Lean In minder erg dan gedacht

Facebook topvrouw Sheryl Sandberg kreeg er ongenadig van langs toen het nieuws uitlekte van Lean In, een boek over hoe vrouwen vooruit kunnen komen in het werk, met bijbehorende website vol tips en voorbeelden. Ze zou teveel privileges hebben om te weten waar ze over sprak, een bitch zijn, niet weten wat vrouwen tegenkomen op de werkvloer, enzovoorts. Nu het boek in de schappen ligt en mensen haar verhaal eindelijk lézen, blijkt het mee te vallen. Sandberg verandert de wereld niet, maar ze heeft wel degelijk nuttige adviezen. Misschien waren al die aanvallen een tikkeltje oneerlijk…?

Katha Pollit van The Nation vergelijkt Sandberg met iemand die net het feminisme heeft ontdekt, en haar enthousiasme deelt met vrienden:

She cites study after study showing that the deck is stacked against women: discrimination is real, the old boy network is real, the difficulties of raising children while working full time are real. She constantly talks about the need for men to be equal partners at home and to support women at work. Yes, Sandberg emphasizes individual initiative: Given the pervasiveness of sexism, how can women help themselves? Her critics don’t want to hear from psychology, and yet it’s true enough that women put themselves down in order to be liked, don’t speak up in public, wait to be asked. Much of what she says struck me as applicable to many women I know, including myself.

Wired wijst erop dat Sandberg de voorbarige hoon zelf al voorspelde:

Most of the attacks centered on Sandberg’s persona rather than the content of the book, and some alleged that the Lean In was more about building up the “Sheryl Sandberg” brand than starting a genuine a conversation about women at work. What was so, so disappointing, as Anna Holmes notes at The New Yorker, is that several of the writers lashing out at Sandberg hadn’t even read the book. To her credit, Sandberg predicted the backlash in the very beginning of Lean In. “I have heard these criticisms in the past and I know that I will hear them — and others — in the future,” she writes. “My hope is that my message will be judged on its merits.”

Sterker nog, omdat ze de hoon voorspelde, doet ze erg haar best op haar persoon gerichte kritiek voor te zijn. Ze is geen wetenschapper, ze kan niet voor iedere vrouw spreken, ze heeft hier en daar inderdaad geluk gehad. The Globe and Mail werd zelfs een beetje moe van al die excuses, maar ziet hierin terug dat vrouwen het inderdaad nooit goed kunnen doen:

She falls into the very trap she cautions her readers to watch out for: worrying too much about being popular, to the detriment of their ambitions. I don’t care if I like Sandberg, I want to read what she has to say. I don’t want her to waste words feeling awkward for being talented and lucky. Why do we expect successful women to speak for every woman? That’s impossible. […] The reaction to her book proves her thesis – women are stuck either way. If Steve Jobs (the last guy to have worried about his likeability factor) had offered to guide a mentorship program, the crowds would have lined up.

Dit mechanisme valt op. Zelfs een massamedium als CNN besteedt inmiddels aandacht aan de dubbele moraal. Een machtige man, prima, maar een vrouw? Dat zijn enge uitzonderingen. Als ze opvallen (wat ze doen, want het is nog steeds niet normaal een vrouw op een hoge post tegen te komen) krijgen ze vooral negatieve reacties – ze zijn onbetrouwbaar. Het klopt niet, een machtige vrouw. Geen kunst om vanuit dat soort vooroordelen alles af te kraken wat iemand als Sandberg eventueel zou willen zeggen.

Terwijl CNN dit probleem uitdiept, zet zakenblad Forbes in een grote kop ronduit dat Sandberg gelijk heeft. Je mag vrouwen best aanmoedigen om zich minder als bescheiden muurbloempjes te gedragen, en meer ruimte in te nemen. Niks mis mee, want Sandberg plaatst die oproep in de context van systematische achterstelling. Ze besteedt expliciet aandacht aan seksisme en machtsongelijkheden, en wil gegeven die situatie vrouwen aanmoedigen er het maximale uit te halen.

Het verhaal van Sandberg en andere buitenlandse deskundigen is heel anders van toon en aard dan de zure Nederlandse opgeheven vingertjes. Wat bij ons vaak gebeurt is dat vrouwen losgekoppeld worden van hun omgeving,  de samenleving. Vervolgens ontstaat ongegrip en volgen er berispingen omdat ‘ze’ het er bij laten zitten – vrouwen zouden niet ambitieus zijn, niet willen, liever thuis voor kinderen willen zorgen. Goh, hoe zou dat komen… Zulke veroordelingen zijn veel lastiger als je vrouwen wél plaatst in een context van een vijandige omgeving en een dubbele moraal. Je moet eerlijk zijn over de obstakels die je tegenkomt, puur omdat je de verkeerde sekse hebt.

Deze discussie blijft van levensbelang. Nederland bungelt niet voor niets onderaan als het gaat om vrouwen op machtige posities. Als het gaat om topvrouwen in het bedrijfsleven kunnen we alleen Saudi Arabië en Japan achter ons laten, bleek onlangs. Ook in de wetenschap toont Nederland zich behoorlijk ouderwets. Binnen die feodale situatie moeten vrouwen er het beste van maken. Daar mag je ze best bij aanmoedigen en inspireren. Maar de rest moet wél mee willen veranderen. Want de enkeling kan niet de hele groep veranderen. Erken je dat niet, dan bouw je het falen al in…

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: