Ida Simons besluipt je van achteren

Jaaaaaaaa, 2015! Allereerst aan alle lezeressen en lezers: gelukkig nieuw jaar en dat 2015 veel vrede, voorspoed en geluk mag brengen.

2015 is ook het begin van Lees Vrouwen. Ik zie uit naar een jaar vol leesavonturen. Met als eerste boek: Een Dwaze Maagd, van Ida Simons. Wat een geweldig begin van Lees Vrouwen. Ik kan de leeservaring alleen maar als volgt omschrijven: Simons begint lichtvoetig, kabbelend, beschrijvend. Ze wiegt je een beetje in slaap. Tralala, niets aan de hand….Ondertussen besluipt ze je echter van achteren, om je aan het einde van het verhaal genadeloos neer te steken met één trefzekere houw van haar scherpe zwaard. Een Dwaze Maagd is niet voor watjes….

Een dwaze maagd draait om de 12-jarige Gittel. Haar ouders hebben een moeilijk huwelijksleven vol conflicten. Als de ruzies te erg worden neemt haar moeder haar mee naar oma, die in Antwerpen woont. Daar raakt Gittel bevriend met Lucie Mardell. Ook bouwt ze een mooie vriendschap op met de vader van Lucie, die haar piano laat spelen in zijn huis.

Het boek is bijzonder vanwege de sfeertekening van een Joods milieu in de jaren dertig. Daarnaast gaat Simons zeer behoedzaam om met informatie. Er gebeurt iets, als lezer vorm je je een bepaalt beeld van de situatie, totdat je opeens veel later in het verhaal andere informatie krijgt. Opeens kantelen situaties. Je moet je beelden drastisch bijstellen. Dat bedoel ik met het ‘van achteren besluipen’: opeens vallen er kwartjes, en realiseer je je dat de gebeurtenissen iets zeggen over de aard van mensen, de betekenis van vriendschap, de prijs die je betaalt als je een ander bestaan op wilt bouwen. Wil je een wijze of een dwaze maagd zijn? Wat betekent dat?

Sorry als dit vaag klinkt, maar ik wil niet teveel plot weggeven. Dat zou het zorgvuldige web verbreken. Lees het boek, lees door, en laat je (soms pijnlijk) verrassen….

Joanna Russ-categorieën:

Auteur en critica Joanna Russ maakte een kwalitatieve analyse van patronen in de manieren waarop wij als samenleving omgaan met het werk van schrijfsters. Bij Ida Simons tref je er daar een aantal van aan.

1. Het werk werd vergeten

Uitgeverij Cossee ‘herontdekte’ Een Dwaze Maagd. De roman verscheen oorspronkelijk in 1959 en kende enig succes. Simons overleed echter vlak daarna, in 1960. Veel recensenten menen dat de roman daardoor in de vergetelheid belandde. Simons deelt dit lot echter met zoveel andere schrijfsters, ook zij die zeer oud werden, dat er echt iets meer aan de hand is. Joanna Russ omschrijft dit patroon als ”bad faith: Unconsciously create social systems that ignore or devalue women’s writing.” Zie ook het werk van Elaine Showalter op dit gebied, en de eindeloze lijsten van vergeten en nu weer herontdekte schrijfsters/wetenschapsters/kunstenaressen enz.

2. Dubbele moraal

Als cultuur verwachten we van een man andere dingen dan van een vrouw, en we kennen daar ook een andere waarde aan toe. Dat verschil werkt ook door in de literatuur:

Het voornaamste is dat zich twee normen ontwikkelden: je had literatuur en je had vrouwenliteratuur. De tweede categorie was per definitie een product van huisvlijt, huiselijkheid en benepen burgerlijkheid.

De dubbele moraal betekent dat een man tot op de dag van vandaag over onderwerpen kan schrijven zoals ingewikkelde familieverwikkelingen, vriendschap en liefdesrelaties, en alom lof en eer krijgt. Doet een vrouw echter hetzelfde, dan volgen neerbuigende kwalificaties. Zo omschrijft een lezer Een Dwaze Maagd als volgt:

Ik hoorde de naam Joop ter Heul tijdens het lezen in mijn oren rond zoemen, hoewel ik nooit een boek over haar gelezen heb. Het is een soort meisjesliteratuur, een chicklit uit de betere kringen

Chicklit! Tuurlijk.

3. ‘Ze schreef wel, maar ze schreef er slechts eentje’.

Veel mensen noemen alleen Een Dwaze Maagd. Dat wekt de indruk alsof dit haar enige werk was. Ida Simons schreef echter veel meer.  Onder andere

  • De novelle Slijk en sterren, onder het pseudoniem C.S. van Berchem
  • Poeziebundel Wrange oogst, met gedichten uit de periode 1940-1945
  • Als water in de woestijn, fragmenten en verhalen die na haar dood verschenen
  • Fantaisie-Inpromptu en Het gelukkige paar, in de uitgave ‘Ter herinnering aan Ida Simons-Rosenheimer’

De grote belangstelling voor Een Dwaze Maagd brengt uitgeverijen er hopelijk toe dit werk te bundelen en in een mooie, goed verzorgde uitgave op de markt te brengen. Ida Simons, en wij als lezers, verdienen dat.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: