Seksisme alarm: BBC zet mannelijke canon voort

Prachtige documentairereeks, Kunst van Spanje van de BBC. Met dank aan de Belgische zender Canvas, die de afleveringen herhaalde, konden we de afgelopen weken genieten van presentator Andrew Graham Dixon. Hij ging op tournee door Spanje. Moorse kunst, Gaudí, Picasso, Miró, Goya, alle groten kwamen voorbij. Ik bleef maar wachten op een kunstenares, maar nee. Zelfs in het derde deel, over de twintigste en huidige eeuw, bleef het bij mannen, mannen en nog meer mannen. De BBC bestendigde daarmee de heersende canon en vermeed diversiteit. Zonde!

Vrij naar de Guerilla Girls: alleen als vrouwen naakt zijn krijgen ze een plekje in het museum.

De BBC is niet de enige die de helft van de mensheid vergeet. Een site als Mental Floss zette dertien verontrustende kunstwerken op een rijtje. Pas nadat lezers de auteur erop wezen dat er louter mannen op die lijst stonden, kwam de site met een lijst verontrustende kunstwerken van vrouwen.

Onder hen diverse Spaanse schilderessen. Zoals Maruja Mallo, een tijdgenote van Salvador Dalí. Ook zij reageerde op de oorlog om haar heen, ook zij leverde prachtige werken af die je probleemloos kunt plaatsen in de traditie van het surrealisme en de avant garde. Je hoort of ziet daar echter niets van tijdens de Spaanse tournee van Graham-Dixon. Ze geldt als ‘de verloren surrealiste‘. En verloren blijft ze als het aan de BBC ligt.

Graham-Dixon noemt verschillende keren de obstakels waar Spaanse kunstenaars mee te maken kregen. Autoritaire koningen, een eeuwenlange traditie van streng, fanatiek katholicisme, bijna veertig jaar militaire dictatuur… Impliciet kun je enigszins begrijpen dat als mannen het in die omstandigheden al moeilijk hadden, de drempels voor vrouwen waarschijnlijk nog hoger waren.

Maar zeker de moderne tijd had meer diversiteit kunnen bevatten. Waarom stipt de BBC-documentaire alleen Gaudi en Calatrava aan, en niet een van deze tien talentvolle Spaanse architecten? Waarom wel Miró genoemd, en niet María Blanchard? Waarom wel Dalí en niet Remedios Varo? Zo kan ik nog wel even door gaan.

De presentator meldt ook niet wat die eenheidsworst betekent voor de beeldvorming. Het zijn de mannen die naar vrouwen kijken en hun visie op vrouwen en vrouwelijkheid weergeven. Dat levert verwrongen beelden op van demonische verleidsters, gedeconstrueerde vrouwen, vrouwen als onbegrijpelijke ander. De mannelijke blik domineert. De vrouwelijke blik ontbreekt. Er komt in het BBC universum geen tegenwicht van een kunstenares die terugkijkt en haar eigen visie presenteert.

Kwalijk dat de BBC kritiekloos de bestaande machtsverhoudingen herhaalt. Extra kwalijk als je bedenkt dat mannelijke kunstenaars hun status en invloed tot op de dag van vandaag gebruiken om hun vrouwelijke collega’s neer te sabelen. Gezien die situatie rest ons vaak niets anders dan onze stem verheffen. Zoals schrijver en radiomaker Nikki Dekker het zo mooi samenvatte: vrouwen blijven ongezien, dus we moeten wel turven. Als één van de vele manieren waarop feministen ongelijkheid en marginalisering willen bijsturen:

omdat cijfers overtuigen waar ervaringen weggewuifd worden. De macht is ongelijk verdeeld: dat is een feit. Hoe maken we meer plaats voor andere mensen, nieuwe perspectieven? Pas wanneer iedereen een plaats in de keuken heeft, kunnen we echt aan het bakken: taarten, cupcakes, amandelkrullen, alles.

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: