Vrouwenwerk, liefdewerk? Zimmerman wil haar aandeel!

Dit weblog verwijst graag door naar goede onderzoeken, prikkelende essays en interessante artikelen. Dit keer link ik door naar het licht ironische artikel ‘Where’s My Cut’? Waar is mijn aandeel? Over de emotionele arbeid die vrouwen verrichten, en of het niet tijd wordt daar voor te betalen. Het essay sloeg in als een bom en leidde tot commentaren in kranten zoals The Guardian.

Blijven lachen dame, anders gaat hij zich ongemakkelijk voelen!

Emotionele arbeid begon als een term uit de sociologie. Indertijd sloeg het op de manier waarop werkgevers arbeiders bewegen tot het managen van hun emoties volgens de richtlijnen van de organisatie. De term duikt echter steeds vaker op in feministische discussies. Emotionele arbeid staat dan voor de verwachting dat vrouwen als vanzelfsprekend emoties managen, van zichzelf en van anderen, en dienen als gratis coach, vraagbaak, verzorgster en onderhoudster van sociale relaties voor mannen (en kinderen).

Veel feministen zien die emotionele arbeid als een probleem. Mannen kunnen bijvoorbeeld gemiddeld meer energie steken in betaald werk, omdat een vrouw gemiddeld veel vaker dan hij gratis en voor niets ‘de rest’ regelt. Waarna hij meer verdient dan zij, waarna het logischer is als zij minder of niet meer buitenshuis werkt. Waarna vrouwen in een (financieel) kwetsbare positie terecht komen. Ze hebben minder mogelijkheden om de benen te nemen als de relatie verzuurt, en belanden vaker in armoede als hun partner vertrekt of overlijdt.

De onbetaalde zorgarbeid blijft bovendien niet beperkt tot thuis. Ook op kantoor zijn het vaak vrouwen die problemen aanhoren, aan verjaardagen denken, en de koelkast schoonmaken. Doen ze dit dan valt het niet op, want ze behoren dit te doen. Weigeren ze dan krijgen ze vaker negatievere beoordelingen en lijdt hun loopbaan onder hun vermeende gebrek aan collegialiteit.

Daarnaast lijdt de op zich grote waarde van zorgen en relaties onderhouden onder de directe koppeling met vrouwen. De Wet van Sullorot luidt immers: als vrouwen iets doen, daalt de status van dat werk. Ook de beloning keldert. Zorgarbeid is daar een goed voorbeeld van, net als andere ‘vrouwelijke’ beroepen: je kunt beter op auto’s passen dan op kinderen.

Geen wonder dat feministen al vroeg nadachten over oplossingen. The Nation publiceerde in 1926 al een artikel over het betalen van (huis)vrouwen voor hun vele onbetaalde werkzaamheden. Joke Smit begon de tweede feministische golf met een essay over het vervreemdende bestaan van de huisvrouw die geeft en geeft aan man en kinderen, zonder dat iemand haar serieus neemt. Van daaruit loopt een directe lijn via The Second Shift (de tweede dienst – thuis, na het betaalde werk) naar Liefdewerk van Susan Maushart en de huidige Women Inc campagne ‘ik ben er even niet‘.

Deze artikelen, boeken en campagnes problematiseren de vanzelfsprekendheid van het vrouwelijke adviseren, troosten en zorgen, en de sociale druk waardoor vrouwen zich verplicht voelen om hun diensten ‘vrijwillig’ te verlenen.

Kortom, ’t is een probleem als vrouwen opgezadeld worden met het leeuwendeel van de onbetaalde emotionele arbeid. Daarom veerde Jess Zimmerman op toen ze een artikel las over een zogenaamd helderziende vrouw, die een man onder andere een Rolex, een diamanten ring en grote geldbedragen ontfutselde voor relatieadvies. De man had een oogje laten vallen op een vrouw. Die had duidelijk aangegeven geen interesse te hebben, maar dat weerhield de man er niet van om haar te achtervolgen en om raad te vragen aan de helderziende:

when I read that he found “Michelle is influenced by evil spirits” easier to swallow than “Michelle is a human being with preferences and agency,” I find it harder to feel too sorry that someone took him for what he was willing to pay. “Men gonna men,” as the New Yorker’s Caitlin Kelly tweeted; they often ignore women’s explicit stated opinions, and it’s always annoying, so why not get a Rolex out of the deal? The real travesty is that Michelle didn’t get a cut. The other travesty is that I didn’t think of it first.

Waarna ze in verder in gaat op de gekke positie van emotionele arbeid. Mensen, ook vrienden, willen elkaar best iets geven voor vriendendiensten. Maar emotioneel werk compenseren? Het idee alleen al:

Offering advice, listening to woes, dispensing care and attention? That’s not supposed to be transactional. People are disturbed by the very notion that someone would charge, or pay, for friendly support. It’s supposed to come free. [..] Housework is not work. Sex work is not work. Emotional work is not work. Why? Because they don’t take effort? No, because women are supposed to provide them uncompensated, out of the goodness of our hearts.

Wat nu? Wel een  ‘huisvrouwenloon‘? Geen ‘huisvrouwenloon’? Maar wie verricht al die gratis zorgarbeid dan, en wat doen we aan de machtsongelijkheid die ontstaat als we massaal vinden dat vrouwen deze plicht op zich moeten nemen, gewoon, vanwege ons vrouwzijn? Wat vinden we daar van? Toch maar geld betalen voor goede raad en een georganiseerd huishouden? Of taken eerlijker delen? Maar wat als mannen wel linker uitkijken dan in die gratis zorg-val te trappen en vrouwen opschepen met nog meer energievretend gedoe? Toch maar weer diensten van vrouwen inkopen?

Zo kun je doorgaan. Hoe dan ook, betalen voor emotioneel vrouwenwerk blijft een heikel punt. Als voorbeeld noemt Zimmerman een campagne via Twitter, hashtag #giveyourmoneytowomen. Die omstreden, beladen campagne leverde heftige reacties op. Woede, ongeloof, gegil van het type ‘geld vragen haalt alle waarde weg’ en andere allergische uitspattingen.

Maar de vraag blijft legitiem. Mensen betalen wél voor een coach of therapeut, merkt Zimmerman fijntjes op. Maar als een vrouw hetzelfde werk doet, alleen dan in de sfeer van het gezin en vrienden, is het opeens een gratis service. ,,When you find yourself in a system that profits off of you and has done so for centuries, it’s time to stake your claims,” aldus een reactie op de Twittercampagne ‘geef je geld aan vrouwen’. Het hoe, wat en waarom blijft echter voer voor felle debatten. Dat was al zo in 1926, en zal pak ‘m beet een eeuw later niet anders zijn.

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: