Vrouwen hebben geen verhaal, vinden we

Interessant, wat langer artikel, met als intrigerende titel: waar zijn de vrouwelijke Jack Kerouacs? Of, in Nederland, de vrouwelijke evenknie van de alom gewaardeerde Cees Nooteboom en Geert Mak? Waarom hebben we zo weinig epische reisverhalen van vrouwen, boeken die net zo groots en belangrijk worden gevonden als het mijlpalenwerk van mannen? Vanessa Veselka, liftster en liefhebster van reisverhalen, schreef een mooi lang essay over die kwestie voor The American Reader. De Zesde Clan linkt je er graag naar door.

Volgens Veselka speelt mee dat er in de cultuur en mentaliteit van de westerse wereld anno 2013 nog steeds geen plek is voor een vrouwelijke Odysseus:

During my travels I had literally thousands of interactions with people’s ideas about what I was doing with my life, but almost none of them allowed for the possibility of exploration, enlightenment, or destiny. Fate, yes. Destiny, no. I was either “lucky to be alive” or so abysmally stupid for hitchhiking in the first place that I deserved to be dead.

Mannen mogen aanmonsteren voor de walvisvaart, in hun uppie door woeste streken trekken, en stoer onder invloed van drugs en alcohol Gonzo journalistiek bedrijven. Vrouwen zijn echter gek als ze zoiets proberen. Dat kan alleen maar eindigen in verkrachting en voor dood achtergelaten worden in een greppel. Het verhaal krijgt op die manier een totaal andere lading. Een vrouw op weg geniet niet van vrijheid en avontuur, maar jaagt anderen angst aan omdat ze alleen is:

A man on the road is solitary. A woman on the road is alone. This is not cute wordplay, but a radically different social experience. […] A man on the road is caught in the act of a becoming. A woman on the road has something seriously wrong with her. She has not  “struck out on her own.” She has been shunned.  And once one person has shunned her, the next will as well. Simply the fact that she is out there says something about her is frightening.

De vrouwelijke reiziger heeft op die manier geen eigen verhaal, stelt Vesalka. Bij gebrek aan voorbeelden, zonder inbedding in de literatuur en de verbeelding van mensen, wordt ze een abstract gegeven waar mensen al hun gevoelens van angst, ongemak en wantrouwen op kunnen projecteren. Het gevolg is dat de drempel voor een vrouw om dé reisroman te schrijven, veel hoger ligt dan voor een mannelijke auteur. Vesalka:

if I tried to write it, I would be asked to explain so many things that the story would never get off the ground. Why I was out there in the first place? Why was Goldenberry out there? What drove us to the road? Why couldn’t we go back? What were we running from? This is what it means to have no narrative outside of victimization and violence: it means wasting time constructing your moral right to tell a story in the first place, it means watching it get choked in the crib…

Naast deze interessante analyse van Vesalka speelt volgens de Zesde Clan nog iets anders mee. Iedereen die houdt van en kritisch nadenkt over literatuur, al dan niet in de vorm van reisboeken, weet dat er een kloof zit tussen mannelijke en vrouwelijke auteurs. Mannen schrijven universeel, vrouwen schrijven vrouwenboekenMannen krijgen de recensies en de publiciteit, vrouwen blijven te vaak buiten beeld. Mocht je als vrouw al een indrukwekkend boek schrijven over essentiële, universeel menselijke thema’s, dan zorgt de uitgever er met een chicklit omslag wel voor dat mannelijke lezers bij voorbaat afhaken. Oh, en als vrouwelijke auteur te horen krijgen dat je gelukkig niet ‘als een vrouw’ schrijft, geldt als een compliment. Okeeeee…. meten met twee maten….?

In het geval van reisboeken speelt dit statusverschil ook een rol. Nederland kent goede schrijfsters van reisboeken. Carolijn Visser timmert bijvoorbeeld al jaren aan de weg in het genre. Maar een vrouwelijke Geert Mak? Nee. Zoveel aandacht krijgt ze niet. Eén van de vele voorbeelden: Mak en Visser gelden beiden als kanshebber voor het beste literaire reisboek van 2013. Het NRC licht vervolgens wel Mak’s roman toe, maar schrijft verder geen woord over Visser. Nog een reden waarom we geen vrouwelijke Jack Kerouac hebben. Zelfs als ze er zijn, zien we ze niet.

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: