Lees Vrouwen: Op weg naar Zoar

Dit album stond al een tijdje in mijn boekenkast naar me te lonken. Op weg naar Zoar, een deels autobiografische graphic novel van Liesbeth Labeur, die in 2011 de Stripschapprijs won in de categorie Nederlands literair. De strip schetst een soms beklemmend, dan weer fantasievol beeld van het leven binnen een streng Reformatorisch milieu, gezien door de ogen van 13-jarige hoofdpersoon Sela.

Zoar is een in de Bijbel genoemde stad. God wilde eigenlijk Sodom, Gomorra en Zoar vernietigen, maar spaarde deze laatste plaats omdat Lot en zijn dochters er hun toevlucht vonden. Zodoende betekent Zoar symbolisch een toevluchtsoord, waar je gespaard blijft voor de wrake Gods terwijl om je heen de wereld vergaat.

Hoewel Labeur in interviews aangaf dat ze geen brede uitspraken over de Reformatorische gemeenschap wilde doen, kiest ze zo’n titel natuurlijk niet voor niets. Zoar mag gelden als een metafoor voor de geloofsgemeenschap waar de hoofdpersoon deel van uit maakt. De leden houden star vast aan hun geloof, terwijl Nederland als geheel een andere weg in slaat, ontkerkt en verandert. Hoe moet je daar mee omgaan?

Labeur beantwoordt die vraag op een indirecte manier, met een mix van droom, werkelijkheid en wens, die regelmatig vervreemding opwekt. Moedwillig, want vervreemding is een techniek om de kijker of lezer wakker te schudden. Onder andere feministen gebruiken deze methode regelmatig, om op een creatieve manier de aandacht te vestigen op de onlogische en rare manier waarop vrouwen vaak afgebeeld of beschreven worden. In dit stripalbum dient het als techniek om alternatieve versies van een verhaal te schetsen. De hoofdpersoon maakt iets mee of ziet iets, vervolgens gaat haar fantasie met haar op de loop en ontstaan er nieuwe verhalen en nieuwe droombeelden.

Zoals ook bij andere bijdragen in de rubriek Lees Vrouwen 2015 probeer ik zo min mogelijk plotwendingen te verklappen. In ieder geval eindigt dit album in mineur. Dat past bij de sobere zwart-wit tekeningen, de kale grafische stijl, en de opvattingen van de auteur:

Het leven is niet alleen maar leuk. Dingen passen niet altijd precies, zoals het woord niet altijd bij het beeld past. Het wringt wel eens. Ik vond het wel mooi om het verhaal op deze manier uit de hand te laten lopen.

Het resultaat mag er zijn. Een subtiel kunstwerk, waar je nog dagen over na kunt denken. Aanbevolen!

Trage emancipatie roept frustratie op

Wat betreft vrouwenemancipatie kun je stellen dat niets makkelijk gaat. Na vele protestacties nam Nederland bijvoorbeeld in 1975 de eerste wet aan om gelijk loon voor gelijk werk verplicht te stellen. Inmiddels zijn we veertig jaar verder en constateren instanties als het CBS en het College voor de Rechten van de Mens nog steeds ‘onverklaarbare’ loonverschillen tussen mannen en vrouwen. Welke gevolgen heeft die traagheid en hoe ga je daar mee om?

Aletta Jacobs gaf in 1883 het officiële startschot in de strijd voor het stemrecht voor vrouwen. Pas 39 jaar actievoeren later toonden de mannen van de Nederlandse regering zich eindelijk bereid dit burgerrecht aan vrouwen toe te kennen. Maar trage emancipatie is geen verschijnsel uit vorige eeuwen. Zo duurde het 90 (negentig) jaar voordat het Olympische Comité overstag ging en bij de vrouwen schansspringen op ski’s opnam in het programma van de Winterspelen. In 2014.

Ook op andere gebieden verloopt de emancipatie traag. Jongens en mannen kunnen ongestoord blijk geven van een dubieuze houding. Zo vinden jongens onderwijs iets voor mietjes, zingen iets voor meisjes – alsof het dan minderwaardig zou zijn – en wc’s schrobben iets voor hun moeder of later hun vrouw. In studentenhuizen kun je het huishouden gerust overlaten aan de meiden. Veroorzaakt deze situatie problemen, dan moet de omgeving zich aanpassen aan de jongens of mannen. Hup, het onderwijs op de schop. Hup, zingen weer leuk maken voor jongens.

Omgekeerd hoeven meisjes en vrouwen niet op begrip te rekenen. Zo blijven vrouwen massaal onderaan de ladder aan de werkvloer plakken. Meer vrouwen op hogere posten gaat met een slakkengang. Ook bij talkshows op de televisie doen omroepen wel mooie beloften, maar een gendermonitor van communicatiewetenschapper Leon van Wijk toont aan dat er niets van streefcijfers terecht komt. In driekwart van de gevallen praat een blanke man nog steeds met een blanke man. Maar niemand roept in die gevallen ‘het systeem moet op de schop’. In plaats daarvan gebeuren er allerlei andere dingen. Zoals:

1. onbegrip. Waar zijn de vrouwen? Waar zijn de vrouwen? Tsja, waar blijven die vrouwen toch? Het ene artikel gaat alleen in op de situatie en noemt die problematisch – of niet, en da’s eigenlijk nog erger. Op enkele goede voorbeelden na vertonen de meeste analyses daarbij een grote blinde vlek. Dat Nederland anno 2015 nog steeds een oerconservatief, seksistisch (en racistisch) land is, wil er meestal niet in. Dat lijkt taboe.

Het gevolg is dat veel artikelen na de constatering ‘weinig vrouwen’ de hete aardappel omzeilen, en liever meteen doorhollen naar oplossingen.  Wie de factor ‘discriminatie’ wél durft te noemen, krijgt er 2. meteen van langs. Neem de loonkloof. Die ontstaat gewoon omdat vrouwen verkeerde keuzes maken, heet het. Omdat ‘ze’ slecht onderhandelen. Omdat ‘ze’ thuis willen blijven voor de kindertjes. Ook op andere terreinen geldt het credo: vrouwen, doe beter je best. Schrijf gewoon fatsoenlijke romans en je wint vanzelf de prestigieuze literaire prijzen. Ja?

Een derde reactie is de boodschapper de schuld geven. Dat komt vaak neer op feministen terug in hun hok slaan. In Nederland, maar ook in de V.S., gebruiken mensen als knuppel al minstens sinds de strijd om het kiesrecht vijandige stereotypen over ‘de’ feministe als eng, boos, lelijk manwijf, die hysterisch rechten opeist. Je zou bijna de mannen in bescherming willen nemen. Die lijden onder al dat gezeik over seksisme, terwijl ze nauwelijks overleven temidden van ”feminisering” en ander onduidelijk gedefinieerd onheil. Tot op de dag van vandaag maken Nederlandse media gretig ruimte voor mannen die de belaagde mannelijkheid menen te moeten verdedigen.

Dat soort reacties (onbegrip, vervolgens vrouwen op verschillende manieren de schuld geven, en mannen willen beschermen tegen die haaibaaien) leidt de aandacht af van de inhoudelijke kwesties. Ze zorgen er bovendien voor dat vrouwen aan zichzelf gaan twijfelen.

Tip 1 is dan ook: ken die drogredenen en doorzie het mechanisme van het slachtoffer de schuld geven. Anders word je depressief – ‘vrouwen deugen niet, geef het maar op’. Nee. Dat klopt niet. Als je kritisch ontleedt wat mensen je wijs willen maken, zie je meestal dat je eerste instinctieve ‘dit is onzin’- gevoel volkomen correct was.

Tip 2: leg de verantwoordelijkheid waar die hoort. Neem de loonkloof. Degenen die de macht hebben, in dit geval de staat (ivm de handhaving van wetten) en werkgevers, moeten hun verantwoordelijkheid nemen en vrouwen fatsoenlijk behandelen. In geval van haat wordt het bovendien hoog tijd dat mannen andere mannen aanspreken op seksistisch gedrag en/of seksuele intimidatie. Want ‘mannelijke agressie’ is een van de antwoorden op de vraag waar de vrouwen toch zijn:

Een bloemlezing. “We zijn lastiggevallen op de mailinglist en voor hoer en kut uitgemaakt. We hebben allemaal verhalen over hoe we werden betast op publieke bijeenkomsten. We maakten mee dat mannen een zakelijke afspraak probeerden te veranderen in een date. We krijgen constant de vraag ‘of we wel kunnen programmeren’ wanneer we praten over technische onderwerpen of daar presentaties over geven. En soms krijgen we boze mailtjes die dreigend zeggen dat we het vak beter kunnen verlaten, want ‘er zijn niet meer cunts nodig die het verpesten’.”

Tip 3: besteedt veel aandacht aan zelfzorg. Je moet immers een lange adem hebben om de taaie emancipatiestrijd vol te houden. En omgaan met haat en jij-bakken vergt veel energie.

Tip 4: verheug je over alles wat er al wél bereikt is. In Nederland zijn vrouwen baas in eigen buik, we kunnen naar school en universiteit, we hebben stemrecht, we kunnen over ons eigen geld beschikken, en steeds vaker zeggen vrouwen iets terug als anderen ons, bijvoorbeeld op sociale media, voor rotte vis uitmaken. Vrouwen leveren kritiek. Vrouwen stellen onrecht aan de kaak en eisen verandering. Wen er maar aan….

Vrouwen maken femicide zichtbaar

Hartziektes? Kanker? Nee. Eén van de grootste gezondheidsrisico’s voor vrouwen betreft geweld van mannen. Dat lijkt een ver van je bed show, totdat de slachtoffers van deze femicide, de moord op meisjes en vrouwen, een naam en een gezicht krijgen. Ziedaar de Femicide Census, een overzicht van vrouwen die door een man vermoord werden. Misschien moet Nederland hetzelfde gaan doen. Want ook in ons land is de dode door huiselijk geweld meestal een vrouw.

Nederland kent dit soort initiatieven nog niet, maar in Engeland en Spanje stonden mensen op om deze vorm van vrouwenmoord zichtbaar te maken. In Engeland begon Karen Ingala Smith in 2012 de losse incidenten met elkaar te verbinden, zodat het patroon zichtbaar werd. Ze trof de moorden aan in korte berichtjes en achteloze mededelingen. Pas toen ze de losse incidenten op een rij zette, werd ‘opeens’ akelig zichtbaar hoeveel vrouwen het loodje legden vanwege partnergeweld, het eindstation van structureel geweld tegen vrouwen.

Smith wilde het niet laten bij een individuele actie. Ze zette een petitie op om te pleiten voor een structurele registratie van door mannen vermoorde vrouwen. Ziedaar, de Femicide Census. Women’s Aid en Refuge, twee non-profit organisaties, houden de site actueel en proberen mede op die manier de bewustwording op gang te brengen.

Ook Spanje houdt al enkele jaren lijsten bij van vermoorde vrouwen. Dit is het land waar vrouwenmishandelaars steun krijgen in de vorm van spreekkoren met ‘het is niet jouw schuld, je deed er goed aan, zij was een hoer’. De regering erkent de structurele problemen en houdt gedetailleerde statistieken bij. Bij de Spaanse variant van het CBS gaan de tellingen verder terug en kun je zien dat het jaarlijkse dodental tussen 1999 en 2013 tussen de 60 en 75 ligt.

Hoe vaart Nederland? Als ‘het Saudi Arabië van Europa’ (citaat: Frits Barend, zie artikel over Jinek) lijken hulpverleners en andere betrokkenen allergisch voor iets wat riekt naar feministische ideeën. Ze hechten weinig betekenis aan de sekse van de meeste daders (man).  Die genderblindheid heeft grote gevolgen. De aanpak van huiselijk geweld in Nederland loopt averij op, bleek uit een recent onderzoek in opdracht van de regering.

Er bestaat in Nederland niets wat lijkt op de Femicide Census. Elseviers gaf een overzicht van moorden uit 2014. Je moet zoeken tussen de afrekeningen in het criminele circuit, uitgaansgeweld en psychisch zieken, in bijna alle gevallen mannen die mensen vermoorden. Tussendoor tref je echter gevallen zoals dit aan:

  • 10-1 Zevenbergen In zijn woning wurgt, steekt en schopt de 39-jarige William R. zijn 36-jarige ex-vrouw Claudia Oskam. Daarna dumpt hij haar lichaam in het water op een fabrieksterrein, waar ze twee dagen later op zijn aanwijzingen wordt gevonden.
  • 11-1 Roermond Een 48-jarige vrouw die 8 januari in haar woning was neergestoken, overlijdt in het ziekenhuis. De politie arresteert haar 49-jarige partner.
  • 21-1 Geertruidenberg Familie vindt in hun flat het lijk van een 50-jarige vrouw. Haar 50-jarige ex-man is verdachte.
  • 23-1 Hengelo Na excessief drugs- en alcoholgebruik slaat de 28-jarige Michael E. zijn 27-jarige vriendin Sharmila Kanhai en verstikt haar door op haar te gaan zitten.
  • 31-3 Oosterhout De 42-jarige Nicole Halma overlijdt in het ziekenhuis. Ze is gewurgd, met een hamer geslagen en gestoken. Haar 10-jarige zoontje raakt gewond. Haar 41-jarige partner John S. handelde mogelijk onder invloed van antidepressiva.
  • 11-5 Steenwijk In de tuin voor haar huis steekt de 33-jarige D. zijn even oude partner Jeanilet Aniceta na een korte achtervolging neer. Ze overlijdt in het ziekenhuis. De man had net een huisverbod gekregen.
  • 17-5 Amsterdam In hun woning is de 24-jarige Antilliaanse Jamina Nepomuceno doodgeslagen door haar 41-jarige vriend Patrick J.
  • 29-5 Leidschendam-Voorburg De 18-jarige Melissa Finke is in een woning doodgestoken. Verdachte is een 22-jarige man.
  • 23-6 Groningen In haar woning ligt het lijk van de hoogzwangere Swaniek Wouda (39). Haar 41-jarige partner Benjamin N. is verdachte.
  • 27-6 Leeuwarden In haar woning steekt de 45-jarige Rik M. na een avond vol drank en drugs zijn 38-jarige ex-vriendin Miranda Olivier dood.
  • 22-7 Amsterdam In Zuidoost is de 28-jarige Sabrina Roberts neergestoken. Ze overlijdt in het ziekenhuis. [..] Een 53-jarige man is verdacht.
  • 31-7 Hilversum In een woning ligt het lijk van een 74-jarige vrouw. Haar 80-jarige vriend Dick R. – bewoner van het huis – is verdachte.
  • 20-10 Emmeloord (gemeente Noordoostpolder) In een brandend chalet ligt het lijk van de 18-jarige Tessa van Bokhorst. De volgende dag arresteert de politie een 36-jarige verdachte (een man uit Urk).
  • 26-10 Arnhem  In een flatwoning ligt het lijk van een 71-jarige vrouw. Een 61-jarige man geldt als verdachte.
  • 26-10 Eindhoven In het centrum brengt de 22-jarige Koen B. zijn 17-jarige ex-vriendin Juliette Bouhof om het leven.
  • 15-11 Almelo In een flat ligt het lijk van de 37-jarige Fabiana Sobrinho. Een 43-jarige man geldt als verdachte.

Daar hebben we het over. En dit is slechts het topje van de ijsberg…

Omroep – seksistisch Nederland: 1-0

Gelukkig. Eva Jinek mag volgend jaar gewoon terugkeren met een talkshow op de late avond. Nog steeds als ‘de vervangster van’, dat wel, maar KRO/NCRV zijn in ieder geval niet gezwicht voor de vele seksistische reacties van diverse Nederlanders. Wat dat betreft zegt Het Parool precies waar het op staat: de kritiek betrof vooral uiterlijkheden, en toonde voor de zoveelste keer aan dat Nederland ”het Saudie Arabië van Europa” is. Zo, die zit.

Zenderbaas Marcel Peek van NPO 1 gaf in de media aan dat de omroep nog steeds alle vertrouwen heeft in Jinek, en haar programma tijd wil geven om zich verder te ontwikkelen. Hulde. Want het begon steeds meer op te vallen dat er iets vreemds gebeurde rondom Jinek.

Niet alleen De Zesde Clan wees op seksisme, ook anderen deden dat. Weblog Powervrouwen constateerde op 20 februari dat het een stuk stiller zou zijn geweest als Eva Adam Jinek had geheten. Dan zou ze gewoon de zoveelste mannelijke deskundige in slecht zittend pak zijn geweest, en waren mensen op de inhoud ingegaan in plaats van gedoe over benen, banken en kapsels.

Fidan Ekiz van De Wereld Draait Door bracht in herinnering dat in landen als Turkije, Duitsland en de V.S. niemand vreemd opkijkt van een vrouw die schoonheid en intelligentie combineert. De aanhoudende kritiek op Jinek ziet zij als een typisch Nederlands fenomeen. Iets in de cultuur maakt dat mensen (mannen?) zuur reageren als een intelligente vrouw in het openbaar het woord neemt.

Het Parool citeerde onder andere Frits Barend en Catherine Keyl, inclusief de verwijzing naar Saudi Arabië. Ook zij vinden het opvallend hoe vrouwelijke presentatoren onder vuur komen te liggen in Nederland:

Sonja Barend kreeg in haar tijd ook een hoop te verduren van de Jan Blokkers van deze wereld. Wat dat betreft zijn we niet ontzettend rijk in dit land. Ik heb al eens eerder gezegd dat we het Saoedi-Arabië van Europa zijn.’  Catherine Keyl presenteerde jarenlang een eigen talkshow en ondervond soms hetzelfde als wat Jinek nu overkomt. ‘Het is commentaar op korte rokjes, make-up, schoenen en ga zo maar door. Heel onrechtvaardig. Pauw en Witteman zagen we jarenlang in slecht zittende pakken en daar hoorde je nooit iemand over.

Dat soort negatieve, op de persoon en de vrouwelijke identiteit gerichte waardeoordelen raken vrouwen. Wij zijn ook mensen, wist u nog? Ook Eva Jinek. In glossy magazine Harper’s Bazaar gaf ze aan dat de massale kritiek haar niet onberoerd laat en dat ze moet uitzoeken hoe ze met de aanhoudende kritiek op uiterlijkheden om zou kunnen gaan. Misschien op haar pen kauwen? Mensen gaan er hoe dan ook over struikelen, wat ze ook doet.

En waarom gaat het steeds over kleding, kapsels, banken en accessoires, in plaats van over haar kijkcijfers? In januari kwam ze over het miljoen heen. Pas toen Humberto Tan weer begon, daalden Jinek’s scores. Met circa 450.000 kijkers deed ze het echter nog steeds goed. Bovendien gaat het om meer dan de cijfers alleen:

Eva Jinek houdt een soortgelijke formule aan als Tan maar laat het veel meer blijken als ze het ergens niet mee eens is, of laat haar ergernis zien als ze geen antwoord krijgt. Fantastisch, dit is helaas zeldzaam geworden op televisie. Wat mij betreft graag veel meer credits voor Eva Jinek.

Gelukkig kunnen we volgend jaar kijken hoe het programma Jinek zich ontwikkelt. Omroep-seksistisch Nederland: 1-0.

Nieuwsronde

Literaire successen. Bekeerde internettrollen. Ghostbusters in de bioscoop, maar dan met vier vrouwen in de hoofdrollen. Hoera! Maar ook vooroordelen bij Masterchef Junior, moedersterfte in Zimbabwe en Chinese studentes die willen promoveren, maar op een glazen muur stuiten. Dat en meer in deze nieuwsronde.

  • Vrouwelijke sekse, en in China willen promoveren? Berg je maar. Een meerderheid van de bevolking accepteert het niet als zij hoger opgeleid is dan hij. Mannelijke professoren weigeren kandidates, en in de beeldvorming zijn zulke vrouwen lelijk en wil geen enkele man ze hebben. Grappig detail: ondertussen doen vrouwen het als student zo veel beter dan de tot op het bot verwende mannen, dat universiteiten hogere toelatingseisen voor vrouwen instelden.
  • Arme Straus-Kahn. Hij had echt géén idee waar al die vrouwen op feestjes vandaan kwamen. Tsja, beetje naïef, boys will be boys, maar bewijs maar eens dat hij wel wist dat het ging om betaalde prostituees. Welnee, die meiden vonden hem zo charismatisch, dat ze massaal seks met hem wilden hebben. Vrijwillig. Hij moet de vrouwtjes bijna van zich af slaan! Die vrijspraak komt er, gegarandeerd.
  • Literaire successen, hoera! Dichteres Anneke Brassinga krijgt de P.C. Hooftprijs 2015 voor haar gehele oeuvre. Eerder won ze ook al de VSB Poëzieprijs en de Constantijn Huygensprijs. Als het gaat om de VSB Poëzieprijs: die ging dit jaar naar Hester Knibbe, voor haar bundel Archaïsch de dieren. Ook Maartje Wortel boekte succes. Met haar roman IJstijd won ze de BNG Bank Literatuurprijs 2014.
  • Meisjes krijgen volgens Belgisch onderzoek vaker met pesten te maken dan jongens. Zo’n 27,6 procent van de Vlaamse jongens en 33,1 procent van de meisjes werd in de afgelopen zes maanden minstens één keer het slachtoffer van pesten. Ook online zijn meisjes vaker de klos: 8,2 procent van de jongens en 14,1 procent van de meisjes werd lastiggevallen. Achttien academici pleiten in een open brief voor maatregelen.
  • Oei. Een remake van Ghostbusters, maar dan met vier vrouwelijke wetenschappers in de hoofdrollen? Sommige mannen verslikten zich en begonnen danig te sputteren. Anderen willen juist meer: doe alle films maar met vrouwen in de hoofdrollen. Gedurende de komende honderd jaar. Dan hebben we min of meer gelijkheid bereikt, schrijft GQ. Want de trend bij films is helaas nog steeds dat vrouwen uit beeld verdwijnen. Een beetje tegenwicht kan geen kwaad, gezien die situatie.
  • Masterchef Junior boekt succes. Spannende kookwedstrijden, schattige kinderen, ooh’s en aaah’s gegarandeerd. Ondertussen continueert de jury echter aloude vooroordelen rondom meisjes en kinderen met een gekleurde huid. De blanke jongens lijken nou eenmaal het meeste op hun plek in een professionele keuken, weet je? Chef Amanda Cohen stelde die houding eerder ook al aan de kaak in dit krachtige opiniestuk.
  • Nog meer vooroordelen: wetenschappers die het paringsgedrag van dieren bestudeerden, letten totaal niet op de rol van de vrouwtjesdieren. De vooroordelen nemen niet af, maar zijn sinds 2000 zelfs sterker dan ooit aanwezig – toevallig net sinds het Mars en Venus hersenevangelie aan invloed wint. De gehanteerde biologische modellen zijn zodoende fundamenteel verkeerd. Vrouwtjesdieren blijken namelijk op allerlei manieren te beïnvloeden welk mannetjesdieren hen bezwangeren. Dit heeft grote invloed op de genetische diversiteit en samenstelling van kuddes, zwermen en kolonies.
  • Een kind baren in Zimbabwe? Levensgevaarlijk. Tussen 1990 en 2010 steeg het aantal dode moeders met 28 procent. Bacteriële infecties en gescheurde baarmoeders veroorzaakten de meeste sterfgevallen. Slechte wegen en een eigen bijdrage voor een bevalling in een ziekenhuis wierpen extra drempels op. De overheid schrapte die financiële bijdrage in 2012 en doet nu verwoede pogingen om met extra investeringen de moedersterfte te verminderen. Maar het blijft lastig….
  • Wat maakt een groep ‘slim’? Wetenschappers ontrafelden groepsprocessen om te achterhalen wat maakt dat het ene team sneller met betere oplossingen komt, dan het andere team. Wat blijkt? Het ging niet alleen om diversiteit op zich, maar ook het aantal vrouwen. Hoe meer vrouwen, des te slimmer de groep. Want vrouwen scoren beter op sociale gevoeligheid, en dat bleek dé voorspellende factor of een groep goed zou presteren.
  • Lindy West probeerde internettrollen te negeren. Totdat iemand een account aanmaakte op naam en met een foto van haar recent overleden vader. In een mooi, persoonlijk artikel vertelt ze wat er gebeurde toen ze besloot te reageren op de actie van deze anonieme hater.
  • Hardlopen? Leuk! Maar je doet dat vaak op straat, in het openbaar. Als je dan ook nog de vrouwelijke sekse hebt, betekent dat commentaar. Vrouwen vinden dat heel vervelend. Sterker nog, negatieve reacties van de omgeving kunnen vrouwen afhouden van sporten.

Politie wantrouwt verkrachte meisjes te snel

Zo, die kop in Metro loog er niet om. ”Politie denkt snel dat meisjes liegen”. Het blijkt te gaan om jeugdige slachtoffers van seksueel geweld. Volgens onderzoekers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld (NRMSG) belemmert dit wantrouwen een effectieve aanpak. Schrijnend, want het grootste probleem is juist dat meisjes en vrouwen veel te lang zwijgen over verkrachting. PvdA kamerlid Marith Rebel heeft inmiddels vragen gesteld aan minister Opstelten.

De NRMSG-onderzoekers gebruiken de volgende, ietwat wollige wetenschappelijke taal vol nuances om hun punt te maken. Letterlijk concluderen ze over de situatie bij de politie:

Wanneer de kenmerken worden vergeleken met aangetoonde misvattingen blijkt dat een deel van de kenmerken overeenkomt met misvattingen die al in de literatuur zijn blootgelegd. Tevens hebben wij laten zien dat bepaalde te verwachten gevolgen van seksueel geweld de verklaring kunnen beïnvloeden. Het blijkt dat een aantal kenmerken wellicht ten onrechte wordt geïnterpreteerd als wijzend op mogelijke valsheid van de verklaring.

 

Wat hier vrij vertaald staat is dat de politie zich baseert op denkbeelden die al lang en breed onderuit zijn gehaald in gedegen onderzoek. Teveel agenten geloven in de mythe dat wachten met de gang naar de politie een bewijs van liegen zou zijn, of dat een arts seksueel geweld bijna altijd aan kan tonen. Nee dus.

Ook letten teveel agenten te scherp op tegenstrijdigheden of vaagheden in de verklaring(en) van jonge slachtoffers. Ze vermoeden dan te snel gelieg. Dat ‘ze liegt’-automatisme leidt tot pijnlijke situaties als de politie meisjes en vrouwen eerst weg stuurt, later wél effectief onderzoek doet, en opeens allerlei verkrachters op het spoor komt. Oeps!

Feministen en andere weldenkende mensen zal dit alles niks verbazen. Het systematische wantrouwen jegens meisjes en vrouwen vormt één van de vaste verschijnselen in landen met een zogenaamde verkrachtingscultuur. In zo’n cultuur krijgt ieder voorbeeld van liegende vrouwen volop aandacht, met een ondertoon van ‘zie je wel, de loeders!’. In zo’n cultuur tieren seksistische mythes welig.

Die stereotypen voeden vervolgens het wantrouwen van autoriteiten en zorgen ervoor dat de nadruk komt te liggen op verwijtbaar gedrag bij vrouwen en meisjes. Ze liegen, ze wilden wraak, zei ze wel duidelijk genoeg nee? Wat had ze aan? Wat deed ze eigenlijk op dat tijdstip en op die plek? Bonuspunten als hij rijk en beroemd is, en zij als kamermeisje werkt. Oh, en bij de weg: ze wilde het zelf! Ze ging volstrekt vrijwillig in een hotel naar bed met 80 mannen! Arme mannen trouwens. Die zijn nu opeens het doelwit van een onverantwoorde heksenjacht. Onrecht!!!!

Kortom, verkrachtingscultuur. De conclusies van de onderzoekers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel Geweld maken zonneklaar dat Nederland er ook eentje heeft. Ze pleiten ervoor dat de politie andere richtlijnen gaat hanteren bij gesprekken met slachtoffers van seksueel geweld. Want:

Zolang in deze Aanwijzing veel nadruk blijft liggen op onjuiste aangiftes is het verlagen van de drempel tot het doen van aangifte nog ver buiten handbereik.

Vrouwen die zich de wildernis eigen maken

H is for Hawk maakt op dit moment furore en wordt hopelijk ook snel in het Nederlands vertaald. The Guardian interviewde de auteur, Helen MacDonald, en ik verwijs je graag naar dat prachtige artikel. MacDonald vertelt hoe ze zich de wildernis eigen wist te maken. En welke boeken een grote indruk op haar maakten, voordat ze zelf haar eigen bestseller schreef. Gender speelt daarbij een grote rol. Hoe zien we de natuur, en hoe beïnvloedt je sekse dat beeld?

Helen MacDonald en haar havik, Mabel.

H is for Hawk won de Costa prijs 2014. Het boek beschrijft hoe Helen MacDonald het verdriet over het verlies van haar vader (en andere verliezen) een plek weet te geven door te werken met roofvogels. In het bijzonder Mabel, een havik, die ze een jaar lang traint om mee te jagen.

Helen MacDonald is één van de weinige vrouwen die boeken publiceert in het genre natuurliefhebbers en vogelexperts. Ze helpt zodoende zelf mee aan het doorbreken van glazen plafonds. Want als meisje in de jaren zeventig kon ze, als het ging om het ontdekken van de natuur, alleen jongens tot voorbeeld nemen. Welk boek ze ook las, jongens trokken er op uit en ontdekten de wildernis. Meisjes bleven op de camping achter en zetten hooguit wat veldbloemen in een vaasje.

Zo ging dat in die tijd, en niemand, ook MacDonald niet, plaatste vraagtekens bij dit rigide rollenpatroon. Het enige wat ze kon doen om zich welkom te weten in de wildernis, was zichzelf min of meer in tweeën splitsen. Ze was een meisje, maar het deel van haar wat in bomen klom, vogels observeerde en hutten bouwde, was waarschijnlijk een jongen.

Inmiddels zijn we veertig jaar verder. Steeds meer schrijfsters wagen zich op het pad van natuurboeken en zorgen ervoor dat vrouwen ook de natuur en de wereld benoemen. MacDonald:

It’s a truism that the stories we tell about nature are stories about ourselves, but still those stories are full of singular moments out in the world, when wild things look at us and we look back, mute and astonished.

Dat meer vrouwen over de natuur schrijven, wordt langzamerhand zichtbaar in het beeld en de functie van de wildernis. Volgens literatuurcritica Astrid Bracke leveren mannelijke auteurs natuurboeken op die lezen als een mannelijke overgangsrite. De man als krijger, die de wildernis intrekt om haar te veroveren en een Echte Man te worden. Niet gehinderd door huishouden, kinderen of sociale verplichtingen kan deze macho avonturier jaren in de rimboe doorbrengen en filosoferen over het Zijn.

De vrouwelijke auteurs kunnen meestal alleen maar dromen van zo’n zorgeloos bestaan en moeten veel meer obstakels overwinnen voordat ze zich aan de natuur kunnen wijden. Als ze dat doen, werken ze ook vaker vanuit een ander perspectief. Het gaat niet om ‘de natuur overwinnen’ maar om observeren of vanuit gelijkwaardigheid deel uitmaken van de wildernis.

Daarnaast wijzen andere mensen op de natuur als ontsnappingsroute voor vrouwen. Juist omdat vrouwen zo belast zijn met sociale verplichtingen, zorgen voor anderen en verwachtingspatronen rondom ‘goede dochter’ en ‘gehoorzame echtgenote’, kan alles loslaten en de wildernis intrekken een daad van verzet worden. Met duidelijk feministische ondertonen. De wildernis verandert dan in een vrijplaats, waar vrouwen hun kracht ontdekken, heelheid ervaren en kunnen uitzoeken wat ze zelf willen.

Op die manier krijgen boeken over de natuur meer lagen en ontstaat een complexer beeld. Dankzij een grotere diversiteit in auteurs, en meer verscheidenheid in de verhalen die deze auteurs vertellen.

Vrouwen doen meer, krijgen minder – ook op kantoor

We hadden al grondige studies over de manieren waarop vrouwen privé nog steeds in meerderheid opdraaien voor de verantwoordelijkheid voor huishouden en kinderzorg. Ook als hij en zij beiden een fulltime baan hebben. Wat blijkt: op kantoor gebeurt dit ook. Het zijn buitenproportioneel vaak vrouwen die de koelkast schoonbikken, collega’s helpen, en opruimen. Doen ze dit, dan krijgen ze geen dank. Doen ze het niet, dan gelden ze als stug en egoïstisch.

Sheryl Sandberg neemt stelling tegen de dubbele moraal op kantoor.

Wetenschappelijke onderzoek naar ‘wifework’ op kantoor kreeg onlangs extra aandacht, omdat CEO Sheryl Sandberg en wetenschapper Adam Grant er een groot artikel over schreven in de New York Times. Zij vinden dat mensen moeten stoppen om van vrouwen te verwachten dat ze tijd en energie investeren in helpend gedrag, zonder dat het hen iets oplevert.

Deze mentaliteit zet vrouwen namelijk met de rug tegen de muur. Je bent de klos als je je hulpvaardig opstelt, want je werkt harder maar niemand vind je daarna beter, aardiger of vriendelijker.  Sterker nog, als vrouwen zichzelf wegcijferen om collega’s bij te staan, geeft hun leidinggevende hen daarna een slechtere beoordeling. Maar als je het niet doet geven omstanders je sociaal straf en krijg je ook slechte beoordelingen.

Vrouwen moeten zodoende twee keer zo hard werken om, met al hun ondersteunende werk, evenveel eer te krijgen als een man die niks doet voor andere collega’s:

When both agreed to stay late, the man was still rated 14 percent more favorably than the woman for no good reason. When both refused, the woman got dinged by 12 percent more than the man for no good reason. From her report: ”Over and over, after giving identical help, a man was significantly more likely to be recommended for promotions, important projects, raises and bonuses. A woman had to help just to get the same rating as a man who didn’t help.”

Een ander genderpatroon versterkt die ongelijkheid nog. Vrouwen stellen zich hulpvaardig op, maar zijn geneigd als een stille kracht op de achtergrond te notuleren, coachen en redderen. Als mannen helpend gedrag vertonen, doen ze dat juist zo zichtbaar mogelijk. Zo krijgen ze een dubbele bonus. Lof en eer als ze helpen, en extra lof en eer omdat ze dat zo zichtbaar doen.

Sandberg en Grant vinden deze situatie schadelijk. Alle tijd die vrouwen kwijt zijn aan sociale taken, kunnen ze niet steken in de ontwikkeling van hun eigen loopbaan. Daarnaast lopen vrouwen een groter risico om op te branden. Niet omdat ze zwakke wezens zouden zijn, maar omdat ze aantoonbaar veel harder moeten werken dan hun mannelijke collega’s, terwijl ze er weinig tot niks voor terug krijgen. Mensen raken van minder opgebrand.

Wat te doen? Sandberg en Grant geven leidinggevenden het advies om mensen niet alleen te beoordelen op zakelijke prestaties, maar om ook mee te wegen wie collega’s helpt en wie niet. Ze adviseren mannen om te letten op wat vrouwen doen, en hen daarvoor publiekelijk erkenning te geven. Zodat zichtbaarder wordt wat vrouwen bijdragen en betekenen voor een team. Ook willen ze dat huishoudelijke taken op kantoor eerlijker verdeeld worden tussen de seksen.

Onder andere weblog Jezebel betwijfelt of die adviezen haalbaar zijn. De problemen beginnen al veel eerder, en zouden in de opvoeding al aan de orde moeten komen:

Great ideas, but please tell me how many guys angling for more money or a better title are going to go out of their way to make sure a woman’s ideas are highlighted or to do menial tasks? The answer, I think, is much more difficult to pull off: It’s to raise boys differently from the start. The answer is not to teach women to care less; it’s to teach men to care more. It’s to teach boys how to care—with detail and empathy—so that as adults, men and women no longer have a gendered notion of what it means to pitch in in the first place. So that when everyone is doing a little bit of menial work, everyone is just as capable of reaching for the brass ring with their big ideas, if that’s what they are after. No cupcake fetching required.

Wikipedia toont half vol, half leeg glas

Wikipedia doet ontzettend veel moeite om gelijkheid te bevorderen. Dat leidt tot een situatie die je kunt vergelijken met een half vol, maar ook een half leeg glas. Ja, vrouwen komen goed aan bod in artikelen, en de selectie op de startpagina’s vertoont een genderbalans. Analyseer je echter de inhoud van artikelen, dan worden verborgen vooroordelen opeens akelig zichtbaar.

Uit computeranalyses van zes taalversies van Wikipedia blijkt dat artikelen over vrouwen vaak doorlinken naar artikelen over mannen. Andersom gebeurde nauwelijks – de artikelen brachten mannen zelden in verband met vrouwen.

Daarnaast bevatten artikelen over vrouwen veel woorden die hun sekse benadrukken, zoals ‘vrouw’, ‘vrouwelijk’ of ‘dame’. Gaat het over mannen, dan ontbreken woorden als ‘man’,  ‘mannelijk’ en ‘heer’. Volgens de onderzoekers wijst dat erop dat de man de norm is – een artikel gaat over iets mannelijks. Doe je iets anders, dan moet je expliciet vrouw, vrouwelijk of dame zeggen om duidelijk te maken dat het niet over een man gaat.

Ook komen woorden die verwijzen naar kinderen, huwelijk en gezin relatief vaak voor in artikelen over vrouwen. Bij artikelen over mannen ontbreken deze huiselijke en relationele  verwijzingen. Ook dit duidt op vooroordelen. Vrouwen? Dan neem je kinderen mee. Mannen? Die staan op zichzelf, of doen iets geniaals met andere geniale mannen.

Al met al concludeert MIT Technology Review:

That’s an interesting study that provides evidence that the Wikimedia Foundation’s efforts to tackle gender bias are bearing fruit. But it also reveals how deep-seated gender bias can be and how hard it will be to root out. The first step, of course, is to identify and characterize the problem at hand. Wagner and co’s work is an important step in that direction that will allow editors at Wikipedia to continue their vigilance.

Verder lezen over Wikipedia en gender? Wikipedia heeft een taskforce om systematische vooroordelen aan te pakken. Zouden meer vrouwelijke redacteuren genderproblemen kunnen oplossen? Deze Wikipedia expert denkt van niet. Er moet meer gebeuren. In actie komen? Hier een lijst met vrouwen waar andere taalversies van Wikipedia een artikel over publiceerden, maar in de Nederlandse versie ontbreken ze. Tot slot: hoe gaat Wikipedia om met controversiële onderwerpen, zoals Gamergate? 

Vrouw en geniaal? Het wil er niet in

Onderzoek bewijst het: mensen kunnen de woorden ‘vrouw’ en ‘geniaal’ niet met elkaar combineren. Het klinkt te raar. Een geniaal mens is een blanke man. Hij beschikt van nature over zoveel talent, dat hij zonder enige moeite indrukwekkende prestaties neerzet. Hij is een soort Sherlock Holmes. Vrouwen kunnen hooguit een volhardende Hermione Granger zijn.

Maakt niet uit hoeveel diversiteitsprogramma’s je lanceert: als je dit soort stereotypes niet expliciet maakt, houd je vrouwen en mannen met een gekleurde huid feilloos buiten de deur. Het Amerikaanse onderzoek vond een direct verband tussen het aandeel vrouwen in bepaalde studierichtingen en ideeën over genialiteit. Als de heersende opvatting luidt dat hard werken resultaat oplevert, maken vrouwen een kans. Als de heersende opvatting luidt ‘je moet van nature talent hebben’, dan vallen vrouwen (en mannen met een gekleurde huid) af.

Deze opvatting over aangeboren talent, en wie van nature over dat talent beschikt, heeft ingrijpende gevolgen. Deze overtuiging betekent dat vrouwen in sommige vakgebieden minder welkom zijn. Een studie psychologie red je nog wel met hard werken, maar voor filosofie moet je briljant zijn, dus dááág vrouwen, denk maar niet dat je dit kunt. Het betekent dat ook de zogenaamd ‘rationele’ wetenschappers vrouwen discrimineren, dat seksisme ook de wetenschap niet vreemd is.

Het fenomeen ‘genie = man’ verklaart niet alleen het lage of juist wat hogere aandeel van vrouwen in bepaalde studierichtingen en vakgebieden. Deze opvatting doet z’n giftige werk ook op andere gebieden waar het draait om talent. Zoals muziek. Vrouwelijke artiesten merken keer op keer dat het niet uitmaakt wat ze doen en hoeveel ze doen. Zodra er een man bij hen in de buurt staat, gaan mannen en vrouwen er klakkeloos van uit dat de unieke popsongs van zijn hand zijn. Zij hielp hooguit een handje, of inspireerde hem.

Op die manier krijgen vrouwen geen eer van hun werk. Sterker: ze gaan aan zichzelf twijfelen. Nederland kende bijvoorbeeld tot voor kort de zogenaamde Huygens-beurs. Mannen en vrouwen vroegen ongeveer even vaak een beurs aan voor een periode studeren in het buitenland, totdat de slogan veranderde. In advertenties stond voortaan ‘Ben jij slim genoeg?’ Blanke mannen zeiden ‘ja’ en bleven beurzen aanvragen. Vrouwen twijfelden en zagen vaak af van deze enorme impuls voor hun academische loopbaan.

Wat te doen? De onderzoekers geven op basis van hun studie een paar handvaten. Kleine dingen kunnen al een groot verschil maken. Zo helpt het als studies waarvan nu impliciet wordt gezegd ‘daar moet je talent voor hebben en dan komt succes vanzelf’, openlijk aangeven hoe hard je moet werken. Het komt studenten niet aanwaaien. Iedereen moet zich inspannen om de stof te leren, tentamens te maken en eindscripties op te zetten en uit te voeren. Iedereen is Hermione.

Ook opvoeders en schooladviseurs hebben een taak. Zolang die ouderwetse rolpatronen propageren, of meisjes ontmoedigen bij als ‘mannelijk’ gedefinieerde vakken zoals wiskunde, zetten ze vrouwen op achterstand. Want, ik zeg het wel vaker: vrouwen zijn mensen. Als sociale wezens reageren vrouwen op sociale druk en passen ze hun gedrag aan subtiele signalen vanuit de omgeving aan. De signalen voor mannen luiden nog steeds: ‘ga zo door, je kúnt het’. De signalen voor vrouwen luiden: ‘wij geloven niet dat je dit kunt. ‘Maakt niet uit dat je tienen haalt, je kunt het niet, het is te moeilijk, ga liever moederen’.

Meer weten en verder lezen? Vrouwen en Ambitie van Anna Fels is een eye-opener. Het boek maakt inzichtelijk wat vrouwen nodig hebben om wél op te bloeien. Een beetje geschiedenis: de eerste vrouwen aan de universiteit, in België en Nederland. En waar het Nederlandse onderwijs geteisterd wordt door Mars en Venus kwakdenken en angst voor de feminisering van het onderwijs, neemt het Belgische onderwijs gender serieus met campagnes zoals Weetewa… ge zijt mijn stereotype niet. Met veel aandacht voor gelijke kansen en het doorbreken van beperkende rolpatronen. Daar kunnen we in Nederland nog wat van leren.

Oh, en Twitter natuurlijk:  en #LegoAcademics. Soms overlappen ze elkaar en dan krijg je dit:

Document over rol vrouw is GAGFUW ten top

Het Islamitische Kalifaat is een paradijs voor mannen. Dat blijkt uit een propagandadocument van IS, in het Arabisch online gezet door de al-Khanssaa Brigades en nu in het Engels vertaald door een Engelse denktank. Mannen kunnen meisjes huwen als die negen jaar of ouder zijn. Daarna kunnen mannen hun leven lang verzorging, seksuele diensten en gehoorzaamheid van haar eisen. Het is GAGFUW ten top – de vrouw als gebruiksvoorwerp.

Het mooiste is nog dat de opstellers van het document beweren dat vrouwen geen achtergestelde positie innemen ten opzichte van mannen. Echt niet. Vrouwen hebben juist rechten. Het recht om binnen te blijven. Het recht een dienstbaar huiselijk bestaan te leiden, zich weg te cijferen voor man en kinderen, en het recht om geen mening te hebben. Hun man weet toch beter dan zij wat er moet gebeuren, dus de schatjes hoeven hun zuivere en pure hoofdjes niet te vermoeien met politiek, oorlog, de economie of andere ingewikkelde kwesties.

Het manifest biedt fascinerend leesvoer. Maar laat niemand het aub gebruiken om ‘de moslims’ of ‘de islam’ weg te honen. Heel wat uitspraken zouden zomaar uit de mond van een andere religieuze fundamentalist kunnen komen. Zo wijzen de anonieme auteurs van IS westerse waanzin zoals het feminisme en gelijkheid tussen de seksen af. Want:

The blurring of lines between the roles of each sex has caused people to forget how to worship God properly – it is a distraction that is rending society apart. In their attempt to identify the root cause of it all, the author(s) pin the blame on the emasculation of men. Because, it is argued, “women are not presented with a true picture of man”, they have become confused and complacent, unable to fulfill their appointed responsibilities, most of which revolve around motherhood and maintenance of the household.

Onze eigen SGP doet soortgelijke beweringen, onder andere in de brochure getiteld Man en vrouw schiep Hij hen. De orthodoxe mannenbroeders spreken over ”een agressieve gelijkheidsideologie” als het gaat om de verhouding tussen de seksen (p. 32). Die betreurenswaardige uitwas van de westerse samenleving zorgt onder andere voor een devaluatie van het moederschap. Vrouwen zouden terug moeten naar hun rol als moeder en hulpje van de man. Net als IS en andere fundamentalisten beweert de SGP dat dit zeer eervol is:

Gods Woord leert dus de gelijkwaardigheid van man en vrouw én de ondergeschiktheid van de vrouw aan de man. De vrouw is niet geschapen om de man te leiden, maar om te helpen. Maar dit helpen is volstrekt niet iets vernederends. Het is juist een eer. (p. 8)

Kortom, met een beroep op een heilig boek en een beroep op God/Allah/vul maar in sluiten dit soort ideologen vrouwen op in een nauw keurslijf. Alle meisjes en vrouwen moeten moeder en huisvrouw zijn en mannen dienen. Je kunt discussiëren of een meisje van negen al moet ‘mag’ trouwen, of dat vrouwen mogen wachten tot ze 18 zijn. Maar trouwen met een man zullen ze. En daarna is het dienen, dienen en nog eens dienen.

Zit er een lichtpuntje in het geheel? Feministische schrijvers en denkers bogen zich al veel eerder over de aard van het patriarchaat, hoe een feministisch utopia er uit zou kunnen zien, en wat de toekomst van dit soort vrouwenonderdrukkers eruit ziet. Meestal komen zij hier op uit: zulke extreme systemen kunnen op de langere termijn niet overleven. Ze gaan gebukt onder geweld, endemische verkrachtingen en eindeloze oorlogen. Het eindigt in tranen…

Een belangrijke factor in dit geheel zijn vrouwen zelf. Zij komen in opstand. Zodra dit ook maar enigszins mogelijk is richten ze hun eigen politieke partijen op, vluchten, sluiten zich aan bij vakbonden, eisen rechten op, van kiesrecht en auto mogen rijden tot het beëindigen van genitale verminking en stoppen van huiselijk geweld, enzovoorts. Daarnaast pakten circa 7500 Koerdische vrouwen de wapens op om IS te bestrijden.

Voor iedere poging van mannen om vrouwen tot monddood vee te reduceren, staan vrouwen (en enkele mannen) op om de vrouw als mens in ere te houden, en te vechten voor haar keuzevrijheid, vrijheid van beweging en zeggenschap over haar eigen lijf en leven.

Tot slot: dankzij internet veranderen verhoudingen. Vroeger zou een document zoals dit veel langzamer verspreid worden en minder lezers bereiken. Nu kan iedereen kennis nemen van en protesteren tegen geïnstitutionaliseerde verkrachting en de massale opsluiting van vrouwen. Dat we het even weten.

Seksisme alarm: Metro geeft vrouwen de schuld

Tsja, vrouwen en autorijden… Een mannelijke verslaggever van Metro denkt er het zijne van. De kop, ‘Vrouw loopt na parkeren vaak toch nog schade op‘, krijgt meteen in zin één al een verwijtende lading: ,,Vrouwen letten slecht op waar ze hun auto parkeren”. Over mannen ondertussen geen onvertogen woord. Als zij schade lijden, kunnen ze er niets aan doen maar hebben ze gewoon pech.

Ja, laten we er nog wat seksisme tegenaan gooien!

Metroverslaggever Tjerk de Vries toont wel vaker minachting voor vrouwen. Onlangs verdedigde hij ook Metro’s besluit om een eigen half blote ‘pagina 3′ dame te tonen:

”Wij vonden het leuk om een Nederlandse vrouw te laten poseren”, laat redacteur Tjerk de Vries weten. ”Dit hebben we gedaan als eerbetoon aan ‘page 3′, die in 44 jaar een hele bekende naam heeft gekregen.” Op de vraag of het dagblad de traditie van The Sun over zal nemen, reageert De Vries: ”Voor nu was het eenmalig, maar misschien dat we het wel vaker gaan doen. Dat weten we nu nog niet.”

Goed idee joh! Vrouwen worden nog niet genoeg geseksualiseerd en gereduceerd tot billen, tieten of andere losse onderdelen. Daar moet Metro nodig eens wat aan doen!

Kortom, als De Vries een stukje tikt over mannen, vrouwen en autoschades, nog zo’n beladen terrein vol macho vooroordelen over stomme wijven in het verkeer, kun je er op rekenen dat hij vrouwen onder een negatief vergrootglas legt.

Mannen laat hij daarentegen met rust. Zo schrijft hij dat een onderzoek van Business Lease Nederland naar autoschade aantoont dat mannen meer ruitschade oplopen dan vrouwen. Daar geeft De Vries meteen een logische verklaring voor: ,,bij ruitschade zijn mannen juist weer vaker de pineut. Dat komt mede doordat zij meer langere afstanden op snelwegen afleggen en last hebben van steenslag.”

Zie je? Niet hun schuld. Het overkomt hen. Mannen zijn goed, de omgeving zorgt voor tegenslag. Vrouwen daarentegen? Die krijgen in 46% van de gevallen zogenaamde ‘eenzijdige ongelukken’, tegen 39% bij de mannen. De Vries weet wel hoe dat komt. In de eerste zin schreef hij al dat vrouwen slecht opletten. De sukkels. Even verderop noemt hij vrouwen ‘niet handig’.

Alsof dit niet genoeg was laat Metro Vincent Stikkelorum, Directeur Operations van Business Lease Nederland, uitgebreid aan het woord. Die man vertelt de vrouwtjes wel even hoe ze moeten parkeren:

Het is belangrijk dat als je parkeert, je niet alleen uitkijkt dat je geen paaltje of stoepje raakt, maar dat je ook in de gaten hebt hoe je ten opzichte van de overige weggebruikers en obstakels staat. Vermijd bijvoorbeeld parkeervakken in de buurt van winkelwagentjes.

De neerbuigendheid druipt er vanaf. Opletten, dames! Kijk uit! Hou in de gaten waar de obstakels zijn! Vermijd drukke plekken! Een prachtig staaltje Mansplaining.

Weggemoffeld in het artikel staat dat één op de vijf vrouwen bij dit soort eenzijdige schade de dupe was van een aanrijding tegen hun al geparkeerde auto. Net zoals een man de pineut wordt van een steentje tegen de ruit, iets waar hij niets aan kan doen want hij zit nu eenmaal op de snelweg, worden vrouwen de pineut van mensen die tegen hun auto aanknallen. Iets waar ze niets aan kunnen doen want het is een andere chauffeur die hun auto niet opmerkt.

Vreemd dat de krant die factor in het geval van vrouwen niet ziet als een verzachtende omstandigheid. Vreemd ook dat de krant wel rept van mannen die veel op snelwegen voortjakkeren (klopt), maar geen gewag maakt van het feit dat vrouwen vaker opdraaien voor de relatief korte ritten door drukke steden en naar drukke plekken, zoals winkelcentra, school of kinderopvang. In die omstandigheden loop je een veel groter risico.

Maar ja, als je moet kiezen tussen saaie feiten en overeenkomsten tussen de seksen, óf negatieve stereotypen van het type ‘vrouwen kunnen niet autorijden’ /’vrouwen kunnen niet parkeren’, enzovoorts, dan kiest Metro liever voor dat soort seksistische aantijgingen. Dat leest fijner en bevestigt mensen in wat ze al denken te weten.

Wat De Vries even vergeet is dat dit niet zonder gevolgen blijft. Als iedereen roept dat je iets niet kunt, ga je daadwerkelijk slechter presteren, blijkt uit diverse onderzoeken. Dat heet de bedreiging van het stereotype, oftewel stereotype threat:

Je probeert hard om bedreigende gedachten te onderdrukken over slecht presteren of over de consequentie van falen. Terwijl je deze gedachten hebt, ben je afgeleid van je taak en je concentratie en werkgeheugen worden aangetast.

Dit doet zich ook voor met auto rijden. Het is treurig dat De Vries zulke feiten negeert en zich aansluit bij degenenen die met hun vingertje naar vrouwen wijzen.

Voorbehoedsmiddelen falen vaker dan je denkt

Waarom, o waarom, moeten Nederlanders betalen voor zaken als de pil en kraamzorg? Die vrouwen kiezen er toch zelf voor om zwanger te worden? Dan moeten ze ook zelf maar voor de kosten van hun hobby opdraaien. Zo luidt de teneur van argumenten om eerst de pil en nu kraamzorg uit het basispakket van ziektekostenverzekeringen te halen. Maar laten we even naar de feiten kijken. Als je alle anticonceptie correct gebruikt blijft schrikbarend hoe vaak vrouwen ondanks alles tóch ongepland en ongewild zwanger worden.

Kraamzorg staat op dit moment in het middelpunt van belangstelling. Die zorg kan wel uit het basispakket, stelde SER-kroonlid Barbara Baarsma vorig najaar. Het argument van deze mevrouw, en vele medestanders, luidt dat zwanger worden geen risico zou zijn, maar een bewuste en weloverwogen keuze. Neem je dat besluit, dan moet je zelf betalen. Bijvoorbeeld door een aanvullende verzekering in te kopen.

Die redenering had succes. Op deze manier verdween eerder anticonceptie al uit het basispakket. Vervolgens kwam stap 2: de automatische vertaling naar meisjes en vrouwen. Vanaf hun 21ste moeten vrouwen zelf voorbehoedsmiddelen betalen, schreven kranten en websites. Alsof het om een onwrikbare natuurwet gaat.

Hetzelfde gebeurt nu met de mogelijke verdwijning van de kraamzorg uit de basisverzekering. Moeten moeders opeens zelf opdraaien voor de kosten van de kraamzorg? vroegen media bezorgd. Want tsja, zij merken het meeste van de gevolgen van seks. Mannen kunnen niet zwanger worden, hebben geen zwangerschapszorg nodig, en hoeven niet te bevallen. Dus sorry dames, dit is jullie pakkie-an. Doei!

De medische feiten wijzen echter op een harde waarheid. Je kunt doen wat je wilt, maar als je seksueel actief bent loop je als vrouw een flink risico om ondanks alles zwanger te raken. Als de man consequent een condoom gebruikt, raakt 63% van de vrouwen in een periode van vijf jaar tóch zwanger. Slik je als vrouw de pil, dan raakt 38% alsnog zwanger in datzelfde aantal jaren. Een jaar erbij en het percentage stijgt naar 43%.

Natuurlijk kun je het risico verminderen door diverse middelen tegelijkertijd te gebruiken. Hij doet braaf iedere keer een condoom om terwijl zij braaf de pil slikt. Nog steeds zullen voorbehoedsmiddelen echter falen. Zeer veel vrouwen en mannen krijgen zodoende te maken met ongeplande zwangerschappen. Let op het woord ‘En’. Vrouwen waren niet in hun uppie: er was een man bij betrokken. Geen enkel debat kan om deze twee harde feit heen.

Alleen al om die reden – je hebt een man en een vrouw nodig voor een bevruchting – is het belachelijk om vrouwen in hun uppie op te laten draaien voor de kosten. Daarnaast heeft niemand het morele recht vrouwen te dwingen tot een abortus, onder het motto ‘laat weghalen of je betaalt alle zorg zelf maar’. Baas in eigen buik, fysieke integriteit, mensenrechten enz. Weten we nog?

Tot slot: je kunt niet roepen ”we moeten meer kinderen krijgen” (let op, hier wel ‘we’), omdat Nederland anders ten onder gaat, én tegelijkertijd roepen ‘zwanger? Vrouwen, regel zelf maar wat, want het is jullie eigen keuze”.

Ikzelf zeg: de vrouw beslist, en de zorg die voortkomt uit hun reproductieve mogelijkheden, zoals anticonceptie, zwangerschap, abortus, bevalling en kraamzorg, hoort thuis in het basispakket. Hou kraamzorg er dus in, breng voorbehoedsmiddelen terug in dat pakket, en handen af van de prima functionerende abortuswetgeving in Nederland.

Seksisme achtervolgt vrouwen tot in de dood

Colleen McCullough overleed. Ze schreef niet alleen bestsellers zoals De Doornvogels, ook in Nederland een populair boek, maar was een wetenschapster en richtte een neurofysiologische afdeling op bij een ziekenhuis in Sydney. Toch vonden bepaalde media het nodig om McCullough vooral in de herinnering voort te laten leven vanwege haar charme en het feit dat ze, ondanks enig overgewicht, tóch aantrekkelijk was voor mannen.

Als samenleving willen we vrouwen best eren, zolang het maar niet over talent en prestaties gaat, lijkt dit soort berichtgeving te zeggen. Charme, kledingkeuzes, lichaamsgewicht, relaties en de rol als moeder, of echtgenote van zijn véél belangrijker. Zoals de Huffington Post concludeert: seksisme achtervolgt vrouwen tot in de dood.

Colleen McCullough is niet het enige of het eerste slachtoffer van deze aanpak. Vorig jaar overleden zeer kort na elkaar Robin Williams en Lauren Bacall. Twee professionals, allebei werkzaam in Hollywood en bekend van vele films. Toch richtte de berichtgeving zich bij Williams vooral op zijn loopbaan en prestaties. Bij Bacall ging het vooral om haar uiterlijk en haar relaties met mannen. Hij leeft zodoende in de herinnering voort als een geniale acteur. Zij leeft, als het aan de media ligt, in de herinnering voort als een stuk.

Nog meer voorbeelden nodig? Raketgeleerde Yvonne Brill kreeg dezelfde behandeling. Een artikel over haar leven en werk  in de New York Times concentreerde zich vooral op haar kookkunst en huwelijk. Die focus bracht een ander medium, de New Yorker, tot deze accurate observatie:

A woman’s work can be in full view, in a lab or in an office, and a sort of sociohistorical optical distortion field still blinks it out. Even to the writer and editor of the obituary, who typed and read that sentence, it was somehow invisible.

Wat gelukkig verandert zijn de reacties op dit soort stukken. Ja, een Australische krant publiceerde een seksistisch in-memoriam artikel over McCullough. Maar via internet kwam een tegenreactie op gang. Onder andere Twitter leverde een stroom parodieën en commentaren op, die gehakt maken van dit type ‘berichtgeving’.

En er zijn ook goede voorbeelden. Zo houden de Nederlandse media zich meestal keurig aan de feiten. Ze beuzelen niet over mannen en uiterlijkheden, maar noemen bij schrijfsters meestal de belangrijkste romans, de prijzen, en andere ter zake doende feiten. Zoals het hoort. Misschien omdat kranten in zulke gevallen persberichten over schrijven, maar ook als het gaat om Nederlandse schrijfsters stellen de media zich keurig op. Hulde.

Lees vrouwen 2015: Kate Muir, Suffragette City

Wat gebeurt er als een New Yorkse kunstenares, Albertine Andrews, opeens onaangekondigde bezoekjes krijgt van de geest van haar feministische grootmoeder, Agnes McPhail? Die fantasierijke kwestie staat centraal in Suffragette City, een heerlijk boek van de Schotse auteur Kate Muir.

Kate Muir heeft ietwat geleden onder de vloek van chicklit. De kaft van haar debuutoman Suffragette City, verschenen in 1999, valt nog enigszins mee. Bij opvolgers Left Bank en West Coast gaat het echter loos, met pastelkleuren en zwierige lettertypes. Hoe reductief en seksistisch zo’n ontwerp is wordt meteen duidelijk als je de zaken omkeert. Schrijfsters klagen dit soort ontwerpkeuzes terecht aan. Het schept verkeerde verwachtingen bij mogelijke lezers en doet totaal geen recht aan de verhalen.

Zo ook hier. Sufragette City is goed geschreven en Muir heeft een mooi gevoel voor humor, dus ja, het leest makkelijk. Ondertussen geeft Muir echter een haarscherpe analyse van de stand van zaken rondom vrouwenemancipatie in de V.S., de mores in de kunst- en modewereld, bewustwording en de betekenis van keuzes maken. Stof tot nadenken!

Het verhaal begint met Albertine. Ze loopt bij wijze van performance art rond met een onechte zwangerschapsbuik, om te zien hoe mensen op haar reageren. Die reacties voelen beklemmend aan: een zwangere vrouw mag zichzelf niet meer zijn. Ze verandert in het eigendom van het collectief, en dat collectief staat bol van de morele veroordelingen. Die ervaringen verwerkt Albertine daarna in schilderijen. Die niemand ziet, want professioneel succes bleef tot nu toe uit.

Haar leven kabbelt voort totdat haar oma Rose haar een kist brengt, met daarin brieven en kleding van overgrootmoeder Agnes McPhail. Albertine begint de brieven te lezen. Ze ontdekt dat deze voormoeder zich ontwikkelde van brave predikantenvrouw tot militante voorvechtster van het vrouwenkiesrecht. Sterker nog, de geest van McPhail verschijnt en begint zich met Albertines leven te bemoeien. (Leuk weetje: Muir baseerde Agnes McPhail’s verhaal gedeeltelijk op het leven van de Schotse feministe Helen Crawfurd.)

Met deze techniek weet Muir op een intelligente manier situaties anno 1900 te verweven met het heden. Zoals gezinnen en culturen die een sterke voorkeur voor jongens vertonen (voorbeeld van 1900: India. Voorbeeld uit 2000: China). En wat moet je als moderne vrouw met het feminisme? Bij zoiets als het stemrecht ging het om een duidelijke strijd voor een fundamenteel democratisch recht. Maar waar moet je anno 2000 nog voor vechten?

De titel van de roman verwijst naar die verandering. McPhail leefde in Suffragette City, een stad waar vrouwen opkwamen voor basale democratische rechten. Honderd jaar later en dit woord staat vooral voor seks in de grote stad, zoals bijvoorbeeld bezongen door David Bowie in zijn Suffragette City. Waarbij het draait om de lol van mannen die een scharrel zoeken.

Naast dit alles geeft Muir ook een messcherpe satire op het wereldje van de mode en moderne kunstenaars. Ze geeft leeghoofdige conversaties perfect weer en trakteert de lezer op een hilarische episode, waarin een vriendin van Albertine de ‘Stemrecht voor Vrouwen’-vaandels en sjerpen gebruikt voor een modecollectie, tot groot ongenoegen van McPhail. Vergezocht? Nou nee, In 2014 stuurde Karl Lagerfeld modellen de catwalk op met protestborden over gelijke rechten voor vrouwen.

Die thema’s zoals emancipatie, geboorte en als vrouw grip krijgen op je leven en je identiteit helder krijgen, maken van Suffragette City een zeer actueel, en tegelijkertijd tijdloos boek in de goede betekenis van het woord. Aanbevolen!

Als Hermione de hoofdrol had in de Harry Potter reeks….

Hoe zou het verhaal van de Harry Potter-reeks klinken als Hermione de hoofdrol had en de gebeurtenissen vertelde vanuit haar perspectief? Daniel Dalton van BuzzFeed leefde zich in en kwam op de proppen met een geniale hervertelling. Dalton verwerkte allerlei actuele ontwikkelingen in zijn versie. Zoals de #yesallwomen campagne, het seksisme-schandaal in de games-wereld (met de schaamlap ‘het gaat niet over seksisme, het gaat om normen en waarde in de journalistiek) en een flinke dosis genderbewustzijn. Bijna 3,5 miljoen mensen gingen je voor, dus geniet ervan….

 

Jinek seksisme alarm: Intermediair

De late night show van Jinek blijft honende reacties oproepen. Na de toestanden over Het Been (KAN NIET!!!) en De Bank (WEG ERMEE!!!) krijgen we nu Mark Koster van Intermediair. Volgens hem slaan de scorebord journalisten aan het muiten. Dus zal hij Eva wel even voorzien van wat loopbaanadvies. Wat volgt is een episch geval van neerbuigende mansplaining.

Mark Koster zal Eva Jinek wel even uitleggen hoe zij haar programma moet redden.

Ter herinnering: Eva Jinek is journaliste en presentatrice, een professional die hard werkt en in 2009 genomineerd werd voor de Talent Award Televizierring. Bij Koster verdwijnen deze ervaring en vakkennis uit beeld. Hij gebruikt in 1 stukje termen zoals:

  • ”charmant beeldbuisbijtertje”
  • ”bevallige tv-akela”
  • ”huppelt verdwaasd door de wei”
  • is bang
  • ”wil behagen”
  • ”halve gehannes”
  • ‘de massa behagen op booby-niveau’ (Tieten, tieten! Het lijkt Missie Aarde wel)
  • ”Bij Eva weet je dat je een sputterend of giebelend ‘ja maar’ krijgt toegebeten”
  • blijft een lauwe straal over ons uitstorten (pis! Zeikwijven!)

Eerst even dit. Mensen die kritiek krijgen op seksistisch taalgebruik, gebruiken onder andere het excuus van ironie. Het was grappig bedoeld! Mensen begrijpen me verkeerd! Sorry, maar ironisch seksisme is nog steeds seksisme. Als feminist neem ik daar aanstoot aan. Ik vind dat net zo erg als ironisch racisme. Of ironisch antisemitisme, wat dat ook moge zijn. Het is onsmakelijk en zet aan tot een tweederangs behandeling van medemensen.

De taal verraadt dat. Zie het lijstje hierboven. Akela past, samen met woorden als kenau en manwijf, tot de termen die mannen en sommige vrouwen traditioneel voorbehouden aan vrouwen die de grenzen van hun sekse overschrijden. Hetzelfde geldt voor ‘bijtertje’.  In combinatie met een manspersoon komt dit woord meestal voor in de context van een compliment. De tegenstander vindt zo’n bijtertje misschien irritant, maar je hebt hem hard nodig om te scoren. Vrouwelijke bijtertjes daarentegen? Huuuuh! Het werkt tegen vrouwen als ze zich zo gedragen. Dan worden ze een akela-manwijf-kenau-eng.

Koster maakt daarnaast gretig gebruik van woorden die mensen juist sterk associëren met typische vrouwelijkheid, in de seksistische zin van het woord. Hij sluit Jinek op in termen zoals charmant, bevallig, wil behagen (want dat willen alle vrouwen altijd. Behagen. Vooral mannen behagen). In zijn optiek huppelt en giebelt Jinek.

Koster roept daarmee stokoude beelden op van frivole meisjes of kindvrouwtjes, die maar wat aanklooien. Die zich schuldig maken aan gehannes, in de woorden van Koster. In het geval van Jinek zelf ‘dat halve gehannes’. Dus zelfs dat doet ze niet goed – ze doet het maar half. Maar wat maakt het uit, zolang ze maar charmant giebelt.

Indirect roept Koster ook associaties op met dieren – nog zo’n gouwe ouwe als het gaat om vrouwen terug in hun hok douwen. Jinek huppelt verdwaasd door de wei. Als een koe. Of een geit. Schapen. Alles wat in een wei rond kan huppelen. Ik mag blij zijn dat Koster het houdt op sputteren en giebelen, en niet ook nog eens woorden als ‘kakelen’ en ‘mekkeren’ heeft gebruikt.

Koster rijgt dit tendentieuze taalgebruik aaneen in rare combinaties. De bevallige akela, het charmante bijtertje. Iets giebelend toegebeten krijgen (huh? Hoe doe je dat?) Volgens mij raakt Koster ernstig in de war van vrouwen die de rolpatronen doorbreken en blijk geven van ambities. Die bijten! Maar gelukkig wel ladylike, met charme. Wat een opluchting voor Koster. Anders had hij Jinek en co moeten verjagen met hooivorken en brandende fakkels.

Mannen zijn ondertussen gewoon mensen die iets willen bereiken.

Tot slot het loopbaanadvies. Wat zegt Koster eigenlijk? Hij vindt het zielig voor Eva. Ze heeft in zijn optiek pech. Ze maakt namelijk best wel een goed programma, alleen voor het verkeerde publiek. Vervolgens gaat Koster jij-bakken. Hij beticht Jinek van angst en vindt dat ze verdwaasd is – o nee, sorry, ze huppelt dus verdwaasd door een wei, als die denkbeeldige koe/geit/schaap. Het charmante blondje heeft niet helemaal door dat ze werkt voor NS-klanten.

Ze moet van Koster NU een keuze maken. Of kiezen voor de bovenkant van de markt, of de massa behagen op booby-niveau. Het is er eentje van het genre ‘kind of carrière’. Of serieus presenteren, of op booby-niveau werken. Er is geen tussenweg, mevrouwtje.

Wat is dit voor advies? Koster zegt eerst dat Jinek best een goed programma maakt. Hoe moet ze dan nog meer aan de bovenkant van de markt zitten? Geen antwoord. Lam advies, zeg. En wat voor publiek heeft Koster eigenlijk voor ogen, als hij vakvrouw Jinek de carrièretip ‘booby-niveau’ geeft om betere kijkcijfers te halen? Alsof ‘de kijker’ alleen bestaat uit zestienjarige puberjongens, die hevig opgewonden raken als ze ontdekken dat Jinek een vrouw is. Vrouw! Blond! Ze heeft benen! En borsten. BORSTEN!!!! Whooohoooe!!!! Kijken!!!!

Zo’n advies houdt geen rekening met heterovrouwen, veel lesbische vrouwen, en alle jongens en mannen die zich niet met dit type primitief ‘tieten, tieten’ niveau bezig willen houden. Met dit onderdeel van zijn advies reduceert hij de kijker niet alleen tot een geile borsten-staarder, maar hij reduceert Jinek tot blonde bimbo.

Ik probeer dit booby-advies naar mannen te vertalen. Zeg Humberto, jongen, of je gaat serieus aan het werk, of je gaat op penis-niveau werken, ja? Zeg, Jeroen? Ballen-niveau voor jou, anders jaag je nog meer vrouwelijke gasten weg dan je nu al doet.

Behalve seksistisch heb ik ook nog een ander woord voor dit type advies van een man aan een vrouw. Mansplaining. Mark Koster, als je al carrières wil fileren in Intermediair, laat makkelijk seksisme dan in godsnaam zitten. Het is niet nieuw, het is niet origineel, het levert verward denken op en het maakt vooral inzichtelijk hoe sterk je zelf nog in ouderwetse rollenpatronen vast zit.

Missie Aarde doet aan gaslighting

Gaslighting. Deze Engelse term betekent zoveel als acties en opmerkingen van de ander, die jou het gevoel geven dat er iets aan jou mankeert. Onder het mom van ‘humor’ deed de meest recente aflevering van Missie Aarde vrolijk mee aan gaslighting. Doelwit: het enige vrouwelijke bemanningslid, Brechtje. Het gaat niet om seksuele intimidatie en op de persoon gerichte vijandige kritiek. Welnee. Brechtje heeft gewoon last van haar emoties en haar biologische klok!

Ik besteedde al eerder aandacht aan de problematische uitgangspunten van Missie Aarde. Centraal staat een compleet blanke bemanning, bestaande uit zes mannen en 1 vrouw, die als enige een strak pakje draagt en de ‘normale’ moet spelen temidden van grappige mannen.

De eerste afleveringen maakten duidelijk dat de boordcomputer ook als ‘vrouwelijk’ gezien zou kunnen worden. Klinkt leuk, krijgt Brechtje toch nog gezelschap, maar deze opzet past bij de menselijke neiging om robots en computers een sekse toe te wijzen, en daar vervolgens stereotiepe denkbeelden aan te koppelen. De boordcomputer stelt zich altijd vriendelijk, kalm en dienstbaar op. Net zoals vrouwen behoren te doen. Op die manier versterkt technologie ouderwetse rolpatronen. (Zie ook de zeer volledige gezondheidsapp, die vanalles bij kan houden, maar helaas geen plek heeft voor menstruatie.)

Afgelopen vrijdagavond trakteerde Missie Aarde ons op de aflevering ‘persoonlijke groei’. Het verhaal begon met communicatiespecialist Kurt, die op een bijzonder irritante manier ‘tieten’ blijft zeggen tegen Brechtje. Hoe ze hem er ook op aanspreekt, hij vindt manieren om door te gaan met zijn irritante gedrag.

Dat heet seksuele intimidatie, VPRO. In een situatie waarbij Brechtje nergens heen kan – ze zit vast op een ruimteschip, lichtjaren ver van de aarde.

Vanaf hier gaat het bergafwaarts. Brechtje foetert op ‘de mannen’ en haalt stereotypen aan van het kaliber ‘horken die veel rommel produceren’. Psycholoog Axel besluit tot een dagje gedragscodes en rollenspelen doen. Daarbij zet hij Kurt en Brechtje tegenover elkaar. Brechtje weet Kurt’s vervelende gedrag goed te treffen. Daarna gaan bij Kurt echter alle grenzen overboord. Hij maakt een vernietigende analyse van Brechtje als een onzeker type wiens carrière stagneert, die last heeft van haar biologische klok en zich afreageert op de mannen om haar heen.

Als dit The Office was geweest, zou het scenario na die venijnige uitbarsting hebben voorzien in een dodelijke stilte. Zodat andere acteurs, en de kijkers op de bank, geschokt naar Axel en Kurt konden kijken. Wat doen ze nou? Wat gebeurt hier? Wat erg… Dat leidde tot schrijnende humor in de Britse serie. Missie Aarde lult er echter gewoon omheen en toont Brechtje. Haar gezichtsuitdrukking maakt duidelijk dat Kurt’s opmerkingen doel troffen. De eventuele ‘humor’ over een verkeerd lopend rollenspel gaat op die manier ten koste van Brechtje.

Als Kurt als communicatiespecialist vervolgens een gesprek regelt tussen Brechtje en haar vriend op Aarde, gaat het opnieuw mis. Brechtje is duidelijk nog onder de indruk van de als humor verpakte verwijten op haar persoon. Het gesprek verloopt allesbehalve soepel. Haar vriend blijkt al net zo horkerig als de bemanningsleden. Hij doet weinig moeite om te achterhalen waarom ze zich zo rot voelt. Hij vindt óók dat Brechtje zich op anderen afreageert.

Kijk, het ligt aan haar! Iedereen zegt dat ze zich afreageert op anderen, dus zou het dan niet zo zijn? Bij dit alles krijgt Brechtje van de scenarioschrijver(s) nauwelijks gevatte teksten om deze aanval enigszins bij te sturen. Ze zucht, ze fronst, je ziet aan haar mimiek dat ze zich ondermijnt voelt, en ze breekt gesprekken af door geërgerd weg te lopen. Daar blijft het bij. Vervolgens overschaduwt gedoe rond het per ongeluk opruimen van mogelijk buitenaards leven deze verhaallijn.

Het eindigt ermee dat Brechtje aan de boordcomputer bekent, dat ze inderdaad haar biologische klok voelt tikken. Eigenlijk wil ze zo snel mogelijk een kind. En een glanzende carrière, en een huwelijk met een geslaagde man. Stelt ze dan zoveel eisen? Nee hoor, roept de boordcomputer, en noemt vervolgens een getal boven de 10.000 om exact aan te geven hoeveel andere wensen Brechtje nog heeft. De scenarioschrijvers hebben duidelijk niet geluisterd naar damesbladen, die willen dat het gezeik over ‘vrouwen die alles willen’ eindelijk ophoudt.

Het ergste is nog: na Brechtjes klacht over rommel toont Missie Aarde hoe een ander bemanningslid ijverig stofzuigt. En die Kurt is best een toffe gast, toch? Het scenario neemt de heren op die manier in bescherming. Dat gebeurt niet met de enige vrouw. Brechtje bevestigt de waardeoordelen van de mannen zelf in dat onderonsje met de boordcomputer. Het scenario laat haar voluit vallen. Hahaha, zie je wel, wat zijn die vrouwen toch onmogelijke wezens!!!

Dit schotelt de VPRO mij als vrouw voor, terwijl in de echte wereld mannen al eeuwen blijk geven van precies dit soort vrouwenhaat (vrouwen als onmogelijke creaturen die last hebben van hun emoties en hun lijf). Terwijl vrouwen moeten overleven in een wereld waarbij praten over intimidatie leidt tot gesneer over overgevoelige zeurpieten, presentator Eva Jinek gereduceerd wordt tot een bank en een been, je als vrouw in het openbaar alleen een duidelijke mening kunt verkondigen op straffe van wagonladingen haat. Enz.

Missie Aarde past wat mij betreft niet in de traditie van humor en/of SF. Missie Aarde past in een lange traditie van vrouwen marginaliseren en weghonen, onder het mom van humor en/of SF.  Ik ben er klaar mee. De VPRO een progressieve omroep? Laat me niet lachen.

Twitter pleegt censuur bij Women on Waves

Vrijheid van informatie, ja, maar niet als het gaat om vrouwen en hun reproductieve rechten. Twitter blokkeert op dit moment de mogelijkheid om door te linken naar de website van Women on Waves. Dat komt neer op censuur, stelt de organisatie. Waarschijnlijk heeft Twitter moeite met het feit dat WoW zich richt op het voorkómen van ongewenste zwangerschap en onveilige abortus, overal ter wereld. Eerder leidde dat ook al tot rare acties van Facebook. Protesteren tegen de huidige censuur van Twitter kan via hashtag #FreeWomenonWeb.

De Nederlandse Rebecca Gomperts stond aan de basis van non-profit organisatie Women on Waves. WoW beschikt over een schip waar vrouwen, buiten de territoriale wateren, terecht kunnen voor anticonceptiemiddelen, informatie, trainingen en workshops, en een veilige en legale abortus.

Daarnaast ondersteunt de organisatie telefonische hulplijnen om vrouwen te informeren over misoprostol. Met dit middel kunnen vrouwen ongewenste zwangerschappen in een zeer vroeg stadium zelf veilig afbreken. In landen zoals Polen, Argentinië, Marokko, Thailand, Kenia en Pakistan is dat een van de weinige manieren waarop vrouwen nog enigszins grip op hun lijf en leven kunnen houden.

Deze vormen van dienstverlening gelden als controversieel, omdat veel mensen en autoriteiten het een eng idee vinden dat vrouwen zelf besluiten of ze kinderen willen baren ja of nee. Twitter is niet het enige internetplatform dat Women on Waves daarom liever ziet gaan dan komen. Eerder verwijderde Facebook om onduidelijke redenen materiaal van de persoonlijke pagina van Rebecca Gomperts. Na protesten zei Facebook sorry en herstelde het profiel van de arts.

Uiteraard heb ikzelf @support protesten getwitterd. Ik zie deze tweets vervolgens wel terug in mijn eigen homepage, maar niet in de lijst berichten die je ziet als je selecteert op #FreeWomenonWeb. Zeer vreemd!

Lees vrouwen: hoe je je blikveld kunt verruimen en de stilte verbreken

De Zesde Clan leest vrouwen dit jaar! Maar hoe kom je schrijfsters op het spoor? Allerlei gewoonten, normen, waarden en tradities fungeren als oogkleppen. Zoals de standaard literaire canon, of al die filosofes wiens werken op de een of andere manier niet meetellen als filosofie. Als je je bewust bent van dat soort uitsluiting en marginalisering, kun je breder kijken en de verhalen lezen van vrouwen die de stilte verbreken.

Vele vrouwen gingen mij en andere boekenwurmen voor. Onder andere Celeste Ng wilde het tij keren. Zij hoorde tijdens een tournee regelmatig dat mensen blij verrast waren met haar komst. Want zoveel Aziatische schrijfsters zijn er niet. Zeiden deze geïnteresseerde, goed opgeleide liefhebbers van literatuur.

Vreemd. Nauwelijks Aziatische schrijfsters? Ng kon er zo een paar dozijn opnoemen. Waarom konden mensen haar slechts met veel moeite vinden? Die onzichtbaarheid trof niet alleen haarzelf, maar ook veel andere schrijfsters. De frustratie die ontstaat vanwege het stellige ‘die schrijfsters zijn er niet’ leidde al eerder tot initiatieven, zoals We zijn met velen, we zijn overal, met opsommingen van schrijfsters met een gekleurde huid.

Ng kwam tot de volgende aanbevelingen om je blikveld te verruimen:

  • Denk na over het land van herkomst. Mensen houden het bij ‘Aziatisch’ vrij automatisch op Chinezen of Japanners, maar dan mis je allerlei landen in Zuid- en Zuidoost Azië. Neem die landen mee en zoek naar schrijfsters uit Vietnam, Thailand, Maleisië, de Filipijnen, enz.
  • Het begrip ‘Aziatische auteur’ gaat veel verder dan de volbloed Chinese schrijfster uit hartje China. Ook Ruthanne Lum McCunn, Sherry Thomas en Nina McConigley zijn Aziatisch, of Aziatisch-Amerikaans
  • Kijk verder dan de categorie ‘literatuur’. Schrijsters bekwamen zich ook in genres zoals thrillers, romantiek, historische romans, enzovoorts.

Tot zover de adviezen van Ng, gevolgd door een lange lijst Aziatische schrijfsters en links naar hun boeken. Ook bruikbaar voor ‘dé Afrikaanse schrijfster‘, ‘dé Latijns-Amerikaanse schrijfster‘, ‘de’ Oost-Europese literatuur, enzovoorts.

Zelf ga ik graag nog ietsje verder. Ik denk dat behalve romans, van welk genre dan ook, geschreven door welke vrouw dan ook, stripverhalen mee zouden ‘moeten’ tellen. Evenals non-fictie, filosofische werken, essays, en biografieën. Lees Vrouwen betekent voor mij: alles geschreven (en/of getekend) door een vrouwelijke auteur. Alle werken waarmee vrouwen het recht opeisen om de wereld te beschrijven, de dingen een naam te geven, hun verhalen te vertellen en de stilte te verbreken.

Onder andere Andrea Dworking, en vele feministen met haar, zag het belang in van ruimte claimen en je stem verheffen:

 I want us to think about far we have come politically. I would say we have accomplished what is euphemistically called « breaking the silence. » We have begun to speak about events, experiences, realities, truths not spoken about before; especially experiences that have happened to women and been hidden – experiences that the society has not named, that the politicians have not recognized; experiences that the law has not addressed from the point of view of those who have been hurt.

In Nederland  maakten boeken zoals De Schaamte Voorbij en Er is een Land waar Vrouwen willen Wonen om die reden zoveel indruk. Vrouwen begonnen hun kant van het verhaal te vertellen. Mensen beschouwen deze werken inmiddels als mijlpalen van de tweede feministische golf. Het is ook niet toevallig dat Maria Greve haar biografie over Johanna Naber, de historica die vrouwengeschiedenis op de kaart zette, als titel meegaf: Strijd tegen de Stilte.

Daar beginnen revoluties mee. Met de stilte doorbreken en je verhaal delen, zodat andere mensen inzicht krijgen in de leefwereld van anderen.

Dat kan grote gevolgen hebben. Kennis nemen van ervaringen en inzichten van vrouwen, kan andere vrouwen bewust maken: heej, ik ben niet de enige. Van daaruit kom je al snel op ‘het persoonlijke is politiek’ en het type bewustwording wat kan leiden tot analyses van situaties, aanklachten, acties. Voordat je het weet ontstaat er een nieuwe feministische golf….

Zover hoeft het natuurlijk niet te gaan. Maar het kán. Dat was precies de reden dat mannelijke autoriteiten lezende vrouwen (of breder, onderwijs) zo gevaarlijk vonden en vinden. Waarom we nog steeds de neiging hebben verhalen van vrouwen onder het tapijt te vegen.

Hoe dan ook, Lees Vrouwen geeft iedereen de kans om op zoek te gaan naar andere stemmen, ze te horen en je er door te laten inspireren. Op naar een 2015 vol leesplezier!

Volg

Ontvang elk nieuw bericht direct in je inbox.

Doe mee met 62 andere volgers