Lees vrouwen: Station Eleven van Emily St. John Mandel

Ieder boek met een motto uit de serie Star Trek begint bij mij al met bonuspunten. Maar Station Eleven, van Emily St. John Mandel, biedt nog zoveel meer. De auteur weet in prachtige taal een wereld op te roepen vlak voor, en jaren na, een wereldwijde giep-pandemie. Bijna iedereen stierf. In die nieuwe, veel legere wereld toert een symfonie orkest rond, met acteurs die zich specialiseren in de toneelstukken van Shakespeare. Is dit science fiction? Thriller? Literatuur? Who cares? Lees!😉

In interviews vertelt Mandel dat ze haar verhaal expres voor en na de ramp situeert Ze vindt dat er al teveel boeken zijn die zich concentreren op het daadwerkelijk uiteenvallen van samenlevingen, met alle bloedbaden waar dat proces waarschijnlijk mee gepaard gaat. Ze slaat die fase van horror en ellende niet helemaal over, maar concentreert zich liever op de weken vlak voor het einde, en de jaren daarna, waarin een nieuwe samenleving ontstaat en mensen langzaam hun weg vinden.

De keuze om zich in de post-apocalyptische delen te richten op een rondtrekkend muziek-en theatergezelschap, vloeide voort uit hoop, aldus Mantel. Daar komt ook het Star Trek motto vandaan: Survival is insufficiënt, oftewel ‘overleven is niet genoeg’. Behalve water en brood heb je ook voedsel voor de geest nodig, bijvoorbeeld in de vorm van klassieke muziek en toneel. Volgens recensenten voegt ze zodoende iets toe aan het genre wat zelden is vertoond: hoop en een nadruk op menselijk fatsoen.

Het verhaal valt uiteen in twee delen, die elkaar overlappen en op elkaar inwerken. De tijdlijn voor de apocalypse concentreert zich op een ijdele acteur Arthur, en de sensatiejournalist die hem en zijn opeenvolgende echtgenotes met zijn camera achtervolgde. Na de apocalypse gaat de meeste aandacht uit naar het eerder genoemde rondtrekkende theatergezelschap. De leden komen terecht in een stadje waar een profeet de macht heeft gegrepen. De ontmoeting met zijn volgelingen heeft vérstrekkende gevolgen.

Beide verhaallijnen delen Station Eleven, de titel van een literaire comic van Miranda, één van de exen van Arthur. De comic, uit het tijdperk voor de griep, belandt na de pandemie in handen van Kirstin, een actrice van het rondreizende gezelschap.

Deze korte schets doet geen recht aan het prachtige verhaal. Het effect van deze techniek reikt ver:

the back-and-forth movements in Station Eleven allow the author to make thematic connections across time. But Station Eleven takes the device an exciting step further. It uses the movements in time to build an incredible emotional depth into its characters.

Het zit ‘m in het taalgebruik, in terugkerende beelden, in de symboliek van mensen die zich in een afgesloten ruimte bevinden en op die manier overleven – een ruimtestation, een luchthaven, een appartement ergens hoog in een flatgebouw, een chique kantoor, allemaal ruimtes met opvallend grote ramen, zodat je een prachtig uitzicht hebt. Maar het is een uitzicht op een omgeving waar je geen direct contact meer mee hebt, waar je naar terugverlangt maar waar je nooit meer kunt zijn.

Enfin, het boek belandde hoog op de lijst van de jury’s van de National Book Award en de PEN/Faulkner prijs en won de Arthur C. Clarke Award 2015. De Nederlandse vertaling is inmiddels op de markt. Dus wat let je?

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: