Generatie nachtheksen verdwijnt

Ze waren tijdens de Tweede Wereldoorlog de schrik van Duitse soldaten. Russische piloten, die in omgebouwde sproeivliegtuigen bijna geruisloos (want met uitgezette motor) op hen af zweefden en hun stellingen bombardeerden. Vanwege het geruis van de wind, en omdat deze piloten allemaal vrouwen waren, noemden de soldaten hen Nachtheksen. Je kreeg een IJzeren Kruis als je een nachtheks neerhaalde. Met het overlijden van Nadezhda Popova, 91 jaar, is deze generatie pilotes bijna verdwenen…

Zoals zo vaak hadden de pilotes een tweederangs status, want tsja, vrouwen. De New York Times somt het rijtje even op. Het waren vrijwilligers. In plaats van een ‘echt’ militair vliegtuig kregen ze sproeivliegtuigen, gebruikt in de landbouw. Hun uniformen waren verstelde tweedehands kledingstukken, geërfd van mannelijke collega’s. Ze hadden geen parachute, geen radio, geen wapens, geen radar, en als ze getroffen werden door een lichtkogel, brandden hun lichte toestelletjes als een fakkel. Iedere nacht opnieuw was het de dood of de gladiolen. Desondanks behandelden mannen de pilotes op z’n best met een neerbuigend paternalisme:

As you can imagine, they didn’t have the greatest support from their male colleagues, one of whom was quoted as saying:  ‘Wow! You even have political officers! Just like in a real unit?’. Lovely—they put their lives on the line for their country just as their male counerparts, and that’s the support they got.

Oh, en na de oorlog vergaten mensen hen. Bijna niemand buiten Rusland kent meer het verhaal van de nachtheksen. Hun verhaal blijft beperkt tot een kleine kring vliegfanaten en Tweede Wereldoorlog deskundigen.

De ‘nachtheksen’ begonnen in 1941. Stalin wilde vrouwen in eerste instantie niet toelaten tot militaire gevechtsactiviteiten, maar het land stond er in dat jaar zo slecht voor, dat hij iedereen nodig had. Marina Raskova kreeg opdracht om een groep pilotes te vormen en te trainen. In juni 1942 voerden ze hun eerste gevechtsmissie uit: drie pilotes vlogen naar de Duitse frontlinie om het hoofdkwartier van een divisie te bombarderen. Ze navigeerden met behulp van kaart en kompas en voerden een succesvol bombardement uit. Daarna vlogen de nachtheksen continue uit. Duizenden en duizenden missies, tot wel 18 vluchten per nacht.

Recent begint de aandacht voor de heldendaden van deze Russinnen enigszins toe te nemen. Het overlijdensbericht van Popova in de New York Times is een duidelijk signaal. Daarnaast verschenen er boeken en documentaires over de nachtheksen. De BBC zond in 2009 een documentaire uit over hun bijdrage aan de oorlog. De Russische omroep besteedde in 2010 uitgebreid aandacht aan deze pilotes in een documentaire over de Tweede Wereldoorlog (Russisch met Engelse ondertiteling). Zo krijgen deze onbezongen helden uiteindelijk toch bredere erkenning.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: