Machtigen in Nederland komen uit dezelfde hoek

Wil je in Nederland macht krijgen, dan helpt het als je man bent, blank, en iets doet met economie en politiek. Connecties bij de SER en Shell helpen ook. Dat blijkt uit de top 200 van invloedrijkste Nederlanders, gepubliceerd door de Volkskrant. Mensen met een gekleurde huid schitteren door afwezigheid, en de top 20 telt slechts drie vrouwen.

Uit de toelichting van de Volkskrant blijkt duidelijk dat we hier te maken hebben met een gevestigde orde, met een hoog achterkamertjesgehalte:

De lijst brengt zo de gevestigde orde in beeld, de schaduwmacht van notabelen die, zoals een ingewijde het eens uitdrukte, invloed zouden verliezen als ze minister werden. Want dat is een kenmerk van de bestuurlijke elite: haar leden zijn in het algemeen niet democratisch gekozen en worden niet altijd democratisch gecontroleerd.

Eerdere artikelen over de top 200 van de Volkskrant waren nog explicieter:

De top 200 is tot stand gekomen door middel van een netwerkanalyse. Wat dus in kaart is gebracht, is het old boys network. A ziet B bij ING, en B zit weer met C in de Raad van Toezicht van het Concertgebouw, waar ze D ontmoeten, die toevallig net op zoek is naar een geschikte commissaris. De leden van deze netwerken zijn tamelijk conventioneel denkende mensen. Mannen of vrouwen met sterk afwijkende opvattingen vind je er niet onder, want die worden niet gevraagd.

In zo’n schaduwwereld verval je al tot het type ongrijpbare benoemingspraktijken, waarover onder andere Marieke van den Brink een genadeloos licht liet schijnen. Mensen uit de gevestigde orde rekruteren andere leden uit de gevestigde orde, en het eindproduct is blanke eenheidsworst, in alle betekenissen van het woord.

Deze informele netwerkpraktijk leidt lang niet altijd tot de benoeming van ‘de beste kandidaat’. Jeroen Smit gaf daar een mooi voorbeeld van in zijn boek De Prooi, over de val van ABN Amro. Die casus begint met de manier waarop Groenink, ondanks kritiek en bezwaren, alsnog de baas mag worden. Waarna hij en de andere mannen een instituut naar de afgrond leidden.

Consequenties? De heren kregen een zak geld mee en begonnen elders gewoon opnieuw. Sommigen bleven actief binnen de resten van dé bank (Jan Peter Schmittmann, de huidige directievoorzitter van ABN Amro Nederland), of stapten over naar de Royal Bank of Scotland (Ron Teerlink, chief executive Group Manufacturing bij  de Royal Bank of Scotland in Edinburgh).

Zijn vrouwen dan totaal uitgeschakeld en afwezig? Nee. ManagementScope zette de vijftig machtigste vrouwelijke bestuurders van 2013 op een rijtje. In die top vijftig staat Louise Fresco op de vijfde plaats. In de top 200 van de Volkskrant belandt ze op de twintigste plek – lager, omdat ze allerlei blanke mannen voor zich moet dulden, maar nog steeds behoorlijk hoog. Het netwerkmodel van de Volkskrant maakt echter duidelijk dat Margot Scheltema ietwat aan de zijlijn staat. ManagementScope zet deze bestuurder op 1, maar bij de Volkskrant komt ze niet verder dan de 105de plek. Wat dat betreft zit Fresco met haar connecties dichter bij het vuur.

Dat vrouwen en gekleurde mensen ontbreken, komt niet doordat zij ‘het’ niet kunnen, of ‘het’ niet willen, of geen talent zouden hebben of wat dan ook. Ze worden binnen het old boys network domweg over het hoofd gezien. Dat maakt deze top 200 weer eens pijnlijk duidelijk. Je kunt wel zeggen ‘bedrijven corrigeren zichzelf’, maar onder andere de ontwikkelingen bij banken en de pogingen om topsalarissen te reguleren, maken duidelijk dat zelfregulatie niet werkt.

Wat wel zou helpen is wetgeving. Daarom verzetten blanke mannen, die profiteren van een mannenquotum van circa negentig procent, zich zo luidruchtig als overheden een vrouwenquotum voorstellen. Maar misschien gaat dat nog niet ver genoeg. Misschien moet je, behalve een vrouwenquotum, ook een ‘kleurlingenquotum’ invoeren. Want je maakt mij niet wijs dat van alle mensen die opleidingen krijgen en aan het werk gaan, alleen de lelieblanke mannen machtsposities kunnen veroveren, en dat daar dan géén vorm van seksisme of racisme aan ten grondslag ligt.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: