Seksisme alarm: mannen die mannen citeren

Voorkeuren verraden wie of wat je echt belangrijk vindt. Wie zich louter richt op de ervaringen en kennis van andere mannen, zegt daarmee onbewust dat de andere helft van de wereldbevolking niet interessant is. Waarna je delen van het plaatje compleet mist. En de indruk wekt, hoe onbedoeld ook, dat de ervaringen van mannen staan voor het algemene en universele. Meest recente voorbeeld van deze zeer veelvuldig voorkomende praktijk: Maarten Asscher. Hij deed promotie-onderzoek naar de beleving van eenzame opsluiting en gaat daarvoor met name te rade bij mannen.

Voor de autobiografische weergaven van eenzame opsluiting keek hij naar Oscar Wilde, Silvio Pellico en Albrecht Haushofer. Ook bij de fictieve beleving van eenzame opsluiting nam hij vooral mannen serieus. Hij bestudeerde onder andere het werk van Charles Dickens en Jan Campert. Man man man man man, geciteerd en voor het voetlicht gebracht door een man. Waarna Asscher de publiciteit opzoekt en opnieuw aan tafel zit met louter mannen: de tafelheren in boekhandel Donner, bijvoorbeeld, of de mannelijke journalist van de Volkskrant.

Vrouwen schitteren op alle fronten door afwezigheid en dat is raar, want vrouwen zijn mensen. Zij maken alles mee wat mannen ook meemaken (met als bonus biologische vrouwenzaken zoals menstruatie en zwangerschap, en vanwege hun kwetsbaarheid in seksistische samenlevingen een verhoogd risico op verkrachting en ander geweld in en om het huis). Ook eenzame opsluiting. Wat hield Asscher tegen om de andere helft van de wereldbevolking mee te nemen in zijn promotie-onderzoek? Wat maakte dat zijn begeleiders bij de universiteit Leiden geen vragen stelden en een eenzijdige mannelijk universum kritiekloos accepteerden?

Wie een vollediger beeld wil krijgen hoeft echt geen moeite te doen. Je struikelt over de voorbeelden die inzicht geven in de betekenis van eenzame opsluiting voor/met vrouwen. Neem bijvoorbeeld het beroemde werk 117 days, waarin anti apartheidsactiviste Ruth First verslag deed van haar eenzame opsluiting in Zuid Afrikaanse gevangenissen. Of neem Rosa Luxemburg, die in brieven verslag deed van haar verblijf in de gevangenis, vaak alleen in een cel. Of Malika Oufkir, die tien jaar eenzame opsluiting doormaakte.

Asscher had hun werk even serieus kunnen bestuderen als de ervaringen van Wilde en Pellico. Maar dat deed hij niet. Wat hij zodoende mist maakt onder andere de literaire klassieker The Yellow Wallpaper duidelijk. Dit verhaal wijst op genderspecifieke vormen van eenzame opsluiting. Het Gele Behang gaat over een Engelse vrouw uit de gegoede middenklasse, die om vage redenen het predikaat ‘hysterisch’ opgeplakt krijgt en op doktersadvies voor onbepaalde tijd in haar uppie een ‘rustkuur’ moet ondergaan. De kuur komt neer op totale isolatie en eenzame opsluiting. Daar wordt de hoofdpersoon pas echt gek van.

Dit soort eenzame opsluiting ontstaat in de context van het huwelijk, met echtgenoten en andere mannelijke autoriteiten die vrouwen de wet voorschrijven, en sociale mores die tot op de dag van vandaag leiden tot genderspecifieke vormen van eenzame opsluiting. Asscher mist dit aspect volledig, omdat hij zich richt op de mannelijke ervaring. En nogmaals, die is niet universeel en algemeen geldig. Die vertegenwoordigd slechts een deel van het geheel. Gemiste kansen, Asscher!

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: