Australische premier is vrouw en niemand kon daar overheen komen

Julia Gillard verloor een interne strijd om het leiderschap, en maakte plaats voor de man die ze drie jaar geleden zelf van de troon stootte. Op die manier stuurde Australië de eerste vrouwelijke premier in de geschiedenis de laan uit. Commentatoren wijzen erop dat Australië heeft laten zien nog niet klaar te zijn voor een vrouwelijke premier. Ook al stond Gillard achter 532 aangenomen wetten en doet de economie het prima, toch konden mensen er niet overheen komen dat ze een vrouw is. Je gaat je bijna afvragen: waarom kon Australië Gillard niet wat meer als een man behandelen?

Vorig jaar haalde Gillard alle media met deze speech tegen het seksistische klimaat in de politiek.

Ja, Gillard communiceerde niet altijd even handig. Ze maakte inschattingsfouten. Haar teruggetrokken persoonlijkheid combineerde niet goed met het premierschap. De Australische polititiek is notoir ruw. The Guardian publiceerde een mooie verzameling vetes, scheldpartijen, interne staatsgrepen en machtspolitiek. Op de persoon gerichte tirades zijn niets nieuws, en politici probeerden elkaar zelfs wel eens fysiek aan te vallen.

Daarnaast begon Gillard slecht. Een paar dagen nadat ze beloofde haar rivaal Kevin Rudd niet tegen te werken, stak ze hem het mes in de rug en greep de macht. Veel mensen hebben haar dat nooit vergeven en zien hierin een directe aanleiding voor haar aftreden, nu drie jaar later.

Maar de seksistische behandeling die ze daarnaast moest verduren, speelt ook een rol bij haar ‘val’. In haar afscheidstoespraak verwees Gillard hier indirect naar. Ze sprak de hoop uit dat een volgende vrouwelijke premier het iets makkelijker zal hebben dan zijzelf. Zelfs rondom haar aftreden blijft de hatende toon rondzingen. Een columnist van de Sydney Morning Herald gelooft bijvoorbeeld dat de manier waarop ze nu afscheid moet nemen van de politiek, beter is dan een enorme verkiezingsnederlaag lijden. Wat dat betreft moet Gillard volgens hem haar zegeningen tellen:

With time to reflect, she will see her political demise as a mercy killing. Her condition had been diabolical. She had become the issue. She had become the liability. She was leading her party to an annihilating defeat. […] She will know that being betrayed by Bill Shorten was far preferable to being pulverised by the public, creating the worst kind of precedent for the first female prime minister..

Let op het paternalistische toontje: ze moet blij zijn dat het niet erger werd voor haar, en als ze dat eenmaal door heeft ziet ze zelf in dat het ‘genadeschot’ best gelegen kwam. Diepe zucht.

Als eerste vrouw in het hoogste politieke ambt stond ze bloot aan een systematische haatcampagne, specifiek gericht op haar vrouwzijn. Keer op keer verweten mensen haar dat ze geen kinderen had, niet netjes getrouwd was, zich als een bitch gedroeg, enzovoorts, enzovoorts. Gillard werd een bitch en een heks genoemd, en zou een slechte premier zijn omdat ze geen menselijke warmte kende (want geen kind, etc.). Geen man die dit op deze manier structureel naar zijn hoofd geslingerd kreeg. Het automatische en vanzelfsprekende karakter van deze aanvallen toont aan hoe gewoon seksisme nog steeds is:

the real problem is not whether Australia has more sexists than other western nations; it is that sexism is tolerated and openly expressed, seemingly without censure. That is why a fundraiser for opposition political candidate Mal Brough featured a menu containing crude references to Gillard’s breasts, thighs and genitalia.

Zelfs overlijden stopt seksistische haat niet. Spandoek na de dood van Margaret Thatcher.

Gillard zelf was zich scherp bewust van de negatieve effecten van dat seksisme:

“I’ve been a little bit bemused by those colleagues in the newspapers who have admitted that I have suffered more pressure as a result of my gender than other PMs in the past but then concluded it had zero effect on my political position or the political position of the Labor party.” With tears in her eyes, she talked about what her term as prime minister might mean for other female leaders: “What I am absolutely confident of is it will be easier for the next woman, and the woman after that, and the woman after that, and I’m proud of that.”

Dat moeten we dan maar hopen – dat er een volgende vrouw komt. Want de boodschap was en is luid en duidelijk. In een politiek klimaat waar mensen je pakken waar ze je pakken kunnen, ben je als vrouw extra kwetsbaar. Politieke tegenstanders voegen je sekse toe als wapen in de strijd. En omdat die aanvallen naadloos passen in een bredere context van seksisme en minachting voor het vrouwelijke, is dat wapen bijzonder krachtig. Je moet daar als politica in spe maar net zin in hebben.

Niet alleen enkele commentatoren en Gillard zelf zien dit in. Onderzoek wijst uit dat kiezers zich negatief laten beïnvloeden door de seksistische behandeling van vrouwelijke politici. Dat gebeurt ook zonder openlijke haat. Als journalisten bijvoorbeeld aandacht besteden aan het uiterlijk van een politica, schaadt haar dit al. Het benadrukt haar vrouwelijkheid, en prompt haken sommige kiezers af. Niet alleen kiezers, ook potentiële vrouwelijke politici deinzen terug. Het vrouwvijandige klimaat is een obstakel voor hun actieve deelname aan de politiek:

While the political playing field in each country has its own particular characteristics, one feature remains common to all: it is uneven and not conducive to women’s participation. Women who want to enter politics find that the political, public, cultural and social environment are often unfriendly or even hostile to them. Even a quick glance at the current composition of political decision-makers in any region provides evidence that women still face numerous obstacles in articulating and shaping their own interests.

Wat dat betreft krijgt de nederlaag van Gillard een extra lading. Weer een vrouw die het uiteindelijk niet redde. Het seksisme zorgde ervoor dat Gillard minder speelruimte had, dan een politicus gewoonlijk heeft (echt, je kunt er niet bijstaan als de eerste vrouwelijke premier dit alles over zich heen krijgt, en dan zeggen dat die haat geen rol speelt.) De seksespecifieke haat zorgde ervoor dat mensen niet meer zagen wat Gillard allemaal bereikte. De volgende vrouw denkt wel drie keer na voordat ze een poging waagt de tweede vrouwelijke premier in de geschiedenis van Australië te worden. Dat is erg. En daar mogen we wel wat vaker bij stilstaan.

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: