Vrouwen die zich de wildernis eigen maken

H is for Hawk maakt op dit moment furore en wordt hopelijk ook snel in het Nederlands vertaald. The Guardian interviewde de auteur, Helen MacDonald, en ik verwijs je graag naar dat prachtige artikel. MacDonald vertelt hoe ze zich de wildernis eigen wist te maken. En welke boeken een grote indruk op haar maakten, voordat ze zelf haar eigen bestseller schreef. Gender speelt daarbij een grote rol. Hoe zien we de natuur, en hoe beïnvloedt je sekse dat beeld?

Helen MacDonald en haar havik, Mabel.

H is for Hawk won de Costa prijs 2014. Het boek beschrijft hoe Helen MacDonald het verdriet over het verlies van haar vader (en andere verliezen) een plek weet te geven door te werken met roofvogels. In het bijzonder Mabel, een havik, die ze een jaar lang traint om mee te jagen.

Helen MacDonald is één van de weinige vrouwen die boeken publiceert in het genre natuurliefhebbers en vogelexperts. Ze helpt zodoende zelf mee aan het doorbreken van glazen plafonds. Want als meisje in de jaren zeventig kon ze, als het ging om het ontdekken van de natuur, alleen jongens tot voorbeeld nemen. Welk boek ze ook las, jongens trokken er op uit en ontdekten de wildernis. Meisjes bleven op de camping achter en zetten hooguit wat veldbloemen in een vaasje.

Zo ging dat in die tijd, en niemand, ook MacDonald niet, plaatste vraagtekens bij dit rigide rollenpatroon. Het enige wat ze kon doen om zich welkom te weten in de wildernis, was zichzelf min of meer in tweeën splitsen. Ze was een meisje, maar het deel van haar wat in bomen klom, vogels observeerde en hutten bouwde, was waarschijnlijk een jongen.

Inmiddels zijn we veertig jaar verder. Steeds meer schrijfsters wagen zich op het pad van natuurboeken en zorgen ervoor dat vrouwen ook de natuur en de wereld benoemen. MacDonald:

It’s a truism that the stories we tell about nature are stories about ourselves, but still those stories are full of singular moments out in the world, when wild things look at us and we look back, mute and astonished.

Dat meer vrouwen over de natuur schrijven, wordt langzamerhand zichtbaar in het beeld en de functie van de wildernis. Volgens literatuurcritica Astrid Bracke leveren mannelijke auteurs natuurboeken op die lezen als een mannelijke overgangsrite. De man als krijger, die de wildernis intrekt om haar te veroveren en een Echte Man te worden. Niet gehinderd door huishouden, kinderen of sociale verplichtingen kan deze macho avonturier jaren in de rimboe doorbrengen en filosoferen over het Zijn.

De vrouwelijke auteurs kunnen meestal alleen maar dromen van zo’n zorgeloos bestaan en moeten veel meer obstakels overwinnen voordat ze zich aan de natuur kunnen wijden. Als ze dat doen, werken ze ook vaker vanuit een ander perspectief. Het gaat niet om ‘de natuur overwinnen’ maar om observeren of vanuit gelijkwaardigheid deel uitmaken van de wildernis.

Daarnaast wijzen andere mensen op de natuur als ontsnappingsroute voor vrouwen. Juist omdat vrouwen zo belast zijn met sociale verplichtingen, zorgen voor anderen en verwachtingspatronen rondom ‘goede dochter’ en ‘gehoorzame echtgenote’, kan alles loslaten en de wildernis intrekken een daad van verzet worden. Met duidelijk feministische ondertonen. De wildernis verandert dan in een vrijplaats, waar vrouwen hun kracht ontdekken, heelheid ervaren en kunnen uitzoeken wat ze zelf willen.

Op die manier krijgen boeken over de natuur meer lagen en ontstaat een complexer beeld. Dankzij een grotere diversiteit in auteurs, en meer verscheidenheid in de verhalen die deze auteurs vertellen.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: