Het jaar in feminisme, editie 2015

Leve oud en nieuw! Allerlei media kijken terug op het afgelopen jaar, en verschillende kranten, websites en magazines doen dat met een feministische blik. Voor uw leesplezier zet ik graag een paar interessante, inspirerende en nieuwswaardige overzichten op een rijtje.

ik-ben-er-even-niet

Nederland kende in 2015 een aantal goede feministische acties. Opzij zette hoogtepunten op een rij, waaronder sporters die bleven scoren, de komst van website Athena’s Angels, en acties tegen seksueel geweld (zie hieronder). Organisaties zoals Women Inc. voerden campagnes over onderwerpen zoals de onbetaalde zorgarbeid die vrouwen in de maag gesplitst krijgen en meisjesdromen die nog te vaak stranden op structurele discriminatie.

Ook individuen droegen bij aan bewustwording. Zoals Hasna el Maroudi. Of het nou gaat om het algemene belang van feminisme, óók in Nederland, of de lelieblanke Opzij top honderd van machtige vrouwen, onverdroten blijft ze pleiten voor feminisme, tolerantie en emancipatie. Of Anke Laterveer, die besloot aandacht te vragen voor seksueel geweld tegen vrouwen. Ze gaf mede de aanzet tot Twittercampagne #zeghet. Na levendige discussies en een oproep van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel om zedenmisdrijven vaker te onderzoeken, besloot de Nationale Politie eindelijk om de twee weken bedenktijd los te laten en aangifte doen toegankelijker te maken.

Ook internationaal deden vrouwen van zich spreken. Buzzfeed richtte zich op vrouwen die in 2015 wel wat meer aandacht hadden mogen krijgen. Zoals Niloofar Rahmani, de eerste gevechtspilote van Afghanistan. De 57 Nigeriaanse schoolmeisjes, die ontsnapten uit handen van Boko Haram, een barre tocht terug naar huis maakten, en weer naar school gingen. Kubra Kademi, die in bepantsering door de straten van Kabul liep uit protest tegen de straatintimidatie die vrouwen dagelijks ervaren. De Black Mambas, het eerste team vrouwengangers ooit. De vrouwen patrouilleren in Zuid-Afrikaanse reservaten om wild te beschermen. En bij de inheemse bevolking van Noord Amerika timmerden diverse sterke vrouwen aan de weg – zoals Winona LaDuke, Pura Fé, Shoni Schimmel en Suzan Shown Harjo. Ja, ook daar is feminisme hard nodig…

Cultureel: Amerikaanse producties domineren Nederlandse televisie-en bioscoopschermen, en dat heeft invloed op beeldvorming en gedachtengangen over (de positie van) vrouwen. Vandaar dat ik bijhoud wat in die sector gebeurt. Dit jaar kwam de discussie over vrouwendiscriminatie in een stroomversnelling terecht. Women&Hollywood analyseerde de meest epische feministische momenten van 2015. Ook stelde de site een lijst op van de meest feministische televisieseries van 2015. Jessica Jones, How to Het Away With Murder, UnREAL, Orange is the New Black, Catastrophe….. Plus: 2015 was het jaar waarin het sf/fantasy/superheldengenre eindelijk experimenteerde met vrouwen in de hoofdrol. Dat leidde onder andere tot Furiosa en Rey. Hoera!

Verder in cultuur: e-readers bieden schrijfsters een massaal publiek. De top tien van best verkochte  digitale boeken zijn allemaal van de hand van een vrouw. Vijftig Tinten Grijs scoorde hoog, maar ook een perfecte thriller zoals Het Meisje in de Trein. Vrij Nederland kroonde deze roman van Paula Hawkins tot thriller van het jaar. Verder won Astrid Roemer de P.C. Hooftprijs – haar romans krijgen nu herdrukken, dus ze zijn weer te koop… Annelies Verbeke won daarnaast de F. Bordewijkprijs voor haar roman Dertig Dagen. BONUS: de beste longreads, oftewel lange stukken, van vrouwen in 2015, uitgekozen door Autostraddle.

Mentaliteit: Literair gezien zijn er nog steeds veelgeprezen boeken die vrouwen reduceren tot dingen, en als je daar kritiek op hebt krijg je de wind van voren. Onder andere Rebecca Solnit moet daar niets van hebben en slaat terug. Dat gebeurt gelukkig steeds vaker. De Engelse krant The Guardian concludeert dat de tolerantie voor seksistische uitspraken vermindert. Mede onder invloed van de feministische beweging:

Sexist garbage like that uttered by Gasic was once a privilege of male social entitlement all over the world, and passed wholly unremarked. But a global feminist movement that can now see its own vastness through access to social media has mobilised impressive denouncements of those still grasping for the privilege of old inequalities.

Tot slot: mannen en feminisme. Een beladen combinatie. Neem actrice Emma Watson, die een positieve toon gebruikte, het belang van een mannelijke deelname benadrukte, en op alle mogelijke manieren haar hand uitnodigend uitstak met haar He for She campagne. Maar nee. Hoon en dreigementen werden haar deel. Voor de zoveelste keer in de geschiedenis.

Gelukkig komen er steeds meer verstandige, respectvolle mannen die de boodschap van feministen wél versterken. In de V.S. zorgde Stephen Colbert voor geweldige analyses en rake uitspraken, en ondersteunt Josh Whedon Planned Parenthood. In Nederland gaven diverse mannen openlijk blijk van de bereidheid hun houding te veranderen naar aanleiding van de actie #zeghet. Ook fictie hielp: het verhaal van Mad Max Fury Road gaf mannen de kans om voor zichzelf te definiëren hoe ze bij kunnen dragen aan het feminisme:

They choose to become actively involved in the women’s struggle, and to do so by offering assistance. They do not take charge. They do not shout orders. They do not demean their allies. They offer assistance. They provide advice. They support their friends. […] Feminism isn’t about men. It’s not our story. It’s not about us. That doesn’t mean we don’t have an important role to play. Fury Road is a reminder that the best thing we can do is extend our hands and ask “How can I help?”

Hopelijk gaan we zulke helpende mannen vaak zien in 2016!

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: