De vagina als slagveld

Meisjesbesnijdenis geldt volgens iedereen die mensenrechten een warm hart toedraagt als genitale verminking. In het Westen blijft deze ingreep de meeste vrouwen bespaard, maar hebben plastische chirurgen in plaats daarvan vrij spel om cosmetische ingrepen aan de vagina te verkopen. De zogenaamde ‘designer vagina’ of Barbievagina rukt op, ook in Nederland. Artsen snijden daarbij onder andere je schaamlippen geheel of gedeeltelijk weg, zonder medische noodzaak. Is dat dan geen verminking? Hoe moeten we zulke ingrepen plaatsen? En waarom is het slagveld deze keer de vagina?

Vrouwenlichamen zijn door de eeuwen heen altijd onderworpen geweest aan nare ingrepen. Denk aan de opgebonden voeten van Chinese vrouwen uit welgestelde families. Of korsetten, die vrouwen een wespentaille gaven, maar ook hun adem afsneden en schade toebrachten aan interne organen. Naarmate de tijd vorderde, werden meer onderdelen van het vrouwelijk lichaam bespreekbaar. Was in de Victoriaanse tijd het tonen van een stukje enkel al taboe, tegenwoordig kun je rustig praten over modetrends op het gebied van schaamhaar.

Deze sociale verandering maakte de opkomst mogelijk van openlijk reclame maken voor cosmetische ingrepen daar beneden. Begin dit jaar meldde het AD zodoende dat de Barbievagina oprukt in Nederland. Klinieken adverteren op hun sites met een keur aan mogelijkheden: vagina verkleinen, versmallen, verjongen, strakker maken. Het loont de moeite prijzen te vergelijken en eventueel af te reizen naar België, omdat operaties daar vaak goedkoper zijn. Voor een kleine tweeduizend euro kunnen vrouwen hun kleine schaamlippen laten verkleinen met ‘een V-incisie, inclusief behoud van de kleur van je huid’. Toe maar.

Overzichten van cijfers zijn lastig te vinden, omdat voornamelijk privéklinieken dit soort ingrepen uitvoeren en vrouwen de operaties zelf moeten betalen. Maar iedereen houdt het erop dat het wegsnijden van schaamlippen steeds populairder wordt. In 2011 bood de site Groupon zelfs kortingen aan voor dit soort cosmetische chirurgie. Als een aanbieding uit de supermarkt.

Hoe moet je dit alles plaatsen? Het Tijdschrift voor Seksuologie besteedde in 2006 al aandacht aan de designer vagina. Dat vakblad signaleerde een dubbele moraal. Wel meisjesbesnijdenis (FMG) veroordelen als verminkend, maar geen uitspraken doen over medisch onnodige operaties voor het verkrijgen van een Barbievagina. Zodoende blijft het in Nederland verdacht stil. In buurland Engeland gaan echter stemmen op die uitspreken dat ze de Barbievagina-trend verontrustend vinden. Deze mensen zien de overeenkomsten met meisjesbesnijdenis wel:

Whilst I think forced mutilation is infinitely worse, what connects both procedures is the fact that women’s bodies are being made to conform to some kind of cultural norm. With FGM, the norm is to repress sexuality to ensure that a girl remains a virgin until she marries, and is imposed on its victims by the expectations of the church and the family. With FGCS, the aim is not to repress sexuality, but to enhance it, as its willing victims believe they would look more attractive or would have better sex if they are somehow altered “downstairs”. Instead of the church and family, we have marketing and the media to tell us how we ought to look.

Ook weblog De Tweede Sekse verwijst naar sociale druk en culturele normen als het gaat om de neiging vagina’s aan allerlei ingrepen te onderwerpen.

Prima, maar waar komt die sociale druk vandaan? Wat maakt dat de vagina het moet ontgelden? Een sociologe van de universiteit van Columbia vindt antwoorden in de psychologie:

The male psyche played a critical role in perpetuating the myth that the vagina is dangerous and erratic; a metaphorical part of the woman to be controlled. The vagina is seen as a hole of uncertainty –mysterious, fleshy, devouring the male penis (Galvin, 1994). Additionally, the vagina physically is not physically seen as easily as the penis, nor has it been represented as often in media and social dialogue around genetalia. Thus the vagina (that we aren’t as familiar with) is unpredictable (Braun & Wilkinson, 2001; Braun, 2005).

Seks is alomtegenwoordig en de porno industrie ontwikkelde zich razendsnel. Dit leidde echter niet tot het verdwijnen van taboes. De angst voor en weerzin tegen de vagina rommelde gewoon door, en kreeg nieuw elan dankzij steun van de massa media en de reclamewereld:

Women are inundated with derogatory cultural attitudes surrounding vaginas, which are portrayed as dirty, unhygienic, and even dangerous (Braun & Wilkinson, 2001). The media perpetuates this stigmatization of female anatomy by asserting that women need to clean and hide their vaginas to maintain some level of decorum. […] The vagina consistently has been portrayed as problematic. Popular teen and women’s magazines are rampant with questions from readers about how to improve the look, smell, tone, even taste of their vaginas (Kane, 1997).

Het resultaat? Meer angst, meer weerzin, minder accurate kennis over vagina’s en normale variaties in het uiterlijk van deze intieme delen, onzekerheden en voor een minderheid de gang naar een cosmetisch chirurg om een betere vagina te krijgen. Want:

The message is clear: women must conform to what the male authority of popular culture dictates as acceptable, so that men can feel some amount of control over women and their sexuality (Braun, 2005).

De run op een Barbievagina lijkt in eerste instantie onverklaarbaar en buitenissig, maar past bij nader inzien in een lange traditie van vrouwen controleren via hun lichaam. Het past bij een moderne cultuur waarbij niemand met z’n ogen knippert als conservatieven zeggen dat mannen hun oude rol als bewaker van vrouwen weer op zich moeten nemen, en de teloorgang van traditionele rolpatronen bewenen – met feministen in de rol van vijand, want hun verstoring van de oude orde is de oorzaak van allerlei maatschappelijke problemen.

Gelukkig zijn er tegengeluiden. Steeds meer mensen vinden dat vrouwen ook mensen zijn, en bekritiseren de genadeloze druk op de helft van de wereldbevolking om een goedgekeurd lijf te tonen. Daarnaast maakte regisseuse Ellie Land vorig jaar Centrefold, een documentaire over vrouwen die een designervagina willen hebben. Het werd een genuanceerd verhaal over een beladen onderwerp. Daarnaast wijzen feministische weblogs erop dat er ook pijnloze alternatieven zijn als je per se een Barbie vagina wil hebben.

Dat zullen de cosmetische chirurgen je echter niet vertellen. Die zijn veel te druk met het houden van lezingen voor collega’s, om hen te wijzen op nieuwe manieren om geld te verdienen aan de weerzin van vrouwen tegenover hun eigen lijf. Het zou goed zijn als deze commerciële jongens meer verantwoordelijkheidsgevoel aan de dag zouden leggen. Als reclamemakers ophouden met de al dan niet bedekte vrouwenhaat. En vrouwen openlijker met elkaar zouden praten over dit soort ingrepen aan je eigen lijf. Samen kunnen we onze cultuur vrouwvriendelijker maken!

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: