Vrouwen in de filosofie verheffen hun stem

Bolwerk The New York Times besloot een serie van vijf artikelen te wijden aan de situatie van vrouwen in de filosofie. De krant lanceert de serie nadat een zoveelste schandaal een faculteit filosofie van Amerikaanse universiteiten opschudde. Een gezaghebbende man, Colin McGinn, moest vertrekken nadat hij een studente seksueel intimideerde. Hoe zit het nou met het vak? Waarom werken er zo weinig vrouwen in de filosofie, wat speelt daarbij een rol, en wat vinden betrokkenen er zelf van?

Actrice Rachel Weisz als Hypathia van Alexandrië, die haar kritisch denken met de dood moest bekopen.

Sally Haslanger mocht als eerste. Ze noemt de getallen en percentages, die duidelijk aantonen dat blanke mannen het vak domineren. In haar bijdrage zet ze op een rij wat vrouwelijke filosofen tegen houdt. Ze signaleert een kip-ei situatie. Vrouwen en gekleurde mensen krijgen nauwelijks voet aan de grond, en omdat er zo weinig van deze groep zijn, kan de dominante groep hen makkelijk klein houden:

With these numbers, you don’t need sexual harassment or racial harassment to prevent women and minorities from succeeding, for alienation, loneliness, implicit bias, stereotype threat, microaggression, and outright discrimination will do the job. But in a world of such small numbers, harassment and bullying is easy.

Waarna commentator na commentator zich afvraagt waarom Haslanger niet uitlegt hoe het komt dat er zo weinig vrouwen in de filosofie actief zijn.  Ehh, dat heeft ze net gedaan?!?!? Wie oren heeft die hore….

In deel twee van de serie gaat Linda Martín Alcoff in op de veelgehoorde strategie van de minderheid de schuld geven van hun eigen achterstelling. Zo beweren mensen vaak dat vrouwen niet tegen een scherpe debatstijl kunnen, en terugdeinzen voor stevige discussies. Niet waar, benadrukt Alcoff. Wat er gebeurt is dat vrouwen een klimaat afwijzen waarbij ze aan alle kanten haat en seksuele intimidatie tegenkomen, onder het mom van ‘debat’ of ‘humor’.

In aflevering drie signaleert Rae Langton dat filosofie vrouwen aantrekt omdat het instrumenten biedt voor kritische analyses en verandering. Zo legde Mary Astell in 1700 de link tussen mensen denken, vrouwen denken, heeeej, zouden die denkende wezens niet net als mannen óók recht hebben op hoger onderwijs? Kortom, revolutionair.

In de praktijk valt het filosofische wereldje echter bitter tegen. Vrouwen botsen aan tegen seksuele intimidatie, problemen om werk en gezin te combineren, onbewust en bewust seksisme, en stereotype denkbeelden over de filosoof als oude man met baard. Een stereotype wat vrouwen uitsluit. Een curriculum waar vrouwelijke filosofen bijna geheel in ontbreken, komt ook aan als een koude douche. Alles roept: vrouw, wegwezen, je hoort hier niet. Dat klimaat moet veranderen:

One more joke then: “How many feminists does it take to change a light bulb?” “It’s not the light bulb that needs changing.”

Louise Antony benut deel vier uit de serie om een kritische blik te werpen op ‘de mannen’ en seksuele intimidatie van vrouwen. Het komt zeer, zeer zelden voor dat mannen problemen krijgen vanwege hun seksueel opdringerige gedrag. Wat dat betreft ziet Antony de kwestie McGinn als de uitzondering die de regel bevestigt. Mannelijke collega’s waren er snel bij om  McGinn te verdedigen. Onder andere de beroemde psycholoog Steven Pinker schreef meteen in een open brief dat er een klimaat zou ontstaan waarin mannen zich geen enkel grapje kunnen veroorloven. Eén scheve blik en woedende vrouwen stenigen die arme, onschuldige man. Echt? Antony:

I would venture that almost any woman in the profession can give you four or five examples of egregious misbehavior by male professors that has gone completely unsanctioned. So what’s the worry? The real worry, I think, for men is that they will have to change their ways.  […] you’re right — the P.C. police are out there, and if you step out of line, they will impose one of the following penalties: dirty looks; explicit criticism; sensitivity training. You may be subjected to blogging.

Verder adviseert ze mannen om zich écht te verdiepen in de problematiek van seksuele intimidatie en vijandige werkklimaten, en de effecten daarvan op vrouwen. Mannen zouden te rade kunnen gaan bij collega’s die wél in staat zijn om respectvolle, vruchtbare werkrelaties te onderhouden met vrouwen – als docent, als mentor, als collega. Mannen kunnen kritisch naar zichzelf kijken en nagaan wat zij doen en welke organisatiecultuur ze daarmee kweken.  Antony:

Whatever you do, though, don’t tell me that the cost of your heightened vigilance is going to be the loss of “open and informal” pedagogical relationships. I don’t buy it. I just know too many men who have formed close and mutually rewarding intellectual relationships with women without ever once mentioning, um … manicures.

De laatste aflevering van de serie gaat over het fenomeen ‘double bind’. Die term staat voor situaties waarin je fout zit als je het ene doet, maar als je het andere doet gaat het ook mis. Vrouwen komen te vaak terecht in dit soort situaties, vanwege structureel seksisme, signaleert Peg O’Connor. Je kunt met het vingertje naar vrouwen wijzen, maar zij doen al wat ze kunnen. Het kan niet van één kant komen. Anderen moeten óók veranderen:

Women can only do so much. We can teach and mentor well, open doors when we have some institutional power, advocate for change in admission and harassment policies, for example. But nothing will really change unless and until more of our male colleagues begin to use their male privilege in very different ways. The burden clearly rests with them, and I hope that they assume the responsibility.

Totdat de andere helft die taak oppakt, blijven vrouwen kampen met seksuele intimidatie en andere drempels. En blijf je koppen in de media houden met de strekking ‘waar zijn de vrouwen toch’?

BONUS: Nederland kent sinds begin dit jaar een eigen Society for Women in Philosophy (SWIP). SWIP heeft als doelen de zichtbaarheid van vrouwen in de filosofie te vergoten, barrières voor hen weg te nemen, netwerkmogelijkheden te bieden en om te protesteren tegen discriminatie van vrouwen in de filosofie. Ook in Nederland hard nodig. Daarnaast kunnen mensen, al dan niet rondlopend op een faculteit filosofie, seksistische incidenten melden via de website seksediscriminatie aan de universiteit.nl

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: