De Gereedschapskist: de ‘eh?!?’-factor

Een vrouw probeert iets te bereiken in de openbaarheid. Ze wil bijvoorbeeld verkiezingen winnen. Prompt deinst iets binnen in jezelf terug. Ze heeft misschien alle kwaliteiten die je graag wil zien in iemand, maar je kiest liever voor een man want zij is….tsja, geen idee… eng? … ongeloofwaardig? Niet overtuigend genoeg….? Dat is de ‘eh?!?-factor, prachtig geïntroduceerd en uitgelegd door Saturday Night Life en door Sherry Pagoto in magazine Salon, aan de hand van de Amerikaanse verkiezingen.

In de V.S. draait het op dit moment bij de Democraten om Hillary en Bernie, oftewel Clinton en Sanders. Clinton boekte recent winst in Nevada, maar haar voorsprong staat onder druk. Mensen voelen ‘de Bern‘, ze voelen niet ‘de Hillary’. Pagoto toont zich volstrekt niet verbaast over die situatie. Clinton kamp namelijk met die ‘eh?!?’-factor:

What I’m referring to is this phenomenon of having your knowledge and expertise discounted, minimized or dismissed because of amorphous personal traits, expressed so perfectly on the skit in a simple noise, “she’s just ‘eh.’” And everyone agrees. It’s being the most learned and experienced person in the room, yet people take more seriously the less experienced, loud-talking male who has some kind of charisma on his side, the kind that she could never have because gender norms have long taught us that “intelligent” and “woman” equals anti-charisma.

Deze ‘eh’ factor leidt ertoe dat meisjes en vrouwen argwaan tegenkomen en onderschat worden. Ze moeten zich bewijzen, opnieuw bewijzen en nog een keer bewijzen, maar desondanks blijft de omgeving hen negatiever beoordelen dan mannen. Dat begint al vroeg. Als jongens assertief optreden vinden we dat normaal. Dat horen jongens te doen. Maar meisjes die hetzelfde gedrag vertonen, krijgen negatieve waarde-oordelen naar hun hoofd geslingerd. Zij zijn ‘bazig’ – een woord met een negatieve ondertoon als het om meisjes gaat. Terug in je hok!

Keer op keer verliezen vrouwen vervolgens in competities. Zo botsten studentes in de exacte vakken aan tegen mannelijke medestudenten die vrouwen niet zien staan. Ze betwijfelen de geschiktheid van vrouwen voor de studie en beoordelen haar intellectuele capaciteiten stelselmatig als lager dan die van mannen. Intellect hoort bij de mannelijke sekse. Intelligente vrouwen daarentegen? Huuuuu! Manwijven! Welke klas je ook onderzoekt, mannen komen in de top van competente, populaire studenten, terwijl mensen vrouwen over het hoofd zien:

The “celebrities” in the classroom were also more likely to be male, and men were far more likely to see their male peers as knowledgeable. In two of the classes, the top four “celebrities” were men. The top three “celebrity” students in the other class were also men. A few women were called out enough by their peers to reach “celebrity” status, but, again, at a more infrequent rate.[…] The outspoken women with just as much academic success as these students, however, were overlooked and never reached “the same celebrity status” as their male counterparts.

Onder andere bij sollicitaties en in verkiezingstijd werkt sekse zodoende tegen vrouwen. Mensen gaan gevoelsmatig voor Bernie. Hij is de toffe peer, de charismatisch man, oh, Bernie!!!!! Hillary daarentegen vinden veel mensen een beetje eng. Er klopt iets niet… ze is onbetrouwbaar en ongeloofwaardig, want er zit iets verkeerd…. Ze is kil, agressief, ja, bazig. Ze verheft haar stem niet in een politiek debat, nee, ze klinkt schel, huuuu! Kan ze niet wat zachter praten? Wat doet ze daar eigenlijk in het openbaar achter die microfoon:

In the eyes of the American public, Hillary Clinton will never be fun. Or likeable. Or someone you’d want to have a beer with.

Kortom, de ‘eh?!?’ factor. Die speelt ook in Nederland een rol. In de politiek vallen vrouwen niet onder de ‘geïnstitutionaliseerde norm’, zoals hoogleraar Monique Leyenaar dat zo mooi samenvat. Wij hebben bijvoorbeeld maar één politieke partij met een vrouwelijke voorzitter. De Partij voor de Dieren. Bij alle andere partijen staan mannen aan het hoofd en komt de eerste vrouw, als je geluk hebt, op de tweede plaats. Maar die vrouwelijke nummer twee mag niet mee bij de coalitie-onderhandelingen. Dan nemen de heren liever een mannelijke vertrouweling mee – iemand die ze capabel achten, waar ze van op aan kunnen. Een vrouw past niet in dat plaatje. Zij is ‘eh?!?’

Zolang je deze factor niet op waarde schat, kun je nog zo hard roepen dat vrouwen assertiever moeten worden en hun kansen moeten pakken. Dat gebeurde recent nog rondom een rapport van Atria over het gebrek aan vrouwen in Nederlandse gemeenteraden. Maar als je dat doet kies je voor eenzijdige kritiek, op de partij die meestal niet in het voordeel is – vrouwen zijn de minderheid, die niet thuishoort in de politiek, die de minste macht heeft. Die minderheid moeten vervolgens geheel alleen de boel rechttrekken?

Nee, het ligt complexer. Samen creëren we een omgeving, in situaties waarbij mannen de toon zetten, die vrouwen structureel op achterstand zet, hun zelfvertrouwen ondermijnt en wegzet als ”eng/klopt niet/eh?!?”. Zolang we dat doen, leggen vrouwen het in het openbaar af tegen mannen. Zie onder andere hier en hier en hier voor voorbeelden uit de showbizz, politiek en wetenschap. Ongeacht de daadwerkelijke kwaliteiten en kwalificaties van de vrouw in kwestie: we willen liever een man. Omdat hij een man is. En da’s flink balen.

BONUS: een mooie analyse van taalkundige Deborah Tannen over de automatische weerzin tegen Clinton. Onder andere vanwege de tegenstrijdige (seksistische) eisen waaraan zij moet voldoen.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: