Vrouwen en het collectieve vergeten

Vrouwelijke SF schrijfsters, bestaan die? De canon bestaat uit blanke mannen, dus… Striptekenaars? Sorry, mannen tekenen comics, dus nomineren we alleen mannen voor een oeuvre-prijs. Huh?!? Enneh, concept muziekalbums zijn uitgevonden door blanke mannen. Evenals computers en internet. De voorbeelden blijven maar komen, met als rode draad: vrouwen (en niet-blanken) worden vergeten en hun bijdragen uitgewist door de poortwachters van de canon.

we are all wonder women

Het meest rigoureuze wapen, namelijk 1. botweg ontkennen dat vrouwen iets deden, maakten of bedachten, begon al bij de oude Grieken. Mannelijke Grieken hadden de macht en zij definieerden vrouwen als primitieve, gebrekkige niet-mannen, die onheil en verdeeldheid brachten. De beschaving en de vooruitgang bestonden uit mannen die stambomen maakten van mannen die aan elkaar de geschiedenis doorgaven, aldus Vigdis Songe-Møller, filosofieprofessor aan de Universiteit van Bergen.

Dit door Vigdis Songe-Møller geïdentificeerde patroon zie je tot op de dag van vandaag overal opduiken. Kookkunst? Een stamboom van blanke mannelijke chefs die op elkaar succes voortborduren. Conceptuele muziekalbums? Vooruit, we noemen in de laatste vijf minuten twee vrouwen die hier ook iets in deden, maar voor de rest zijn het blanke mannen die op elkaars succes voortborduren. En bier? Wie heeft het nou over al die eeuwen van bierbrouwende vrouwen. Dit is de man! Dit is zijn bier!

Mocht je al plek in willen ruimen voor vrouwen, omdat je anders echt weggehoond wordt, dan is de volgende tactiek: 2. anders interpreteren, waarbij ‘anders’ staat voor inferieur en niet de moeite van het onthouden of behouden waard. Want man = universele kwaliteit, vrouw = uitzondering, huuuuuuh. Neem Lemonade van Beyoncé:

It’s no coincidence that Lemonade, which would have been considered an abstract conceptual album from a male artist, was immediately regarded as a confessional piece by most tabloids. This issue extends far beyond one documentary, embedded in the fabric of music writing even today.

Je moet het als vrouw ook niet wagen om samen te werken met een man, want 3. dan krijgt hij alle lof en eer en ben jij opeens zijn hulpje. Om even in muzieksferen te blijven het voorbeeld van Björk. Voor haar albums werkt ze regelmatig samen met mannen. Vervolgens merkt ze, net als voorgangsters zoals Joni Mitchell, dat deze mannen alle krediet krijgen voor de artistieke genialiteit van de muziek:

 I did 80% of the beats on Vespertine and it took me three years to work on that album, because it was all microbeats—it was like doing a huge embroidery piece. Matmos came in the last two weeks and added percussion on top of the songs, but they didn’t do any of the main parts, and they are credited everywhere as having done the whole album. [Matmos’] Drew [Daniel] is a close friend of mine, and in every single interview he did, he corrected it. And they don’t even listen to him. It really is strange.

Gelukkig beginnen steeds meer mensen zich te verzetten tegen dit soort eenzijdige beeldvorming die vrouwen laat verdwijnen:

Mensen, vrouwen voorop, vragen op al dit soort manieren aandacht voor de andere kant van de gebruikelijke verhalen. Je kunt geen blanke mannelijke stamboom van chefkoks maken zonder daar meteen terechte kritiek op te krijgen, inclusief verwijzingen naar seksisme. Dat is een goed teken: wie vrouwen vergeet, kan dat niet meer zomaar ongestraft doen. Steeds vaker corrigeren mensen de eenzijdige beeldvorming. Vooruitgang! Maar zoals de vele recente voorbeelden tonen hebben we helaas wel nog een lange weg te gaan op het gebied van bewustwording.

BONUS: Voor de literatuur zette Joanna Russ de gebruikelijke methoden om vrouwen te vergeten prachtig op een rijtje. Wat voor romans geldt, geldt zoals hierboven beschreven ook voor allerlei andere terreinen. Haar Andere Levens, Andere Letteren is een klassieker. Van harte aanbevolen!

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: