Missie Aarde doet aan gaslighting

Gaslighting. Deze Engelse term betekent zoveel als acties en opmerkingen van de ander, die jou het gevoel geven dat er iets aan jou mankeert. Onder het mom van ‘humor’ deed de meest recente aflevering van Missie Aarde vrolijk mee aan gaslighting. Doelwit: het enige vrouwelijke bemanningslid, Brechtje. Het gaat niet om seksuele intimidatie en op de persoon gerichte vijandige kritiek. Welnee. Brechtje heeft gewoon last van haar emoties en haar biologische klok!

Ik besteedde al eerder aandacht aan de problematische uitgangspunten van Missie Aarde. Centraal staat een compleet blanke bemanning, bestaande uit zes mannen en 1 vrouw, die als enige een strak pakje draagt en de ‘normale’ moet spelen temidden van grappige mannen.

De eerste afleveringen maakten duidelijk dat de boordcomputer ook als ‘vrouwelijk’ gezien zou kunnen worden. Klinkt leuk, krijgt Brechtje toch nog gezelschap, maar deze opzet past bij de menselijke neiging om robots en computers een sekse toe te wijzen, en daar vervolgens stereotiepe denkbeelden aan te koppelen. De boordcomputer stelt zich altijd vriendelijk, kalm en dienstbaar op. Net zoals vrouwen behoren te doen. Op die manier versterkt technologie ouderwetse rolpatronen. (Zie ook de zeer volledige gezondheidsapp, die vanalles bij kan houden, maar helaas geen plek heeft voor menstruatie.)

Afgelopen vrijdagavond trakteerde Missie Aarde ons op de aflevering ‘persoonlijke groei’. Het verhaal begon met communicatiespecialist Kurt, die op een bijzonder irritante manier ‘tieten’ blijft zeggen tegen Brechtje. Hoe ze hem er ook op aanspreekt, hij vindt manieren om door te gaan met zijn irritante gedrag.

Dat heet seksuele intimidatie, VPRO. In een situatie waarbij Brechtje nergens heen kan – ze zit vast op een ruimteschip, lichtjaren ver van de aarde.

Vanaf hier gaat het bergafwaarts. Brechtje foetert op ‘de mannen’ en haalt stereotypen aan van het kaliber ‘horken die veel rommel produceren’. Psycholoog Axel besluit tot een dagje gedragscodes en rollenspelen doen. Daarbij zet hij Kurt en Brechtje tegenover elkaar. Brechtje weet Kurt’s vervelende gedrag goed te treffen. Daarna gaan bij Kurt echter alle grenzen overboord. Hij maakt een vernietigende analyse van Brechtje als een onzeker type wiens carrière stagneert, die last heeft van haar biologische klok en zich afreageert op de mannen om haar heen.

Als dit The Office was geweest, zou het scenario na die venijnige uitbarsting hebben voorzien in een dodelijke stilte. Zodat andere acteurs, en de kijkers op de bank, geschokt naar Axel en Kurt konden kijken. Wat doen ze nou? Wat gebeurt hier? Wat erg… Dat leidde tot schrijnende humor in de Britse serie. Missie Aarde lult er echter gewoon omheen en toont Brechtje. Haar gezichtsuitdrukking maakt duidelijk dat Kurt’s opmerkingen doel troffen. De eventuele ‘humor’ over een verkeerd lopend rollenspel gaat op die manier ten koste van Brechtje.

Als Kurt als communicatiespecialist vervolgens een gesprek regelt tussen Brechtje en haar vriend op Aarde, gaat het opnieuw mis. Brechtje is duidelijk nog onder de indruk van de als humor verpakte verwijten op haar persoon. Het gesprek verloopt allesbehalve soepel. Haar vriend blijkt al net zo horkerig als de bemanningsleden. Hij doet weinig moeite om te achterhalen waarom ze zich zo rot voelt. Hij vindt óók dat Brechtje zich op anderen afreageert.

Kijk, het ligt aan haar! Iedereen zegt dat ze zich afreageert op anderen, dus zou het dan niet zo zijn? Bij dit alles krijgt Brechtje van de scenarioschrijver(s) nauwelijks gevatte teksten om deze aanval enigszins bij te sturen. Ze zucht, ze fronst, je ziet aan haar mimiek dat ze zich ondermijnt voelt, en ze breekt gesprekken af door geërgerd weg te lopen. Daar blijft het bij. Vervolgens overschaduwt gedoe rond het per ongeluk opruimen van mogelijk buitenaards leven deze verhaallijn.

Het eindigt ermee dat Brechtje aan de boordcomputer bekent, dat ze inderdaad haar biologische klok voelt tikken. Eigenlijk wil ze zo snel mogelijk een kind. En een glanzende carrière, en een huwelijk met een geslaagde man. Stelt ze dan zoveel eisen? Nee hoor, roept de boordcomputer, en noemt vervolgens een getal boven de 10.000 om exact aan te geven hoeveel andere wensen Brechtje nog heeft. De scenarioschrijvers hebben duidelijk niet geluisterd naar damesbladen, die willen dat het gezeik over ‘vrouwen die alles willen’ eindelijk ophoudt.

Het ergste is nog: na Brechtjes klacht over rommel toont Missie Aarde hoe een ander bemanningslid ijverig stofzuigt. En die Kurt is best een toffe gast, toch? Het scenario neemt de heren op die manier in bescherming. Dat gebeurt niet met de enige vrouw. Brechtje bevestigt de waardeoordelen van de mannen zelf in dat onderonsje met de boordcomputer. Het scenario laat haar voluit vallen. Hahaha, zie je wel, wat zijn die vrouwen toch onmogelijke wezens!!!

Dit schotelt de VPRO mij als vrouw voor, terwijl in de echte wereld mannen al eeuwen blijk geven van precies dit soort vrouwenhaat (vrouwen als onmogelijke creaturen die last hebben van hun emoties en hun lijf). Terwijl vrouwen moeten overleven in een wereld waarbij praten over intimidatie leidt tot gesneer over overgevoelige zeurpieten, presentator Eva Jinek gereduceerd wordt tot een bank en een been, je als vrouw in het openbaar alleen een duidelijke mening kunt verkondigen op straffe van wagonladingen haat. Enz.

Missie Aarde past wat mij betreft niet in de traditie van humor en/of SF. Missie Aarde past in een lange traditie van vrouwen marginaliseren en weghonen, onder het mom van humor en/of SF.  Ik ben er klaar mee. De VPRO een progressieve omroep? Laat me niet lachen.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: