National Geographic versterkt kritiekloos de mannelijke canon

Wie wordt de grootste ontdekker van de Lage Landen? National Geographic laat lezers kiezen uit een welgestelde blanke man, een welgestelde blanke man, een welgestelde blanke man, goh, nog een welgestelde blanke man…. De selectie komt uit de koker van een commissie bestaande uit een geleerde blanke man, een geleerde blanke man, een geleerde blanke man, goh, nog een geleerde blanke man… Zonder een woord van kritiek reproduceert en bekrachtigt het wetenschapsblad de mannelijke canon. NG toont zich blind voor de totstandkoming van deze weergave van wetenschap, en de rol van gender daarbij.

De plek van de vrouw in het lijstje van grootste uitvinders van de Lage Landen.

Het enige wat een kritische lezer kan vinden is een korte toelichting op de website (de tekst in het papieren magazine is ongeveer van gelijke strekking):

Een door National Geographic opgestelde longlist met meer dan 25 namen is in samenspraak met een commissie van hoogleraren, onder wie een Nobelprijswinnaar, teruggebracht tot een shortlist van tien ontdekkers.

Iets over de precieze inhoud van de selectiecriteria vermeldt National Geograpphic niet, althans niet op een makkelijk vindbare plek. Hoeft ook niet. Het is een en al hoogleraren. Nobelprijs! Longlist en shortlist! Klinkt allemaal absoluut neutraal, onpartijdig, puur wetenschappelijk, ‘het enige wat telt is kwaliteit’, enzovoorts.

Sorry, National Geographic, maar we leven in 2014. Anno 2014 zul je toch echt moeten toelichten waarom de Lage Landen eeuwenlang een bevolking kan hebben die sowieso voor de helft uit vrouwen bestond en bestaat, en waar eeuwenlang talloze mensen met een niet-blanke huid leefden. Hoe kan het dat alleen een select groepje blanke mannen in de canon van tien grootste ontdekkers terecht kan komen? Welke mechanismen spelen daarbij een rol? Wie zie je staan, en wie zie je niet staan?

Het wetenschapsblad toont zich blind voor de effecten van een (academische) geschiedenis waarbij ‘wetenschap’ eeuwenlang gelijk stond aan ‘man’, en vrouwen impliciet en expliciet uitgesloten werden van het verwerven van kennis – een voorwaarde om een grote ontdekker te worden. National Geographic vergeet bovendien de periode waarin de wetenschap professionaliseerde, zo tussen 1850 en 1910, en hoe mannelijke geleerden destijds opnieuw hun uiterste best deden om universiteiten en wetenschap mannelijk te houden. (Voor de ontwikkeling van het vak geschiedenis in Nederland biedt Maria Grever bijvoorbeeld mooie inkijkjes in en voorbeelden van deze territoriumdrift.)

National Geographic presenteert volstrekt kritiekloos zogenaamde neutrale, algemene wetenschap, terwijl het in werkelijkheid gaat om een feestje van, voor en door blanke mannen uit welgestelde milieus, op basis van hun maatstaven en op basis van hun geschiedenis. Voor een wetenschapsblad toont National Geographic zich behoorlijk blind voor de totstandkoming van zulke wetenschap, inclusief de bijbehorende canons. Terwijl het gaat om bekende patronen. Precies hetzelfde gebeurt bijvoorbeeld in de literatuur.

Waarom is het herhalen en daarmee bevestigen van die patronen zo schadelijk? Omdat het seksisten en racisten in staat stelt te kraaien: ‘zie je wel, roetmoppen en zeikwijven zijn waardeloos, ze presteren niks, ze kunnen het niet, ze zijn dom’. Ten tweede  is breed bekend dat vrouwen geen gelijke kansen kregen en krijgen in de wetenschap, vroeger en nu. Vaak spelen onbewuste vooroordelen een grote rol. Vanwege die vooroordelen krijgen vrouwen lagere cijfers, minder mentoring, minder kansen op promoties, uitnodigingen om te spreken op congressen, opgenomen te worden in overzichtswerken, enzovoorts.

Met andere woorden: vrouwen lopen een hoog riciso om uit de canon te vallen. Zolang gezaghebbende bladen als NG daarover zwijgen en klakkeloos de gevestigde normen reproduceren, werken ze mee aan die systematische achterstelling. Sorry, NG, anno nu kun je dat echt niet meer maken. De Zesde Clan weet dat je het beter kunt!

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: