Film wakkert belangstelling voor codebreeksters aan

Leve The Imitation Game. De film vertelt het verhaal van Alan Turing, die in Bletchlye Park Nazicodes brak en zodoende het verloop van de Tweede Wereldoorlog beïnvloedde. In het kielzog daarvan komt er ook aandacht voor de rol van vrouwen. Wist je bijvoorbeeld dat vrouwen tweederde deel van de werknemers in Bletchley Park uitmaakten? En dat vrouwen net zo goed codes kraakten?

Keira Knightley speelt codebreekster Joan Clarke in The Imitation Game.

Het geheimzinnige werk rondom codes breken geldt in de beeldvorming als het terrein van mannen. Auteur Tessa Dunlop stelt die perceptie graag bij met haar boek The Bletchley Girls. Aan het einde van de oorlog waren vrouwen op Bletchley Park ruim in de meerderheid. Ze vormden maar liefst tweederde deel van het personeelsbestand.

Onder andere de vrouwen van het Canadese leger, de zogenaamde Wrens, vielen op. Over één van hen, Anne V. Hereford, kwam een documentaire uit – In Search of Anne. Daarnaast produceerde Canada in 2012 een miniserie, The Bletchley Circle. Het verhaal speelt zich af in de jaren vijftig en draait om vier voormalige Wrens, die hun wiskundige talenten gebruiken om de misdaad te bestrijden.

Waar ze ook vandaan kwamen, de vrouwen opereerden in een tijd met duidelijke rollenpatronen. Ook op Bletchley Park vertegenwoordigden ze de tweede sekse:

These women were born in an era when they did what they were told,” she explains. “They were second fiddles to men. They weren’t expected to have a career. And yet they found themselves in this job they couldn’t even talk about, half of them not knowing what they were doing. The women of Bletchley weren’t the stars – they were the worker ants.”

Voor deze vaak jonge vrouwen vormde het geheime werk op Bletchley Park het hoogtepunt van hun loopbaan, aldus Dunlop. Daarna was het weer afgelopen met de pret, en zakten ze veelal terug in een ‘normaal bestaan’ als moeder en huisvrouw.

Rolpatronen en stereotypen zorgden er ook voor dat vrouwen minder kansen kregen om carrière te maken. Actrice Keira Kneightley, die codebreekster Joan Clarke speelt in de film:

It took Joan at least a year [to rise from the secretarial pool] even though she’d been recommended by a professor at Oxford [and not by Turing]. And then she wasn’t paid the same as the guys. It’s still the same feminist argument today: There’s no place at the table and if there is, there’s no equal pay.

Onderdeel van die misstanden vormde de gewoonte om het werk van vrouwen anders te benoemen. Mensen denken bij het woord ‘genie’ tot op de dag van vandaag automatisch aan een (blanke) man. Mannen zijn briljant. In dit geval: briljante codebrekers. Vrouwen? Nee, die doen iets anders – iets met minder status.

Neem het voorbeeld van Margaret Rock. Zij brak de code van de Enigma machine van de Duitse geheime dienst. Anderen weigerden Rock echter te erkennen als codebreekster:

Margaret was described as “the fourth or fifth best of the whole Enigma staff and quite as useful as some of the professors”, yet was only ever referred to as a ‘linguist’, never a code-breaker.

Een taalkundige, geen wiskundige en al helemaal geen codebreekster. Vanwege dat soort etiketten en percepties ontbrak haar naam lange tijd in het rijtje Alan Turing, Dilly Knox en andere mannen, die wél lof en eer kregen als briljante codebrekers.

Als individuele vrouwen al meer bekendheid kregen, bleef de nadruk vaak liggen op hun liefdesleven en hun band met beroemde mannen. Het filmverhaal van The Imitation Game maakt zich daar ook enigszins schuldig aan. Het scenario sluit Joan Clarke op in de ondersteunende rol van muze en liefje van Turing. Hetzelfde gebeurt in krantenartikelen naar aanleiding van de film. Gaat het een keer over Clarke, besteedt de journalist de meeste alinea’s aan haar relaties, verlovingen en huwelijk.

Kortom, er valt nog een wereld te winnen als het gaat om het zien en serieus nemen van het werk van vrouwen. Gelukkig kunnen belangstellenden steeds meer materiaal vinden. Dat is een positieve ontwikkeling – al die boeken, documentaires en series stellen stereotiepe beelden bij en laten zien dat vrouwen veel meer deden dan je misschien zou denken….

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Reacties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: