Voorkeuren verraden wie je echt belangrijk vindt

‘Ik, seksistisch? Welnee, ik vind vrouwen hartstikke belangrijk!’ Kan best, maar zoals feministe Jessica Valenti uiteen zet in een prikkelend betoog: je kunt denken dat je niet seksistisch bent, totdat je een blik werpt op je boekenkast. Staan daar voornamelijk werken van mannen, en wil je vooral hún ideeën horen, dan zit er tóch iets scheef.

Valenti snijdt een belangrijk onderwerp aan. Veel seksisme in welvarende westerse landen anno 2015 broeit ondergronds. Mensen zijn in zulke gevallen niet expliciet tegen vrouwen – dat zou onfatsoenlijk zijn – maar zien mannen nét even wat makkelijker in de rol van leider of expert. Vinden een man nét wat meer kwaliteit leveren. Vinden een mannenmening nét wat meer gewicht hebben. Hét boek of dé mening over kwestie X komt toevallig uit de koker van een (veelal blanke) man.

Mensen staan daar vaak niet bij stil, maar die onbewuste voorkeur voor mannen heeft een grote invloed. In de woorden van Valenti:

your taste in music, books, television or art says something about you: it sends a message about what you think is worth your time, what you think is interesting and who you think is smart. So if the only culture you pay attention to is created by men, or created by white people, you are making an explicit statement about who and what is important.

Wie of wat we belangrijk vinden, geven we status. Wat we belangrijk vinden, herhalen we. Op die manier ontstaat een zichzelf versterkende dynamiek, waarbij mensen vooral mannen promoten en een platform geven.

Dat gebeurt op allerlei manieren. Onderzoek van vrouwen in de media toont aan dat ruim eenderde (35%) van de journalisten werkt met standaard namenlijstjes waar toevallig alleen mannen op staan. Die onevenwichtigheid zet door. Mannen komen in driekwart van de gevallen aan het woord of in beeld. Mannen bepalen op die manier het nieuws, het debat, de discussie over dat wat van belang is.

Ook andere sociale situaties laten zien dat vrouwen regelmatig niet gehoord worden. Zo reageert de omgeving anders op pratende mannen:

Een fijn praatprogramma zoals de Tafel van 5 werd al snel van *tafel* geveegd nadat recensies massaal hadden gerept van “kippenhok” en “tetteren”. Voetbal International daarentegen, waar het tettergehaalte de pan uit vliegt, blijft hardnekkig op de buis. Er is wel degelijk een verschil in perceptie tussen het tetteren van mannen en die van vrouwen.

Een andere, voor vrouwen zeer bekende, situatie is die waarin zij tijdens een vergadering een goede opmerking maakt, en genegeerd wordt. Even later zegt een man hetzelfde, en opeens is iedereen enthousiast. Ook bij citeren ontstaat ongelijkheid. Zo bleek uit een analyse van filosofische vakbladen dat mannen – toch al zwaar in de meerderheid binnen de filosofie – vooral werk van andere mannen citeren. De wetenschappelijke bijdrage van vrouwen verdween uit het zicht.

Dat patroon doorbreken kan pas als je je ervan bewust wordt. Dat is makkelijker voor vrouwen, omdat die de achterstelling aan den lijve ervaren (pagina 10 en verder). Voor anderen, zoals vrouwen met veel privileges en mannen, kunnen cijfers helpen. Zo zette technologiedeskundige Anil Dash uit nieuwsgierigheid software in, die gender in kaart bracht. Uit die analyse bleek dat hij ruwweg evenveel vrouwen als mannen volgde via Twitter, maar vervolgens de berichten van mannen maar liefst drie keer zo vaak retweette.

Dat zorgt voor een dubbele ongelijkheid. Mannen zijn al oververtegenwoordigd in de technologie, en dan krijgen ze ook nog een veel groter podium, onder andere omdat mensen als Dash vooral de meningen van mannen retweeten. Dat moest anders, vond hij. Vandaar: een jaar lang alleen de meningen van vrouwen doorgeven. Het bleek moeiteloos te kunnen:

the only times I even had to think about it were very male-dominated conversations like the dialogue around an Apple gadget event. Even there, I’d always find women saying the same (or better!) things about the moment whose voices I could amplify instead of the usual suspects. And for the bigger Twitter moments I love, like award shows and cultural events, there are an infinite number of women’s voices to choose from.

Hij merkte ook dat de discussie veranderde: door bewust stemmen van vrouwen te promoten ontstond er meer diversiteit en meer nuance in debatten in zijn Twitter-feed. Dash noemt zijn Twitter-bestaan nu prettiger en leuker dan daarvoor.

Kortom, kijk eens in je boekenkast. Tref je een oververtegenwoordiging van boeken van mannen aan, doe dan mee aan Lees Vrouwen 2015 en kijk wat dat met je doet. Turf eens wie je volgt op Twitter, en wiens berichten je retweet. Naar wie kijk je, naar wie luister je, en hoe zit het daar met de man-vrouw verhouding? Kansen om je horizon te verbreden en andere meningen te horen zullen over elkaar heen buitelen en je wereldbeeld veranderen, als je de andere helft van de mensheid ook meeneemt.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: