Werkgevers en regering aan zet bij dichten loonkloof

Mannen nemen jaarlijks gemiddeld 5000 euro meer loon naar huis dan vrouwen, bleek uit een nieuwe editie van het Nationaal Salaris Onderzoek van Intermediair en de Nyenrode Business Universiteit. Ophef alom, maar er is een heel simpel antwoord op die kloof: bedrijven houden zich aan de wet en betalen gelijk loon voor gelijk werk. Kijk maar naar gemeenten: die houden zich aan de CAO, hanteren een transparant stelsel van schalen en stappen binnen een schaal, en voilà, man en vrouw verdienen nagenoeg evenveel, blijkt uit de personeelsmonitor van het A+O fonds.

Het A+O fonds constateert dat de situatie bij gemeenten al jaren redelijk gelijkwaardig is. Het totale personeelsbestand bestaat ruwweg 50-50 uit mannen en vrouwen. Vrouwen maken rond de 40% uit van de leidinggevenden, en als het gaat om het gemiddelde bruto maandsalaris ligt het een beetje aan de schommelingen bij in- en uitstroom van medewerkers of mannen danwel vrouwen iets meer verdienen. Zo liet de monitor van 2016 zien dat mannen gemiddeld 87 euro meer kregen dan hun vrouwelijke collega’s (gecorrigeerd voor allerlei factoren zoals parttime werken). In 2017 verdienden vrouwen 26 euro meer dan mannen, terwijl de balans in 2018 weer licht in het voordeel van de mannen uitviel.

Omdat de situatie op te lossen is als je je gewoon aan de wet houdt, is het beschamend dat Nederland nog steeds vrouwenwerk onderwaardeert, zodat de zogenaamde vrouwenberoepen veel minder loon opleveren voor een medewerker dan een baan in een zogenaamd mannenberoep. En dat er, gecorrigeerd voor die tweedeling in de arbeidsmarkt, en factoren zoals leeftijd, ervaring en omvang van het dienstverband, nog steeds een ”onverklaarbare” kloof is van circa 6% in het voordeel van mannen.

Het zorgwekkende is dat de trend negatief is. De kloof blijft niet alleen hardnekkig bestaan, hij is de laatste twee jaar toegenomen, concludeert het salarisonderzoek. En de toekomstige vooruitzichten blijven positiever voor mannen dan voor vrouwen:

Van 61,2 procent van de mannen is sinds 2017 (het vorige NSO) het salaris gestegen, tegen 52,2 procent van de vrouwen. Onder vrouwen liep 8,3 procent tegen een salarisverlaging aan, onder mannen was dat 5,5 procent. Overigens geldt ook: hoe hoger de voltooide opleiding, hoe meer respondenten aangeven dat hun salaris de voorbije twee jaar is gestegen. Kortom, ben je man en ook nog eens hoogopgeleid, dan heb je grootste kans op salarisverhoging.

Maar de link tussen een hogere opleiding en een hoger salaris bestaat alleen voor mannen. Vrouwen hebben het nakijken:

De salariskloof blijkt zelfs breder te worden naarmate de gevolgde opleiding hoger is. De groep vrouwen met een hbo-opleiding verdient gemiddeld 40.394 euro, de groep mannen met hbo 48.750 euro: een verschil van ruim 8 duizend euro.

Zoals ik en vele feministen en wetenschappers met mij betogen: de loonkloof is niet onverklaarbaar. Die kloof ontstaat door discriminatie. En een gebrek aan handhaving van de overheid. We hebben in Nederland wel een wet Gelijke Behandeling, maar de regering doet niets om bedrijven te straffen die er een potje van maken. Ik heb in mijn leven nog nooit gemerkt dat de premier expliciet en met gepaste felheid het standpunt inneemt dat dit echt niet kan, op het acht uur journaal acties aankondigt, en dat bedrijven vervolgens in het nieuws komen omdat ze hun medewerksters miljoenen achterstallig loon moeten betalen.

Het enige wat ik zie zijn tips om bijvoorbeeld als individuele vrouw beter te leren onderhandelen. Iets wat vrouwen allang doen, maar waar werkgevers hen vervolgens vaak negatief voor beoordelen – oftewel: vrouwen krijgen sociale straf als ze brutaal worden – waarna de bedrijven vrouwen niet geven wat ze vragen. Vrouwen krijgen ook wel eens de tip om hun successen op te schrijven zodat ze sterker staan als ze om salarisverhoging vragen, of de ondernemingsraad in te schakelen, of hun zaak aan te kaarten bij het College voor de Rechten van de Mens om een oordeel vellen. En dan houdt het in wezen op.

Op die manier krijgen vrouwen de verantwoordelijkheid voor de loonkloof in hun mik geschoven en moeten ze, iedere keer per persoon, in hun uppie uitzoeken dat ze achtergesteld zijn, alleen onderhandelen, als individu naar het CVRM stappen, waarna er een individueel oordeel komt en een bedrijf misschien voor die ene vrouw een hoger salaris moet uitbetalen. Die eventuele persoonlijke successen veranderen niets aan de structurele achterstelling van vrouwen.

Of het recent aangekondigde Actieplan tegen discriminatie hoop biedt, valt nog maar te bezien. Dat plan voorziet vooral in voorlichting, verkennend onderzoek, en meer personeel voor de Inspectie SZW om te analyseren hoe bedrijven personeel werven, en of dat eerlijk gaat. Als ik dit lees zakt de moed me al in de schoenen. Het klinkt allemaal boterzacht, met eventuele maatregelen die pas na al die verkenningen en onderzoeken misschien over tien jaar wellicht een beetje merkbaar worden voor bedrijven, maar nu in ieder geval nog niet.

Dit alles in een situatie waarbij we dondersgoed weten wat er gebeurt en dus helemaal niet meer zoveel hoeven te onderzoeken. Vier Nederlandse hoogleraren zetten op hun site Athena’s Angels alles op een rij over vooroordelen, vrouwendiscriminatie en hoe dat in elkaar zit. Iris Bohnet schreef met What Works de definitieve gids om organisaties zo in te richten dat man, vrouw, witte mensen en mensen met een gekleurde huid gelijkwaardig behandeld worden en gelijke kansen krijgen – inclusief gelijk loon voor gelijk werk. Organisaties als het Amerikaanse kenniscentrum Catalyst beschikken over talloze inzichten, rapporten en adviezen om situaties zoals de loonkloof uit te bannen. Toch blijft iedereen maar verkennen en onderzoeken en bedenken hoe die loonkloof toch zo hardnekkig kan blijven bestaan, en tja, misschien moeten vrouwen gewoon beter onderhandelen over hun salaris….? Toch?

Bedrijven wéten dat ze vrouwen minder loon kunnen betalen en bij zwangerschap straffeloos op straat kunnen zetten, zeker als het gaat om werkneemsters met flex- en tijdelijke contracten. Het scheelt ze per jaar miljoenen. Waarom extra geld uitgeven als dat niet hoeft? Zolang bedrijven nauwelijks risico lopen als ze vrouwen discrimineren, kunnen we er op rekenen dat toekomstige salaris onderzoeken opnieuw dezelfde of een ergere loonkloof laten zien. Hoe lang accepteren we dit nog?

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Reacties

  • Vreneli  On november 21, 2019 at 9:32 am

    Helemaal mee eens. Het is tijd dat het kabinet en werkgevers in actie komen. Het is ook tijd dat wij in actie komen!
    Maar dan nog is de loonkloof niet morgen opgelost. Je kunt wèl als individuele vrouw je eigen loonkloof oplossen, daar heb je morgen wèl wat aan.
    Dus, het ene doen en het andere niet nalaten. En, niks doen is geen optie!

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: