je nog zo hard roepen dat vrouwen assertiever moeten worden en hun kansen moeten pakken. Dat gebeurde recent nog rondom een rapport van Atria over het gebrek aan vrouwen in Nederlandse gemeenteraden. Maar als je dat doet kies je voor eenzijdige kritiek, op de partij die meestal niet in het voordeel is – vrouwen zijn de minderheid, die niet thuishoort in de politiek, die de minste macht heeft. Die minderheid moeten vervolgens geheel alleen de boel rechttrekken?

Nee, het ligt complexer. Samen creëren we een omgeving, in situaties waarbij mannen de toon zetten, die vrouwen structureel op achterstand zet, hun zelfvertrouwen ondermijnt en wegzet als ”eng/klopt niet/eh?!?”. Zolang we dat doen, leggen vrouwen het in het openbaar af tegen mannen. Zie onder andere hier en hier en hier voor voorbeelden uit de showbizz, politiek en wetenschap. Ongeacht de daadwerkelijke kwaliteiten en kwalificaties van de vrouw in kwestie: we willen liever een man. Omdat hij een man is. En da’s flink balen.

BONUS: een mooie analyse van taalkundige Deborah Tannen over de automatische weerzin tegen Clinton. Onder andere vanwege de tegenstrijdige (seksistische) eisen waaraan zij moet voldoen.

Zesde Clan opent blog-serie over tweede golf

Van Dolle mina naar Twitterfeminist. Onder die noemer verkent kenniscentrum Atria wat  de thema’s van de tweede feministische golf vandaag de dag voor ons betekenen. Atria digitaliseert werken uit die tijd en nodigde bloggers uit om in een serie artikelen nader in te gaan op diverse onderwerpen. Ik kreeg de eer deze serie blogs te openen met een helaas nog steeds akelig actueel onderwerp: seksueel geweld.

things that cause rape

 

Atria presenteert het digitaliseringsproject van werken uit de tweede feministische golf op 8 maart 2016 in de Tolhuistuin in Amsterdam. Op die manier blijven deze pamfletten, analyses, studies en polemieken bereikbaar voor een breed publiek. Dat is belangrijk, want veel onderwerpen die feministen aan de orde stelden in de jaren zeventig en tachtig zijn nu nog steeds relevant. Als vrouw krijgen we nog steeds minder salaris dan mannen. Ook seksueel geweld komt helaas nog steeds veel te vaak voor.

In mijn openingsartikel voor de serie, gepubliceerd op de website van Atria, maar ook door tijdschrift Lover, reflecteer ik op een boek van Jeanne Doomen. Deze journaliste en feministe publiceerde in 1976 het boek ”Verkrachting: ervaringen, vooroordelen, achtergronden”. Wat mij vooral trof was de dynamiek. Als vrouwen te maken krijgen met aanranding en verkrachting, kijken we als samenleving nog steeds naar de vrouw. Wat deed ze, wat droeg ze, dronk ze alcohol, zei ze wel duidelijk genoeg ‘nee’, gaf ze aanleiding voor de agressie. Vertelt ze eigenlijk wel de waarheid? Hmmm, nee, ze liegt vast en zeker. Waar zijn de bewijzen?

Over de dader zwijgen we opvallend oorverdovend. Dat is meestal een man. Alleen dat feit benoemen, is echter al een omstreden daad. Kloppen de onderzoeken wel? Mannen bedoelen het echt niet kwaad. De meeste mannen doen niets verkeerds. Denk aan de reputatie van de man, zeker bij valse beschuldigingen. Mannen zijn nou eenmaal mannen. Als hij al de fout in ging, was het vast omdat zij iets verkeerds deed. Wat deed ze, wat droeg ze, dronk ze alcohol, zei ze wel duidelijk genoeg ‘nee’, gaf ze aanleiding voor de agressie. Vertelt ze eigenlijk wel de waarheid? Hmmm, nee, ze liegt vast en zeker. Waar zijn de bewijzen? De cirkel is rond: de man verdwijnt uit beeld en de argwanende schijnwerpers zijn weer gericht op de vrouw.

Die dynamiek doorbreken ligt moeilijk. Feministen kampen met vooroordelen als zouden zij mannen haten/demoniseren/over één kam scheren. Of vooroordelen als zouden feministen naïef iedere vrouw geloven die iets roept, en haar steunen in slap jankerig slachtofferschap. Eer je die vooroordelen ontmanteld hebt is de interviewtijd voorbij,  het televisieprogramma afgelopen, de soundbite afgekeurd (want: te lang, te complex). En heb je nog steeds de stilte over de sekse van de daders niet doorbroken.

Nog steeds een akelig relevant thema dus, seksueel geweld. Enfin. Meepraten? Kom dan 8 maart naar Amsterdam. ‘k Zie je daar!

Atletisch maar sexy, 28 jaar

Leve Twitter. En leve filmproducent Ross Putman. Die besloot Twitter te gebruiken om wereldkundig te maken hoe scenarioschrijvers vrouwelijke personages introduceren. Bij ieder script vervangt hij de naam door Jane, van ‘Jane Doe’ oftewel een anonieme vrouw. Vervolgens citeert hij de introductie van het personage: ”Atletisch, maar sexy, 28.” ”Jane (rond de 30) – mooi maar boos”. Op zich is het niet nieuw wat hij doet. Vrouwen gingen hem voor – en ontmoetten stilte waar Putnam voorpagina’s haalt. Díe vorm van ongelijkheid hebben we als mensen nog niet doorbroken…

femscriptintros

Bij het op zich goede initiatief om aandacht te vragen voor de stereotypering van vrouwen past allereerst wat achtergrond. Wat Putnam doet is fantastisch, maar niet nieuw, signaleert website The Mary Sue. Vrouwen gingen hem voor. Een van hen is actrice Miss L. Die maakt al sinds 2013 wereldkundig, via tumblr Casting Call Woe, welke introductie vrouwelijke personages krijgen. Met pareltjes als: “She doesn’t like being objectified & is very pretty.” Ook weblog Lady Parts verzamelt al tijden seksistische beschrijvingen uit scenario’s, evenals Terrible Casting.

Maar, signaleert The Mary Sue, deze vrouwen haalden de voorpagina’s van kranten niet. Hun werk groeide niet uit tot een internet-sensatie. Putnam wel:

There have been several women in the entertainment industry who’ve spearheaded efforts like this in order to highlight these kinds of goings-on, but sadly it isn’t until a man decides to speak up about feminism that people decide to listen.  […] Miss L. currently has 12.1K followers on Twitter after having been doing this since 2013. Putman is up to 51.1K in the past few days alone. *sigh* Women talk about feminism = white noise. Men talk about feminism = INTERNATIONAL NEWS!

Dit wil ik graag benadrukken, want het is niet de eerste keer dat mensen en de media pas aandacht besteden aan feiten als een man er de aandacht op vestigt. Zoals een man, Kim, die genderdiscriminatie op de arbeidsmarkt ontdekte en wiens artikel daarover viraal ging:

How great that the kind of workforce discrimination women have spoken and written about has been validated and documented by a generous man. A man whose Christian name was mistaken for a female, and once he put ‘Mr’ on his CV he instantly got the job call.

Dat mensen als Kim en Putman zo snel zoveel aandacht krijgen rondom onderwerpen waar vrouwen al decennia mee bezig zijn, is een vorm van seksisme. Eentje die net zo hoognodig moet veranderen. Wanneer nemen we vrouwen net zo serieus?

Desondanks: prima initiatief van de filmproducent. Wat hier namelijk opduikt is seksisme. Vrouwen? Dan gaat het om de mate van sexy uiterlijk. Wat ze doet, wat ze wil, waar ze aan werkt, alles valt in het niet bij de vraag hoe mooi ze is en of mannen met haar de koffer in zouden willen duiken. Zodra je mannen in scenario’s op dezelfde manier zou introduceren als vrouwen, zie je meteen hoe tenenkrommend dat is. Want mannen blijven normaal gesproken gevrijwaard van gedetailleerde beschrijvingen over lippen, borsten of lichaamsvormen, signaleert Slate. Scripts introduceren hen met nadruk op hun persoonlijkheid, innerlijke drijfveren en activiteiten. Alsof het ‘echte’ mensen zijn.

Dat geeft meteen het bredere belang aan. Je druk maken om de stereotiepe beschrijving van vrouwelijke personages in filmscripts lijkt een triviale bezigheid. Maar, zoals feministe Lindy West signaleert in een opiniestuk voor dagblad The Guardian: de beelden die mensen vormen, beïnvloeden je identiteit als vrouw in de dagelijkse praktijk:

Women are conditioned to be apologetic, caregiving and available. We’re expected to build our identities around male opinions of our bodies and sexual utility – to supplant our internal sense of self with external assessments – and, more often than not, we comply. It’s difficult not to comply when the messaging is so relentless; when you have no alternative model; when compliance looks less painful than defiance; when you live in a culture where descriptions of who a woman is don’t usually go further than what she looks like, what she’s wearing, and whether she’s worth having sex with

West roept mensen op om te stoppen met die schadelijke hersenspoeling en in plaats daarvan betere verhalen te vertellen. Betere verhalen vertellen begint met bewustwording. Mede dankzij initiatieven zoals Lady Parts, Casting Call Woe en nu dus @femscriptintros kan die bewustwording in een stroomversnelling raken. Scenarioschrijver, als je aan komt zetten met typeringen zoals ‘atletisch, maar sexy’, dan wéét je nu dat je fout bezig bent. Verzin iets originelers. En besef dat vrouwen mensen zijn. Ook in fictieve verhalen.

Engeland in de ban van cijfers

Engeland raakt steeds meer gealarmeerd over de mate waarin mensen, meestal mannen, geweld plegen tegen vrouwen. Eerst toonde een onderzoek aan dat de criteria voor cijfers een onderrapportage veroorzaken van huiselijk en seksueel geweld. In een tweede onderzoek keken analisten voor het eerst naar leeftijd bij seksueel geweld. Ook dat leverde schokkende cijfers op: 30% van de slachtoffers van verkrachting is jonger dan 16 jaar.

have respect

Eerst de algemene situatie. Begin dit jaar juichte de Engelse overheid dat de cijfers voor criminaliteit dalen. Minder doden en gewonden, hoera! Nieuw onderzoek gooide echter roet in het eten. Wat bleek? De officiële cijfers in ‘het’ algemene rapport over de stand in Engeland laten seksueel geweld buiten beschouwing. Dat geldt niet als een misdrijf zoals moord of verminking. Ten tweede zat er een stop op repeterend geweld. Na vijf incidenten rondom dezelfde personen telden de misdrijven niet meer mee in de statistieken.

Beide criteria betekenden dat met name geweld tegen vrouwen buiten beeld bleef. Seksueel geweld treft vrouwen vaker dan mannen. Bij het repeterende geweld gaat het met name om slachtoffers van huiselijk geweld, en ook in die categorie zijn vrouwen vaker het slachtoffer dan mannen. Haal je de limiet op vijf incidenten weg, dan worden de helft van de gevallen alsnog zichtbaar. Beschouw je daarnaast seksueel geweld als een vorm van geweld, dan kantelt het beeld helemaal. Geweld tegen mannen daalt inderdaad. Maar geweld tegen vrouwen stijgt juist in Engeland.

Bij seksueel geweld zijn jonge meiden extra kwetsbaar. Nieuwe cijfers van de Engelse variant van het CBS tonen aan dat eenderde van de vrouwelijke slachtoffers van verkrachting jonger dan zestien was. Daarvan was 25% jonger dan veertien jaar en bijna tien procent zelfs jonger dan negen jaar. De daders, veelal mannen, zoeken duidelijk slachtoffers uit waarvan ze weinig te vrezen hebben, aldus de onderzoekers.

Professionals en activisten pleiten er nu voor dat de Engelse regering geweld tegen vrouwen serieuzer neemt en niet verder bezuinigt op opvangcentra en hulpverlening. Onderzoek uit Liverpool, Engeland, laat namelijk zien dat bezuinigingen een genderkwestie zijn. Waarbij vrouwen onevenredig zwaar getroffen worden. Zeker als het gaat om levensreddende voorzieningen zoals hulp bij huiselijk/seksueel geweld, en Blijf van mijn Lijf huizen. Hopelijk luistert de regering naar die noodkreten.

Athena’s Angels halen campagne tegen mannencongressen naar Nederland

Ik ben fan van Athena’s Angels, de website van vier vrouwelijke hoogleraren die met verantwoorde wetenschap in de hand seksisme bestrijden. Daarom vind ik het erg leuk dat ze een Amerikaanse campagne over sprekers bij congressen naar Nederland halen. Waar zijn de vrouwen, vragen ze. En wat kunnen organisatoren doen om meer diversiteit te bereiken? Iedereen die congressen en symposia in Nederland tegenkomt, waar alleen mannelijke sprekers optreden, kan die melden bij Athena’s Angels via info@athenasangels.nl.

all male panel bingokaart.jpg

De Gendered Conference Campaign begon in 2009 in de V.S. en vraagt aandacht voor congressen en panels met louter mannen. Tot op de dag van vandaag publiceren o.a. de Feminist Philosophers nieuwe voorbeelden. Inmiddels kun je ook terecht op een tumblr met de ironische titel ‘gefeliciteerd, je hebt een all male panel’. Inclusief foto van acteur David Hasselhoff die zijn duim opsteekt. Broertjes en zusjes  White Men Doing it By Themselves en Plz Diversity Your Panel doen hetzelfde: wijzen op de systematische uitsluiting van vrouwen (en vaak ook mannen met een gekleurde huid).

De vier hoogleraren roepen Nederlanders op om voor ons land hetzelfde te doen. Keuze genoeg, want ook in Nederland praten veelal blanke mannen wat af in het openbaar. Zoals op een aankomend congres over de vrije wil. Of dit congres van Ultimo, in april.

Aangesproken op het ontbreken van vrouwelijke sprekers komen organisatoren van congressen vaak met excuses. Zoals ‘toeval’ of ‘we letten alleen op kwaliteit’ en/of ‘ons vak telt nou eenmaal veel mannen’. Zie de bingokaart hierboven voor meer smoesjes. Harde wetenschap toont echter aan dat dit kul is. Er bestaat zelfs een online instrument om te berekenen hoe waarschijnlijk het is dat vrouwen ontbreken in je panel. De uitkomsten maken gehakt van vastgeroeste wereldbeelden:

The likelihood of an unbiased selection process yielding a line-up with no women at all is far lower than intuition might suggest, and—depending on the numbers you plug in—can often be far lower than the likelihood of their over-representation. That is to say: in an unbiased selection, you’re significantly more likely to see more than the expected number of women than none at all.

Oftewel, louter mannen in panels vloeit voort uit vooroordelen en selectieve blindheid. Met kwaliteit heeft het niks te maken – en al helemaal niet met toeval. (Voor wiskunde-fans: hier de berekening die de onwaarschijnlijkheid van 100% mannen aantoont.)  Daarom juich ik alles toe wat het bewustzijn bevordert en mensen alerter maakt op deze vorm van seksisme. Wees alert, spreek organisatoren aan op hun blinde vlek, weiger als man te praten in een panel met alleen andere mannen, en meldt voorbeelden bij info@athenasangels.nl. Samen maken we de wereld kleurrijker en diverse!

Zomaar een inzicht over vrouwen en verhalen

Welke verhalen vertellen we? Wat willen we zien en wat niet? Wie komt aan het woord, wie kijkt toe of ontbreekt? En hoe praten we daar over? Dat zijn thema’s die mij al langer bezig houden en waar ik, ook zonder gericht te zoeken, regelmatig mooie artikelen over aantref op het wereldwijde web. Zoals dit interview met een Finse schrijfster, Maria Turtschaninoff. Een uitgever liet het eerste deel van haar fantasy-reeks vertalen in het Engels. Finse critici reageerden over het algemeen positief, maar konden één element in haar verhaal moeilijk accepteren. De meeste personages in het boek zijn vrouw. Ze leven in redelijke harmonie met elkaar en vormen vriendschappen. Kan niet:

A journalist once accused me of creating an unrealistic environment, since the women have a harmonious co-existence on the island. There’s no backstabbing, can you imagine?! But I believe she is dead wrong. Women stab each other in the back when they are powerless. When the only way to climb, to gain control over your life or gain access to power you are otherwise denied, is to step on others. When everyone is equal, there is no need to do so.

Hear hear.

SF Museum lanceert tijdschrift met groot vrouwelijk aandeel

Het Amerikaanse Museum of Science Fiction versterkt met haar eerste nummer van The Journal of Science Fiction een welkome trend naar meer diversiteit. Het nieuwe blad bevat opvallend veel artikelen van vrouwelijke redacteuren. Ook de inhoud van de bijdragen richt zich deels op vrouwen en vrouwelijke personages in SF verhalen. Hulde!

journal of sf kaft eerste nummer 2016

illustratie op de kaft van het eerste nummer van het nieuwe Journal of Science Fiction

Het eerste nummer bevat bijdragen van Monica Louzon, Karma Waltonen en Amanda M Rudd. Daarmee komen drie van de vijf hoofdartikelen van de hand van een vrouw. Eén van die stukken, geschreven door Waltonen, richt zich de manier waarop SF schrijfsters het concept van ‘houden van De Ander’ gebruikten om seksuele taboes te slechten. Op die manier speelde het genre een rol in het veranderen van de cultuur – ten goede, met meer tolerantie voor alles wat buiten het strikte man-vrouw hetero klassieke gezinsmodel valt.

Het belangrijke aandeel van vrouwen in The Journal of Science Fiction past in de tijdgeest. De afgelopen jaren kwam er steeds meer kritiek op de dominantie van poortwachters in de SF – veelal blanke mannen met zeer specifieke opvattingen over wat goede SF is en welke kant het op moet met het genre. Tegelijkertijd met die aanzwellende kritiek op de status quo begonnen ook de pogingen, veelal van vrouwen, om de geschiedenis van SF in beeld te houden. Mensen hebben namelijk de neiging om het aandeel van vrouwen te vergeten en daar kwam terecht verzet tegen.

Anno nu kun je de situatie moeilijk ideaal noemen – zodra vrouwen zichtbaarder worden, zijn er mensen die zich bedreigd voelen en hard terugslaan. Maar niemand kan meer om de vrouwen heen. Onder andere de Engelse krant The Guardian schrijft dat jarenlang buffelen in de marge dit jaar waarschijnlijk gaat leiden tot belangrijke doorbraken op het gebied van diversiteit en inclusie. Hoera!

BONUS Inspiratie en leestips? Komen ze:

  • Een lijstje met dit jaar te verschijnen SF en fantasy romans van schrijfsters, waar lezers het meest naar uitkijken
  • Een podcast van The New Yorker. Onder de slechts licht ironische titel Zijn Vrouwen Mensen interviewt Jill Lepore Amelia Lester en David Haglund over de rol van vrouwen in de moderne SF
  • Weblog SF Mistressworks timmert nog steeds aan de weg, met besprekingen van het werk van vroege en moderne SF schrijfsters
  • Zelf blijf ik de boeken van Octavia Butler en N.K. Jemisin hardnekkig promoten😉
  • En had u al gehoord van Karen Lord? Probeer haar boeken maar eens….

Enfin, veel leesplezier!

 

Brazilië beleeft nieuwe feministische golf

Een evangelische president die abortus nóg moeilijker wil maken dan het al is, structureel seksisme, een hoger percentage vrouwen met een goede opleiding, de opkomst van sociale media, die combinatie zorgt er volgens magazine The Atlantic voor dat het feminisme met kracht opleeft in Brazilië. Vrouwen houden demonstraties, pakken via Twitter publieke uitingen van seksisme aan, en vechten steeds massaler voor hun rechten. NRC spreekt al van een Braziliaanse Lente.

Actrice noemt het beestje bij z'n naam

Feminisme is niks nieuws in Brazilië en, breder, Latijns-Amerika. In het begin deden vrouwen vooral vanuit de moederrol een beroep op rechten. Vanaf de jaren zeventig kreeg het revolutionaire gedachtegoed van linkse bewegingen landen in hun greep. Ook vrouwen namen dat als basis voor de roep om hervormingen en meer rechten voor vrouwen. Vanaf 1981 komen feministische organisaties uit allerlei landen bijeen in zogenaamde Encuentros. Die congressen zijn enorm belangrijk voor het ontwikkelen van netwerken en het benoemen van belangrijke strijdpunten.

De Braziliaanse Lente komt dus niet uit de lucht vallen. Het land kent volgens tijdschrift Lover twee grote feministische bewegingen. The World March of Women, die zich richt op antikapitalisme en straatprotesten. En The Articulation of Brazilian Women, die lobbyen centraal stelt en zich bezig houdt met wetgeving.

Neem seksueel geweld. Het Braziliaanse onderzoeksinstituut IPEA berekende dat er 1.500 verkrachtingen per dag plaatsvinden. In 90% van de gevallen zijn vrouwen het slachtoffer (en is de dader een man). In die context wekt het zeer veel woede op dat de Braziliaanse president, de conservatief Eduardo Cunha, de beschikbaarheid van anticonceptie wil inperken en abortus in geval van verkrachting alleen nog wil toestaan als de vrouw aangifte doet en zich lichamelijk laat onderzoeken.

Daar komt het Zika-virus nog bovenop. Wil je zwangere vrouwen echt dwingen om een zwaar gehandicapt kind ter wereld te brengen? De epidemie is vreselijk, maar zorgt er wel voor dat het abortusdebat opnieuw oplaait. Opnieuw blijken beslissingen rondom het recht op baas in eigen buik niet zo zwart-wit als de pleiters voor gedwongen baren doen voorkomen.

De positie van mannen bij dit alles is lastig. Zolang ze hun houding en gedrag niet veranderen, zien veel voorvrouwen weinig ruimte voor mannen binnen hun beweging en breder, bij de emancipatie:

”Some people call this the spring of the woman,” said Silviana Bahia, who has also been involved in a burgeoning black women’s protest movement in the country. “Men need to change the way they look at women.” […] They hear men say things like, “a feminist is a woman who doesn’t want to be married,” and they fear that men, if invited in, will dominate feminism like they do other spheres of life. “In our movement, men don’t sign the papers,” said Thais Alves Pinto. “It’s not that men are horrible,” Lopez interjected. “I love men! But sexism is socialized in the man from the time that he’s a young person.”

Om die reden richten veel feministen zich breder op de gehele cultuur van de Braziliaanse samenleving, en zoeken ze naar manieren om die vrouwvijandige socialisering te doorbreken. Ook intersectionaliteit heeft een plek binnen de beweging, bijvoorbeeld in de favelas, de sloppenwijken die veel grote steden domineren.

Hoe dan ook, het borrelt en bruist in Brazilië. En da’s goed nieuws.

Schiet mannen neer… met confetti

Jahaaa, goed idee! Een ‘vrouwveilige zone’ in Keulen instellen tijdens het Carnavalsfeest. In de rest van de stad zijn ze dan vogelvrij??? Grote kans ook dat een of andere macho man gaat bewijzen dat hij mans genoeg is om zo’n veilige zone te doorbreken. Komen er ook manveilige zones? Kortom, ellende. Wat te doen als je als vrouw in zo’n wereld moet functioneren en niet gek wil worden? Nou, mannen neerschieten natuurlijk. Met confetti. En punkmuziek. Zoals deze Mexicaanse Hijas de Violencia, oftewel Dochters van het Geweld:

De gehele popsong over straatintimidatie kun je vinden via deze link. En als je vrouwen in Nederland wil steunen, teken dan de petitie om straatintimidatie strafbaar te stellen (met boetes enz.).

Seksisme alarm: historicus Van Baar weet wel hoe feministen denken

Historicus Dirk-Jan van Baar weet precies hoe feministen denken. En codeert het begrip ”intellectueel” als op en top mannelijk. Dubbel seksisme alarm dus. Vindplaats: zijn bespreking van een roman van de filosoof en schrijver Michel Houellebecq in De Volkskrant, onder de noemer ‘De moderne westerse intellectueel is een lul van een vent’.

behold a man has come

Houellebecq publiceerde onlangs de roman Soumission (Onderworpen). Hij snijdt daarin thema’s aan als de opkomst van het rechts-extremisme in Frankrijk, het jihadisme, de positie van moslims en de manier waarop een blanke intellectuele man op de ontwikkelingen in de samenleving reageert. Die reactie bestaat vooral uit wegrennen en met alle winden meewaaien. Van Baar vindt de roman profetisch en schrijft aan het slot van zijn overpeinzingen:

De moderne westerse intellectueel is volgens Houellebecq een lul van een vent, een lamzak voor wie alleen nog z’n natje en z’n droogje telt. Daarmee krijgen niet alleen de jihadisten gelijk, maar ook de feministen. Ze minachten allemaal hetzelfde soort man, een slappeling die overal voor wijkt. Toen dat tot me doordrong, begon het in Keulen nog veel harder te donderen.

Met het beeld van de moderne westerse intellectueel als lul van een vent herhaalt Van Baar kritiekloos een zienswijze, die al eeuwenlang gebruikt wordt om vrouwen buiten te sluiten. Je codeert iets als op en top mannelijk, vervolgens vormen vrouwen een probleem want ze passen niet in dat beeld. Daarna kun je vrouwen buitensluiten: ze voldoen niet aan de eisen, ze leveren niet de gewenste kwaliteit.

Van Baart zou dit mechanisme moeten kennen. Het gebeurde immers in zijn eigen vakgebied. In Strijd tegen de Stilte documenteert Maria Grever hoe mannen, bij de opkomst van geschiedenis als academisch vak, de historicus definieerden als dappere intellectuele man. Vervolgens sloten ze met die beeldvorming de deur voor vrouwen. De paar vrouwen die afstudeerden als historica kwamen niet verder dan hoofd van een archief. De vette banen op universiteiten gingen naar de mannelijke evenbeelden van ‘de’ historicus. Zij stelden ook de geschiedkundige canon samen – waarbij evenbeelden van henzelf domineerden.

Van Baar had vraagtekens bij het mannelijke beeld van ‘de’ westerse intellectueel kunnen plaatsen, maar doet dat niet. Zodoende maakt hij zichzelf tot een onderdeel van dit probleem.

Dan zijn zienswijze over jihadisten en feministen. Ze minachten volgens Van Baart beiden ”hetzelfde soort man, een slappeling die overal voor wijkt”. Wow. Wauwiewauw. Van Baart zou zo de petitie kunnen ondertekenen, waarmee mensen het feminisme willen uitroepen to een terroristische stroming. Jihad, feminisme, een pot nat als het gaat om mannenhaat…

terrorist feminist

Van Baart geeft hiermee blijk van een enorm gebrek aan inzicht in de doelen en aspecten van het feminisme. De twee kunnen juist niet verder van elkaar af staan. Jihadisten geven blijk van een grote weerzin tegen de democratie en de scheiding tussen kerk en staat. Ze ijveren in de regel voor een religieuze heilstaat, en gebruiken hun eigen interpretatie van de Koran om zaken zoals het houden van seksslavinnen goed te praten.

Het feminisme daarentegen is een politieke beweging met een grote diversiteit. De meeste feministen ijveren voor een volwaardige deelname van vrouwen aan de samenleving en een einde aan keurslijven en machtsverhoudingen die zowel mannen als vrouwen schaden. Ze willen minder geweld en meer democratie. Zie onder andere de taaie strijd voor het vrouwenkiesrecht, het bewerkstelligen van een evenredige vertegenwoordiging van vrouwen in de politiek en de vele analyses en opiniestukken waaruit dit streven blijkt. Iedereen doet dit op haar eigen manier: ”het” feminisme bestaat niet. Feministen hebben geen Heilig Boek of ondergrondse bunker met een Grote Leidster die alles bepaalt.

Als je al van terreur wilt spreken, zijn het juist feministen die het doelwit zijn. Moderne feministen strijden met opiniestukken, rechtszaken, analyses, onderzoeken, toespraken en Twittercampagnes, en krijgen daarop te maken met massale doodsbedreigingen en terreuracties om hen het zwijgen op te leggen. Sociale media bieden wat dat betreft een ideaal platform om massaal ten strijde te trekken tegen iedere vrouw die een feministisch geluid durft te uiten. Soms duiken feministen zelfs onder, omdat hun veiligheid teveel in gevaar komt. Of stoppen met hun werk, omdat de structurele haat hen teveel wordt:

In her epochal book “Backlash,” Susan Faludi described the anti-feminist cultural messages of the 1980s as a “relentless whittling-down process” that “served to stir women’s private anxieties and break their political wills.” Today’s online backlash may be even more draining. It saps morale and leads to burnout. “You can’t get called a c— day in, day out for 10 years and not have that make a really serious impact on your psyche,” says Valenti

Van Baart’s vergelijking met jihadisten riekt ook naar de ‘feministen zijn mannenhaters’ clichés. Met als enige verschil dat Van Baart ‘man’ iets scherper omschrijft. Feministen haten nu blijkbaar alleen de slappe mannen. Vooruitgang!  Wat spreekt hier een onbegrip uit, zeg. Als feministische vrouwen iets op dit vlak haten, gaat het meestal om veroordelingen van structureel seksisme en het gedrag wat daar mee gepaard gaat. Feministen benoemen ook feiten, zoals het feit dat mannen de hoofdleverancier zijn van daders van seksueel geweld.

Als een man dat wil veranderen in een persoonlijke aanval op hemzelf, zegt dat vanalles over de man, en niet over de vrouw die seksisme aan de kaak stelt. Van Baar lijkt dit fundamentele punt niet in te zien. Hij zal ons wel even vertellen hoe feministen denken en dat ‘het’ feminisme slappe mannen haat. Die houding getuigt van een enorme arrogantie.

De alinea die Van Baar in de Volkskrant schreef lijkt onbelangrijk. Maar het venijn zit ‘m juist in de terloopsheid waarmee zoiets als dit als vanzelfsprekend in een landelijke krant verschijnt. Dagelijks kom je tientallen van dit soort momenten van onder de radar vliegend seksisme tegen. Stuk voor stuk stelt het niet zoveel voor, maar juist al die incidentjes samen krijgen een grote kracht. Waar we ons nauwelijks van bewust zijn, omdat het zo automatisch en onnadenkend gebeurt. Daarom pik ik er af en toe zo’n voorbeeld uit. Het is niet onschuldig wat hier gebeurt – het is een onderdeel van de dood-door-duizend-sneden, met zeer nadelige gevolgen voor vrouwen en het feminisme.

Oscars: media lijken slechts een -isme per keer te herkennen

Louter blanken genomineerd voor een Oscar! Een groot schandaal en media zijn er snel bij om deze vorm van racisme aan de kaak te stellen. Het lijkt er echter op alsof ze slechts plek hebben om één -isme te herkennen. Bijna niemand staat er bij stil dat het lijstje ‘zwarte acteurs die een nominatie verdiend hebben’ louter mannen telt. En dat de situatie ook van structureel seksisme getuigt.

Oscar statuettes sit in a display case in Hollywood

Artikelen over de blanke Oscars tonen stelselmatig foto’s van zwarte acteurs zoals Idris Elba, Will Smith en de heren van Straight Outta Compton als ze het hebben over gekleurde acteurs die óók een nominatie verdienden. En staan daar niet bij stil. De auteurs van dit soort artikelen maken er ook geen punt van dat deze zwarte mannen in films speelden die vooral mannelijke milieus weergeven. Michael B. Jordan als bokser in Creed. Idris Elba als sadistische krijgsheer in Beasts of No Nation. Samuel L. Jackson in de Hateful Eight, een soort Western. Boksen, oorlog, de western, allemaal activiteiten en genres die in sociaal opzicht als ‘mannelijk” gecodeerd zijn en waar nauwelijks plek is voor vrouwen.

Niet alleen dat, maar de artikelen zwijgen ook over de schaarse vrouwenrollen in de producties – 1 vrouwelijke ‘hoofdrol’ in de Hateful Eight, bijvoorbeeld –  of het ronduit seksistische karakter van een film als Straight Outta Compton. Het lijkt erop alsof journalisten slechts één probleem per keer aan kunnen. Je praat óf over huidkleur en geeft vervolgens automatisch voorbeelden over zwarte mannelijke acteurs. Of je spreekt over seksisme, waarna het racisme van de situatie wegvalt.

Het punt is dat er meerdere vormen van uitsluiting naast elkaar bestaan en samen komen in personen die in meer dan één categorie vallen. Als zwarte acteur heb je nadeel van je huidkleur, maar voordeel van je mannelijke sekse. Als zwarte actrice heb je dubbel pech: zwarte en vrouw. Dat heet intersectionaliteit of, in het Nederlands, ”kruispuntdenken”. De dubbele discriminatie maakt dat zwarte actrices vooral stereotiepe bijrollen krijgen.

Zelfs als je prijzen wint en Oscarnominaties krijgt, volgen er daarna voor jou als zwarte vrouw nauwelijks extra kansen. Viola Davis kan daar over meepraten. Na haar Oscarnominatie bleven telefoon en mail stil. Er kwamen geen mooie aanbiedingen voor hoofdrollen waar ze als getalenteerde actrice haar tanden in kon zetten. Uiteindelijk week ze uit naar televisieseries. Voor wat betreft de harde cijfers: de infographics van het Women’s Media Center laten overduidelijk zien hoe voornamelijk blanke mannen het geheel domineren. Al decennia lang.

Het wordt hoog tijd dat we de situatie in een breder verband bekijken en naast huidkleur ook sekse meenemen in kritieken. Of omgekeerd. Deze twee -ismen gaan hand in hand en versterken elkaar. Neem je dat niet mee, dan loopt je analyse van de problematiek bij voorbaat spaak.

Gratis advies voor Dirk Kuyt

Topvoetballer Dirk Kuyt wil dat spelers minder verwend worden. Voor de duidelijkheid: het gaat dan om ”zijn soort spelers”, namelijk mannelijke voetballers. Met lege ogen ziet Kuyt aan hoe voetballende jongens en mannen uitgroeien tot gepamperde prinsjes, die nauwelijks nog eigen initiatief vertonen:

De ex-speler van Liverpool, Fenerbahçe en het Nederlands elftal hoopt met zijn levenservaring zijn ploeggenoten te harden. In de voetbalwereld heb je nu eenmaal af en toe een schild nodig of juist een knuppel om van je af te slaan.  […] Na negen jaar in het buitenland te hebben vertoefd, ziet Kuyt nu dat spelers in Nederland soms te veel worden verwend.„Als ik zie wat er allemaal voor ze wordt geregeld, denk ik wel eens: misschien is het beter om ze zelf dingen te laten ondernemen. Zelf meer verantwoordelijkheid te nemen. Daar word je mentaal sterker van. Als mens en dus ook als voetballer.”

Gratis tip voor Kuyt: ga eens te rade bij vrouwelijke collega’s. Als die sporters op het hoogste niveau van het vrouwenvoetbal hem horen, schieten ze vast van verbazing in de lach. Kritiek kunnen incasseren? Gezien alle hoon en minachting voor het vrouwenvoetbal moeten ze hier wel experts in worden, anders redden ze het niet. Alles voor ze geregeld? Was dat maar zo. De vrouwen moeten het doen met een minimum aan media aandacht en minieme middelen. Het was groot nieuws toen enkele teams berichtten dat ze de vrouwen een salaris uit gingen betalen, waar een mannelijke prof zijn bed niet eens voor uit zou komen. Normaal gesproken moeten vrouwelijke toppers bijbanen nemen om rond te komen.

Dit alles in een klimaat van dreigende ondergang, want zodra een club het lastig heeft lijken ze er het vrouwenvoetbal als eerste uit te gooien. Daar word je vanzelf initiatiefrijk van, met een grote mate van eigen verantwoordelijkheid en een enorme mentale kracht, die hen succes liet boeken in het EK en hen voor de allereerste keer naar een WK Vrouwenvoetbal bracht.

Kortom, de prof-vrouwenvoetballers hebben vast en zeker tientallen tips voor de verwende spelers van Kuyt. Misschien willen die spelers vervolgens na alle adviezen iets terugdoen voor hun vrouwelijke collega’s. Mannelijke voetballers die het vrouwenvoetbal promoten. Die een deel van hun rijkelijke salaris afstaan, zodat vrouwenteams een eigen verzorger kunnen betalen. Meedoen met protesten van de vrouwen, om te voorkomen dat vrouwenteams of individuele speelsters in tweederangs condities moeten voetballen. Keuze te over. De confrontatie met de situatie bij de vrouwen maakt deze jongens en mannen hopelijk minder egoïstisch en meer bewust van de enorme privileges waar ze van kunnen genieten. Kuyt, bel je de profvoetbalsters even?

Keulen biedt inzicht in vastgeroeste patronen

De massale berovingen-met aanranding in Keulen maken nog steeds veel los. Ik schreef er op dit weblog niet zoveel over. (Alleen een oproep om vooral wél Carnaval te vieren.) Dit omdat ik met dit blog de actualiteit niet in mijn eentje over wil doen. Ik concentreer me liever op moeilijker bereikbaar nieuws, of op achtergronden bij het nieuws. Keulen maakt echter zoveel los dat er interessante patronen aan het licht komen.

vrouwen Keulen protest

Als je de verschillende nieuwsberichten en opiniestukken bekijkt, zie je patronen opduiken die veelvuldig zichtbaar worden, zodra er iets speelt rondom vrouwen. Met als bonus beladen onderwerpen zoals seksualiteit en agressie:

Deze verhalen dienen allerlei handige doelen. Ze komen goed van pas 1. om de onveilige situatie van vrouwen en seksisme in de samenleving te verdonkeremanen, 2. te vergeten dat de ‘eigen’  mannen net zo goed ongevraagd en ongewenst met hun tengels aan vrouwen zitten (meestal is de dader iemand die de vrouw kent. Een buurman, een collega op het werk, een vriend of ex-vriend, een familielid) en 3. om feministen terug in hun hok te slaan.

Verschillende mensen zetten zich in om die andere kant van het verhaal onder de aandacht te houden. Waar waren de huidige verontwaardiging en bereidheid tot actie de afgelopen decennia, vraagt Amelie Mangelschots van initiatief #wijoverdrijvenniet zich af:

 Elke miserabele zeikerd die mij ooit zei dat vrouwen misschien ook niet alleen op straat moeten wandelen en misschien moeten nadenken voor ze uitdagend gekleed op straat gaan, heb ik evenzeer horen roepen dat moslimmannen moeten leren dat dit een vrij land is en ‘onze’ vrouwen mogen doen en laten wat ze willen en ze hen daarvoor niet mogen lastig vallen. Gij, gij blanke, Vlaamse hypocriet.

En hallo, al eeuwen protesteren vrouwen tegen seksuele agressie. Ze werden en worden weggehoond. ”Seksueel geweld is geen probleem, wat zeur je, overgevoelige hysterische mannenhater, vrouwen in Afrika, die hebben het pas slecht”. Iedere feminist kent dat rijtje drogredenen van buiten. Maar nu seksuele agressie van bepaalde mannen past in een racistisch verhaal is het opeens het belangrijkste thema van de eeuw? Getverdemme… Feministen ijveren er nu opnieuw voor, om bij het onderwerp te blijven: structureel seksueel geweld tegen vrouwen, veelal gepleegd door mannen die ongestraft blijven.

Hartverwarmend in dit verband: mannen gingen in Nederland de straat op en protesteerden in Amsterdam, in minirok, tegen seksuele agressie tegen vrouwen. Ze wilden daarmee duidelijk maken dat het niet aangaat om vrouwen verantwoordelijk te stellen voor hun eigen seksuele geweld (de beroemde ‘wat had je aan’ verwijten enz.). Je moet als man gewoon met je handen van vrouwen afblijven, punt.

Ook jij kunt wat doen: teken de petitie om straatintimidatie in Nederland strafbaar te stellen. De politie kan nu pas ingrijpen als naroepen uitloopt op situaties die wél strafbaar zijn, zoals aanranding. Maar dan ben je rijkelijk te laat…De teller staat inmiddels op ruim 24.000 handtekeningen. Nog 16.000 erbij en dan kunnen de initiatiefnemers naar de Tweede Kamer om in ieder geval een boete mogelijk te maken. Komt er misschien toch nog iets goeds uit Keulen voort.

Bernie Ecclestone weet waar de vrouwen zijn

Waar zijn de vrouwen? Die vraag duikt regelmatig op in artikelen over de afwezigheid van vrouwen op allerlei gebieden en in allerlei sectoren van de maatschappij. Als feministen beginnen over structureel seksisme, gaan mensen meestal met hun ogen rollen. Maar misschien moeten we er gewoon een man bij halen. Daar luisteren mensen meestal wél naar. In dit geval Bernie Ecclestone, een grote man in de race-wereld. Hij weet precies waarom vrouwen geen voet aan de grond krijgen:

In an interview on the Canadian network TSN, when asked if he anticipated the return of a female driver to the grid, Ecclestone said: “I doubt it. If there was somebody that was capable they wouldn’t be taken seriously anyway, so they would never have a car that is capable of competing.

ALS een vrouw al capabel zou zijn, zegt Eccleston – en dat ”als” drukt al grote twijfel uit, waarschijnlijk kunnen en willen vrouwen gewoon niet – neemt niemand haar serieus. En omdat mensen er niet in geloven, krijgt ze ook niet de middelen tot haar beschikking die haar tot een serieuze speler zouden maken.

Wow. Laat dat even tot je doordringen. En bedenk dan dat het patroon wat hij benoemd bij een arena zoals de Formule 1, hoogstwaarschijnlijk ook geldt voor allerlei andere terreinen waar heel toevallig (niet dus) vooral blanke mannen domineren…..Waar zijn de vrouwen toch? In de marge, omdat jij haar niet ziet staan.

 

Je kon er op wachten: de Rey-haat begint

StarWars….Jaaaaaa, daar zijn we weer…. Kleine SPOILERS dus als je de film nog niet hebt gezien, kun je beter even wachten.

Dus. Rey. Dé vrouwelijke hoofdpersoon van de zevende editie van de Star Wars saga. Een vrouw die niet geseksualiseerd wordt, zelfstandig handelt, zichzelf verdedigt, een ruimteschip vliegt zonder dat ze daar veel ervaring mee heeft, en die de film draagt, samen met een zwarte acteur. Hulde voor diversiteit en vrouwelijke personages als integraal onderdeel van de gebeurtenissen in de filmwereld. Maar natuuuuuurlijk kon dat niet zo blijven. Wil je zo’n sterke heldin kunnen accepteren, dan moet er zowel in je binnenste als in de buitenwereld een omwenteling komen.

Wat betreft het innerlijk: vrouwen moeten in hun hok blijven, ook als ze een fictief personage zijn. Tasha Robinson van website The Verge signaleert dan ook dat er een tegenreactie ontstaat: Rey is te perfect. En daardoor ongeloofwaardig. Irritant zelfs. Iemand die zonder training Jedi trucjes ontdekt en succesvol toepast? Kom nou. Iemand die als enige het échte recht heeft op de lightsaber van Luke Skywalker? En dan ook nog een steengoede techneut en een natuurtalent in het vliegen met ruimteschepen? Tenenkrommend. Weg met haar!

Waarom is dit opeens een probleem nu het om Rey gaat, vraagt Robinson zich af. Ze gaat te rade bij Caitlin Moran’s boek Vrouw zijn, hoe doe je dat. Moran gebruikt bij twijfel een supersnelle test, die neerkomt op: zeggen we dit ook over mannen? Maken mannen zich er zorgen over of moeten die iets doen of laten? Nee? Het treft alleen vrouwen? Dan speelt er waarschijnlijk iets seksistisch.

Zo ook hier, concludeert Robinson:

We wouldn’t be worrying about Rey’s excessive coolness if she were Ray, standard-issue white male hero with all the skills and all the luck. So maybe the most radical, feminist, subversive thing the cultural community can do is accept and enjoy her, instead of interrogating her right to be perfect — and our right to feel represented by her.

Naast deze omwenteling in gevoel, hebben we ook duidelijk een omwenteling nodig in de buitenwereld. In de film mag Rey dan een sterke hoofdpersoon zijn, maar als je daarbuiten verder wil als fan, bots je al snel tegen vreemde lacunes aan. Zo ontbrak onze heldin in een StarWars-versie van Monopolie. Pas na furieuze protesten bond fabrikant Hasbro in. Rey komt er alsnog bij, in de volgende editie van het spel. Rey ontbreekt ook bij de series actiefiguurtjes en Millennium Falcon speelsets.

Uit armoede bouwen fans op dit moment Bratz-poppen om tot Rey-figuren. Want als de heersende machten het niet doen, moet je zelf voor je eigen speelgoed zorgen. Die vreemde afwezigheid treft meer heldinnen, zoals Black Widow en Gamora. Bovendien ging Hasbro al eerder de mist in met andere StarWars heldinnen, zoals Leia en de vrouwelijke personages uit de Rebel-serie.

Dit patroon roept steeds meer weerstand op. Met petities, Twittercampagnes (standaard format: #wheresX, invullen welk vrouwelijk personage nu weer ontbreekt), protestbrieven, youtube satires, noem maar op, dwingen fans verandering af. Uiteindelijk komt er beweging in de zaak, en da’s mooi. Maar dat je zoveel moeite moet doen geeft wel aan dat de inclusie van heldinnen niet vanzelf gaat.

Het enige wat helpt is MEER. Meer heldinnen, meer vrouwelijke personages die het verhaal dragen, meer merchandising waarbij de vrouwelijke figuren net zo goed meedoen als de mannelijke. Dan wennen we hopelijk aan het idee van een capabele heldin. Kun je overal mokken, t-shirts, actiefiguren en maskers van zo’n personage vinden. Zonder dat we daar nog raar van opkijken.

Vrouwen betalen meer, of het nou gaat om handtassen of autoreparaties

Amerikaanse onderzoekers gingen op pad om prijzen van spullen te vergelijken, en wat blijkt: vrouwen betalen in 42% van de gevallen meer dan mannen. In slechts 18% van de situaties zijn vrouwen goedkoper uit. Gemiddeld betalen vrouwen 7% meer voor speelgoed, 4% meer voor kinderkleding, 8% meer voor volwassenenkleding, 13% meer voor verzorgingsproducten en 8% meer voor medische producten. Grote kans dat dit in Nederland net zo is.

Onderzoek naar de situatie in ons eigen land is schaars. Z24 meldt het Amerikaanse onderzoeksresultaat en deed zelf een steekproef bij scheermesjes. Gelijksoortige modellen bleken bijna tien procent duurder als ze een roze kleurtje hadden. Ook de Telegraaf ging zelf op onderzoek uit. De krant constateerde dat een blauwe step in de speelgoedwinkel 59,98 euro kost. Hetzelfde model maar dan in roze? Tien euro duurder.

Vorig jaar zijn dezelfde slechte deals voor vrouwen ook al in Frankrijk aangetoond. En in Engeland. Daar bleek uit onderzoek dat vrouwen bij garages 8 tot 16% meer dan mannen betalen voor dezelfde reparaties aan dezelfde soort auto. Het prijsbeleid rond handtassen leverde hetzelfde beeld op. Dezelfde materialen, zelfde soort model, en de mannenversie is vaak groter, maar toch kost de vrouwenversie tientallen euro’s meer.

Zelfs meisjes van twaalf valt op hoe vaak vrouw-zijn gelijk staat aan meer kosten maken: de Amerikaanse Madeline Messer merkte dat videogames een gratis bespeelbaar mannelijk personage bieden. Wil je een vrouwelijk poppetje, dan moet je betalen of eerst uren spelen voordat je haar personage ontsluit. Ze stapte naar de media om te protesteren tegen dit soort discriminatie:

These biases affect young girls like me. The lack of girl characters implies that girls are not equal to boys and they don’t deserve characters that look like them. I am a girl; I prefer being a girl in these games. I do not want to pay to be a girl.

Wat te doen? Opvallend veel ‘oplossingen’ doen een beroep op vrouwen om te veranderen, of perken hun vrijheden in. Je kunt bijvoorbeeld roepen dat vrouwen voortaan mannenspullen moeten kopen. Lekker makkelijk geredeneerd. Een jasje moet wel passen. Als de pasvorm geen rekening houdt met het feit dat vrouwen borsten hebben, zit het raar, slecht en/of ongemakkelijk. Dan heb je het prijsverschil maar te slikken. Fabrikanten en modemerken weten dat. Kassa!

In het geval van de autoreparaties gaat Autoweek klakkeloos uit van een heteroseksueel koppel, waarbij hij het voor het zeggen heeft: het blad ”grapt” dat mannen hun vrouwen niet naar de garage moeten sturen. Hahaha, ja, heeeeeeel lollig. Laten we bovenop prijsdiscriminatie nog een andere vorm van inperking gooien, dat lost het probleem vast op.

In beide gevallen geen woord over de veroorzaker van het seksistische prijzenstelsel: de autogarages die vrouwen hogere rekeningen sturen, de modemerken die vrouwen meer laten betalen voor kleinere handtassen, de fabrikanten die de meisjesstep tien euro duurder maken. Maar daar begint het. Bij meten (is weten) en vervolgens de daders aanpakken.

In Frankrijk leidde het nieuws tot hogere prijzen voor vrouwen tot protesten en een petitie. Daarna besloot de regering officieel onderzoek te doen naar de verdachte prijsverschillen. De Amerikaanse staat Californië is al veel verder: nadat onderzoek inderdaad structureel hogere prijzen voor vrouwen bewees, verbood de staat dit soort seksespecifieke prijzen. Mag niet meer.

Dat lijkt me voor Nederland ook hoog nodig. Want tot slot: die prijsverschillen in het nadeel van vrouwen komen bovenop de loonkloof. Je weet wel, minder salaris voor vrouwen. Dat begint al bij stages, waarbij mannen gemiddeld een 7,3% hogere stagevergoeding krijgen dan vrouwen. En gaat door tot aan de top, waarbij mannelijke managers 18,2 % meer loon krijgen dan hun vrouwelijke collega’s.

Op een werkend leven kan dat drie ton salaris schelen, berekende Women Inc. Kun je leuke dingen voor doen. Maar helaas. Geen penis, geen drie ton. Wel duurdere uitgaven voor hetzelfde soort spullen. Aanpakken die handel!

Kracht vrouwenbeweging bepaalt of een land abortus legaliseert, of niet

Wat bepaalt of een land abortus legaliseert, of niet? Onder andere de kracht van de vrouwenbeweging in het land, aldus de  onderzoeksresultaten van de Duitse wetenschappers Kerstin Nebel and Steffen Hurka. Op basis van hun bevindingen oppert magazine The Atlantic dat Ierland wellicht het volgende land kan zijn waar vrouwen (eindelijk!) meer zeggenschap over hun eigen lijf krijgen.

ireland-abortion-b-4-7-2013

De Duitse studie die de invloed van de vrouwenbeweging aantoonde, staat niet op zichzelf. Eerder toonde onderzoek al een duidelijk verband aan  tussen de kracht van vrouwenorganisaties en het al dan niet aanpakken van huiselijk geweld. Hoe sterker de vrouwenorganisaties, hoe meer een land deed om geweld tegen vrouwen te verminderen.

Zulke resultaten tonen het belang aan van goed georganiseerde organisaties die het feministische gedachtegoed uitdragen. Vaak begint dat met bewustwording, inclusief het bijbehorende taalgebruik. Zo slaagden diverse conservatieve staten in de V.S. erin, om een vaginale echo verplicht te stellen voordat een vrouw een abortus mocht krijgen. Pas toen feministen er de definitie van verkrachting bijhaalden, en deze medisch overbodige handeling aanmerkte als verkrachting door de staat, zagen mensen in hoe fout dit soort wetsvoorstellen waren en zijn:

Interestingly, an amendment banning men from having vasectomies failed to pass – making it clear this isn’t so much about the ethics of preserving unborn life as it is protecting a man’s right to literally do whatever the fuck he wants to a woman.

Opeens werden dit soort wetsvoorstellen problematisch. Mensen begonnen te protesteren. Toen overheden in staten als Virginia vaginale echo’s wilden opnemen als obstakel op weg naar een abortus, moesten ze bakzeil halen.

Ook op andere manieren spelen de daden van vrouwen een rol. Baas in eigen buik raakt aan fundamentele thema’s zoals lichamelijke autonomie, de vrijheid om je leven naar eigen wens in te richten, wel of geen verantwoordelijkheid voor een kind op je willen nemen. Vrouwen die ongewenst zwanger zijn, maar geen abortus kunnen krijgen, stemmen zodoende vaak met hun voeten. Ierse vrouwen reizen bijvoorbeeld massaal naar Engeland voor een abortus. Wie dat niet kan, belandt vaak in dramatische, soms dodelijke situaties. Die tonen de ernst van verbodsbepalingen aan.

Dit activeert gerechtshoven, die iets moeten doen met het juridische probleem wat door die exodus en de schandalen ontstaat. Vervolgens moet de politiek er iets mee, want als er doden vallen en zoveel vrouwen de wet ontduiken, deugt er iets niet aan dit soort wetgeving. Onder andere vrouwenorganisaties kunnen vervolgens precies vertellen wat er mis gaat – en actie voeren. In Nederland beschikte Dolle Mina bijvoorbeeld over een aparte werkgroep om legalisering te bewerkstelligen, met als onsterfelijke slogan Baas in Eigen Buik.

Wat volgens onderzoekster Vicky Randall tot nu toe in Ierland speelt, is dat de maatschappelijke druk weliswaar voelbaar is, maar dat de politiek wat anders in elkaar zit dan in andere landen. Vaak steunden linkse politieke partijen de legalisering van abortus. In Ierland bekleden die progressieve partijen echter traditioneel gezien een zwakke positie, signaleert zij. Ook steunden artsen in de meeste landen de roep om abortus – in Nederland was dat bijvoorbeeld het geval. In Ierland staan teveel artsen achter de voorstanders van de baarplicht. Daarnaast kende de feministische beweging in Ierland een relatief late start.

Dit alles begint echter de veranderen. Het Ierse feminisme maakt een duidelijke opleving door, juristen en politici zitten steeds meer in hun maag met de schandalige situaties die het gevolg zijn van de huidige, vrouwvijandige abortuswet, en de Katholieke Kerk is verzwakt door pedopriesters en de ontkerkelijking. Wie weet krijgt The Atlantic gelijk en wordt 2016 onderdaad het jaar van de doorbraak. Duimen maar…. Ook Ierse vrouwen zouden baas in eigen buik moeten kunnen zijn.

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 72 andere volgers