Nederland leest verhalen van blanke mannen

Nederland Leest, top. Alles wat mensen aan het lezen krijgt is wat mij betreft prima. Dit jaar kunnen bezoekers van bibliotheken een verhalenbundel meenemen. Ik keek naar de titels en dacht ‘neeeeee he, weer allemaal blanke mannen’. Met hier en daar een vrouw. Komop zeg, het is 2015!!!! Maar klopte die eerste indruk? Voordat ik zelf aan het tellen sloeg, bleek tijdschrift Tzum dat al te hebben gedaan. Inderdaad, de samenstelling is eenzijdig. En dat valt blijkbaar meer mensen op.

 

totale-lijst-man-vrouw-snijders

De Nederland Leest bundel kwam tot stand in samenwerking met A. Snijders, zelf een schrijver van korte verhalen. De exacte percentages kunnen enigszins verschillen per regio. De bundel bevat namelijk ook een selectie per provincie en die bevat een wisselend aantal verhalen van schrijfsters. In alle gevallen is er echter op geen enkele manier sprake van een  representatieve afspiegeling.

Dit geval staat niet op zichzelf. Maandblad Opzij deed in 2013 onderzoek naar de man-vrouwverhouding bij recensenten en gerecenseerde auteurs van Nederlandse literaire media. Net als bij de VIDA-tellingen bracht Opzij in ons land een grote kloof aan het licht. Blanke mannen schrijven vooral over het werk van blanke mannen.

Literair tijdschrift Tzum deed het geen haar beter en bleef steken op 21% schrijfsters. Tzum beloofde beterschap en toont zich sindsdien een stuk alerter op gender. Niet vreemd dus, dat Coen Peppelenbos de vele mannelijke schrijvers in de selectie van A.L. Sneijders problematiseert. De telling liegt er immers niet om. Hoe komt het dat degene die selecteert, vrouwen negeert?

Snijders geeft zelf een duidelijke aanwijzing. Tegenover De Volkskrant gaf hij aan dat hij geen duidelijke criteria hanteerde. Zijn keuze kwam tot stand door intuïtie en toeval.  Dat klinkt prachtig en lekker artistiek crea bea, maar op basis van studies weten we dat vooroordelen vrij spel hebben in grijze gebieden, als mensen er niet alert op zijn. Dat blijkt bijvoorbeeld bij de loonkloof in algemene ziekenhuizen. Zolang mensen de cao volgden ging het goed, maar zodra subjectieve factoren een rol speelden kwamen vrouwen op achterstand. De vaagheid gaf werkgevers alle ruimte om mannen beter te belonen.

Zoiets lijkt ook te zijn gebeurd met Snijders en zijn toevallige, intuïtieve keuze. Hij heeft bouwjaar 1937. Hij groeide op in een tijd dat mannen schrijfsters nauwelijks zagen staan. Desgevraagd komt hij als eerste uit bij zijn grote held Nescio. ”Die komt er absoluut in”, beloofde hij begin dit jaar.  Fijn, zo’n blanke man die bij voorbaat een plekje voor een blanke man reserveert. Maar voor de rest? Oei…. Hij zal echt niet ‘tegen vrouwen’ zijn of zo. Nee, Snijders kiest intuïtief en dan valt zijn oog toevallig wat vaker op een verhaal van een blanke man zoals hijzelf.

De uitkomst van zo’n onbewust proces is discriminerend voor vrouwen. Of het nou om de loonkloof gaat, of om representativiteit in een verhalenbundel. Want wat betekent die 14 tot 17%? Wil Snijders echt beweren dat vrouwen minder goed schrijven? Inez van DullemenManon Uphoff, Doeschka Meijsing, Renate Dorrestein, Rascha Peper, Helga Ruebsamen, kent hij hen echt niet? Heeft hij hun werk gelezen? het wemelt in Nederland van schrijfsters die goede korte verhalen publiceren. Het kán gewoon niet om aan te komen met een verhouding van nog geen 1 op de vijf.

Nederland Leest, willen jullie de volgende keer aub opletten en iemand laten selecteren die beter let op de vele wegen naar marginalisering en uitsluiting?

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: