Vrouwelijk verleden komt tot leven dankzij archeologische vondsten

Op twee verschillende plekken in Italië ontdekten archeologen resten van tempels van godinnen onder de fundamenten van katholieke kerken. In Rome vonden ze, onder de Sant’Omobono kerk, de resten aan van een aan Fortuna gewijde tempel. In Milaan bleek de kathedraal een tempel gewijd aan Minerva te verbergen. Tot slot ontdekte een papyroloog twee nieuwe gedichten van de dichteres Sappho.

Resten van een oude papyrusrol onthullen twee nieuwe gedichten van Sappho.

Archeologen brengen een verborgen, vrouwelijke geschiedenis aan het licht. In Milaan staan ze nog aan het begin van de werkzaamheden. In Rome zijn ze al wat verder. Daar groeven archeologen de resten op van wat waarschijnlijk de oudste tempel van de stad was. In die tijd, de zevende eeuw voor Christus, stroomde de Tiber vlak langs de locatie van de tempel en de huidige Sant’Omobono kerk. De rivier vormde op die plek een natuurlijke haven. De tempel van Fortuna was zodoende het eerste belangrijke gebouw dat zeelieden zagen als ze aan wal gingen.

De locatie is geen toeval. Archeologen hebben vaker gezien dat tempels gewijd aan Fortuna een specifieke functie hadden. Op symbolische wijze heette de godin vreemdelingen welkom. Ze zag ook toe  op een eerlijk verloop van de handel.

Nog meer goed nieuws uit de zevende eeuw voor Christus: in die tijd werkte de dichteres Sappho aan haar indrukwekkende oeuvre. Veel van haar werken gingen in de loop der eeuwen verloren. Onlangs ontdekte een deskundige echter twee nieuwe gedichten.

De eigenaar van een papyrusrol consulteerde Dirk Obbink van de universiteit van Oxford. Hij ontdekte dat de teksten kopieën zijn van gedichten van Sappho. Het eerste gedicht handelt over de zeereis van een man, waarschijnlijk een broer van Sappho. Het tweede gedicht is gericht aan de godin Aphrodite. De papyrusrol dateert van de tweede of derde eeuw na Christus, en werd waarschijnlijk vervaardigt in de Egyptische stad Oxyrynchus. Daar woonde in die tijd een grote groep Grieken.

De Oxyrynchus-rollen zijn op meer manieren van belang. Ze leveren niet alleen nieuwe gedichten van Sappho op, maar werpen ook licht op een periode waarin godinnen door veel mensen aanbeden werden. Onder andere Sophia, symbool van wijsheid, nam een belangrijke plek in. De rol van godinnen verdween pas naar de achtergrond toen het Christendom zich ontwikkelde tot een geïnstitutionaliseerde religie. Op dat moment kreeg een mannelijk godsbeeld de overhand:

Up until 1400BC, citadel settlements are stable. Goddesses – notably in charge of fertility and learning – have a crucial role to play. But as civilisation gets greedy and society more militaristic, these wise women are edged to the sidelines in favour of a thundering, male warrior god. Just the kind of chap to lead raids on neighbouring citadels – a historical fact we witness in the brutalised archaeology and stockpiles of traumatised human remains

Wat archeologische onderzoeken zoals deze ons leren, is dat het goddelijke een vrouwelijke gedaante had en dat iedereen dat normaal vond. Aan godinnen gewijde tempels namen een belangrijke plek in. En bijna drieduizend jaar geleden schreven vrouwen al zulke indrukwekkende gedichten, dat hun werk tot op de dag van vandaag harten sneller doet kloppen. Leve de archeologie, die ons onze geschiedenis terug geeft!

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: