De andere Hobbit

In een alternatief universum had Tolkien een vrouw kunnen zijn. Dat stelt website Feminist Philosophers naar aanleiding van een herontdekking van Naomi Mitchison. Mitchison publiceerde haar fantasyboek Travel Light twee jaar voordat De Hobbit het levenslicht zag. Ze was goed bevriend met Tolkien en hielp hem waar ze maar kon. Waarna Tolkien wereldberoemd werd, terwijl Mitchison in de vergetelheid verdween.

Mitchison had in de jaren vijftig veel succes met Travel Light. Maar ook haar andere werk viel destijds in de smaak. Ze schreef meer dan zeventig boeken en bereikte de leeftijd van 101 jaar.

Ondanks haar succes ontbreekt ze echter in de meeste overzichten van genre-fictie. Als iemand over haar en/of haar boeken schrijft, vallen meestal termen als onterecht vergeten, en om onduidelijke redenen genegeerd. Het lijkt bijna alsof ze nooit heeft bestaan:

The woman who helped sell Tolkien’s epic to a sceptical reading public has been relegated to rare footnotes buried in the reverent biographies written about him.

Dat schrijfsters uit beeld verdwijnen is geen incident. Onder andere Joanna Russ en Elaine Showalter signaleren een patroon. Vrouw publiceert romans, heeft succes, en verdwijnt. Man publiceert romans, heeft succes en komt in de canon terecht.

Dat heeft gevolgen voor lezers, in het bijzonder kinderen. Wat als die Travel Light tegen waren gekomen in plaats van De Hobbit? Want Travel Light heeft een vrouwelijk personage als hoofdpersoon, terwijl De Hobbit een grote jongens en mannenkliek verbeeldt:

 I read Naomi Mitchison’s Travel Light, and suddenly felt as if I were seeing my life thus far from a great height. I felt, very powerfully, that I had been waiting for it, and that it was telling me the story of the person I might have been had I read it when I was a child. […] Who might I have been if I had met Halla Bearsbairn before Bilbo Baggins? How different might my attitude toward dragons have been if I’d met Uggi before Smaug? How different would the spiritual landscapes of fantasy and science fiction be if they had accepted as antecedents works that showed a corrupt Byzantine Christianity and sympathy toward Islam?

Inderdaad, goede vraag. Die vragen doen niets af aan de kwaliteit van De Hobbit. Het gaat hier niet om een situatie waarbij lof voor de een automatisch betekent dat de ander dus slecht zou zijn. Er is genoeg lof en eer voor iedereen. Het is juist een pleidooi voor meer diversiteit. Geen enkel werk is perfect, en De Hobbit heeft serieuze beperkingen. Zoals een enorm gebrek aan vrouwen, om maar eens een inkoppertje te geven. Tolkien stelt de lezer bloot aan een paternalistisch seksisme, type hoffelijk de deur open houden,  ‘breek daar je mooie hoofdje maar niet over, schat’.

Bovendien is het voor een meisje veel moeilijker om zich in De Hobbit in te leven. Een jongen kan beschikken over talloze mannelijke personages waar hij zich direct mee kan identificeren. Een meisje niet. Zij moet eerst innerlijk werk verrichten voordat ze zich aan kan sluiten bij een wereld vol mannelijke orks, hobbits, tovenaars en draken. Dat het veel meisjes en vrouwen lukt, wil niet zeggen dat het dus goed is. Sterker nog, desgevraagd blijken vrouwen regelmatig af te haken. Dit gaat niet over mij, lezen ze. Om nog maar te zwijgen over de afstotende werking van verwrongen vrouwbeelden en openlijk seksisme:

“I will never forget reading Bukowski’s Post Office and feeling so horrible, the way that the narrator describes the thickness of ugly women’s legs. I think it was the first time I felt like a book that I was trying to identify with rejected me. Though I did absorb it, and of course it made me hate my body or whatever.”

Kortom, goed dat De Hobbit er is. Maar daarnaast hebben we meer Travel Light nodig, en meer schrijfsters in de canon. Ze zijn er, we moeten alleen nog leren hun werk te koesteren.

 

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: