Fury biedt schoolvoorbeeld van giftige mannelijkheid

Kort geleden zag ik de film Fury. Ik vond het een fascinerende rolprent. Eén van de beste voorbeelden van giftige mannelijkheid die ik ooit gezien heb, inclusief een verkrachtingsscene waar recensenten opvallend over zwijgen. De hele film draait om Brad Pitt, ook wel Wardaddy, die het commando heeft over een tank genaamd Fury/woede. Hij maakt deel uit van de opmars van het Amerikaanse leger op weg naar Berlijn, in april 1945. Als hij er een onervaren rekruut in zijn tank bij krijgt, zit er maar één ding op. Hij zal van die melkmuil wel eens even een man maken.

Wardaddy wil melkmuil Norman dwingen een ongewapende Duitse krijgsgevangene dood te schieten, want dat maakt een man van hem.

Fascinerend. Mannelijkheid. Feministen gaven al langer aan dat dit een problematisch etiket is, omdat mannelijkheid te vaak leidt tot vormen van agressie en geweld. Dat zegt inmiddels ook de wetenschap: mannen die twijfelen aan hun mannelijkheid, vervallen vaker in agressief gedrag. Wat daar zo erg aan is, is dat het grotendeels gaat om aangeleerd gedrag. In de context van deze film: je bent geen man, nee, het leger maakt een man van je. In de persoon van een oorlogsvader.

Pitt speelt een rasechte patriarch. In het mini-universum van de tank is Wardaddy’s woord wet. Maar ook in een bredere context wordt duidelijk dat we hier van doen hebben met een Leider. Superieuren sneuvelen verdacht snel, waarna Wardaddy het bevel op zich moet nemen. Alleen Wardaddy en zijn mannen kunnen omsingelde soldaten redden. Zij alleen zijn in staat om een strategisch kruispunt in te nemen en ‘de rots te zijn, waar vijandelijke legers op stuk slaan’.

Als patriarch moet hij de nieuweling, Norman, snel leren hoe het hoort. De andere bemanningsleden van de tank helpen hem daarbij. Achtereenvolgens

  • sleept Wardaddy de nieuweling naar een gevangen genomen soldaat die om zijn leven smeekt, en wil hem dwingen deze Duitser dood te schieten. Een worsteling volgt
  • beledigen zijn maten Norman omdat hij niet rookt en te weinig zuipt
  • beledigt iedereen hem omdat hij niet op kinderen wil schieten – hij moet leren dat hij moet doden voordat anderen hem en zijn maten doden, dus hup
  • onder druk naar bed met een vrouw- de maten hebben iets geregeld, een vrouw betaald, ze ligt klaar, hij hoeft er alleen maar bovenop te springen. Ze komen er pas daarna achter dat Wardaddy ze voor was en een ‘schone’ vrouw voor Norman regelde. Zie hieronder

De nieuweling leert inderdaad zuipen, doden en seks hebben met een vrouw. Vervolgens krijgt hij een bijnaam: Machine. Want hij is nu een vecht- neuk en zuipmachine, verklaren zijn maten. Het toppunt van ontmenselijking. Hij krijst er nu op los terwijl hij Duitsers bij de vleet doodt.

Vrouwen komen in deze patriarchale oorlogswereld alleen voor als slachtoffer en gebruiksvoorwerp. De tanksoldaten spreken vol minachting over Duitse vrouwen, die voor een reep chocola op hun rug gaan liggen. Je kunt ze ook sigaretten geven, maar geen heel pakje: vier sigaretten zijn genoeg, instrueren de mannen Norman. Over de situatie van de vrouwen (waarschijnlijk honger, angst en wanhoop) geen woord. Het zijn gewoon hoeren en daar mag je intens op neerkijken.

Een lange scène halverwege de film betreft Wardaddy en Machine, die binnendringen in de woning van een vrouw. Zij blijkt haar jongere nichtje verstopt te hebben in de slaapkamer. Bedreigd door de wapens van de twee Amerikanen zitten de vrouwen sidderend van angst op een bank. Daarna volgen ze bevelen op: warm water op, kook eten. Ook al leggen de soldaten hun wapens aan de kant, de dreiging die van hen uitgaat blijft steeds voelbaar en de vrouwen lopen zichtbaar op eieren.

Tenslotte gaat Norman met het nichtje naar bed. Het scenario stelt dit voor als een min of meer wederzijdse wens. Twee minuten zingen en piano spelen lijken voor de jonge vrouw genoeg om van daaruit meteen de koffer in te duiken. Met een onbekende. In het conservatieve Duitsland van de jaren veertig. In de context van mannen met wapens die je woning binnendringen in tijden van oorlog. Met Norman die zijn beide wapens meeneemt naar de slaapkamer – zijn geweer en zijn pik.

Dit is gewoon verkrachting. Waarom hier zo moeilijk over doen? Deze film deinst er niet voor terug om te tonen hoe kanonskogels hoofden afrukken en tanks lijken in de modder pletten , maar alleen in dit specifieke moment moet er opeens een roze strik om de horror gewikkeld worden. Recensente Carla Meyer noemt deze scène terecht een 

movie ruiner. That is, a scene or sequence so ill-advised and offensive that it calls into question all that comes before and after it.

Dus, daar heb je het. Giftige mannelijkheid die zich uit in allerlei vormen van geweld. Opvallend is dat de film vervolgens veel moeite doet om die agressie goed te praten. Over het geweld en de bijbehorende afstomping van Amerikaanse soldaten moeten we niet zeuren, want Nazi’s Zijn Slecht. De bemanningsleden kennen alle bijbelteksten uit hun hoofd die bevestigen dat zij de uitverkorenen zijn. Ze doen verder alleen wat ze moeten doen. Over vrouwen verkrachten zwijgt het verhaal. Bovendien was het geen verkrachting he? Zij wilde best! Echt!

Kortom, een fascinerende studie van de manier waarop een jongen in oorlogstijd een man wordt. Je moet er wat voor doen, maar dan heb je ook wat.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: