Streven naar diversiteit raakt open zenuw

Alsof de Publieke Omroep alle mannen van de beeldbuis wil weren. Alsof alle vrouwen die op televisie verschijnen, automatisch gediskwalificeerd worden zodra er één seksegenoot tussen zit die vanwege een streven naar diversiteit aan tafel zit. Nederlanders reageerden allergisch op het voornemen van de NPO om beeldbepalende programma’s te stimuleren meer vrouwelijke gasten uit te nodigen. Seksegenoten voorop: ,,bij die vrouwen wil ik dus NIET horen”.

Veel reacties kwamen neer op wat een gezeur, gekakel, geblaat en gemekker, al dan niet gecombineerd met verwijten als zouden vrouwen walgelijk slachtoffergedrag vertonen en slap zijn. Het wemelde van de emotioneel beladen termen, vaak met een lange, seksistische traditie. Zoals de gewoonte om vrouwen impliciet gelijk te stellen aan kippen, geiten, koeien en andere dieren. Of vrouwen te diskwalificeren vanwege hun biologie. Ene Remco Strootman gaf daar een mooi voorbeeld van: ”Stel zeurende vrouwen die half in de menopauze zitten, zonde van de zendtijd”.

Welke open zenuw raakte de NPO hier? Wat maakte dat Nederlanders massaal de wapens trokken en internet bestormden met boze berichten? Het leek wel alsof veel mensen zich, al dan niet figuurlijk, ernstig op hun pik getrapt voelden. Met als toppunt dit:

Op Twitter werd, zowel door mannen als vrouwen, vooral opgeroepen tot minder vrouwen op tv of in ieder geval andere vrouwen.

Dus, even samenvatten. Van ons belastinggeld maakt de NPO programma’s. De NPO wil binnen de eigen organisatie meer diversiteit, en stelt dit onderwerp ook aan de orde bij programmamakers. Het gaat immers om ‘volkszenders’, geen particuliere / commerciële producties. Deelnemers aan programma’s zouden daarom idealiter een afspiegeling moeten vormen van de bevolking. Dan heb je een probleem als vrouwen hooguit eenderde van de gasten vormen. De NPO wil streven naar meer vrouwen op de buis. En de reactie is dan ‘doe maar minder vrouwen’? Of andere, want de huidige deugen blijkbaar niet? Wat gebeurt hier?

Diverse reacties geven een indicatie dat twee zaken een rol kunnen spelen. Een hardnekkig geloof dat de emancipatie allang voltooid is, en woede als anderen die illusie genadeloos doorprikken. Ten tweede: angst, de drang om je eigen hachje te redden.

Allereerst de tirades op het vlak van gezeur/slachtoffergedrag/ze willen gewoon niet/als je goed bent kom je vanzelf op televisie. Hieruit spreekt een groot geloof in een rechtvaardigde wereld, inclusief gelijk speelveld. Wie wil, komt er wel. De Zesde Clan heeft dit geloof in een meritocratie eerder al eens benoemd als één van de grootste obstakels in de aanpak van structurele ongelijkheden.  Je kunt studie na studie aanhalen, inclusief het feit dat vrouwen gemiddeld 8% minder salaris krijgen dan mannen voor hetzelfde werk, maar deze emotionele overtuiging verander je niet met wetenschappelijke feiten. Alleen levenservaring zorgt ervoor dat een individu zelf merkt dat er iets niet klopt. Dat je op basis van je vrouwzijn tegen muren aanloopt, ook al doe je nog zo je best.

Dat te moeten erkennen is lastig voor individu en samenleving. Hier botsen namelijk twee stromingen. De geindividualiseerde Nederlandse samenleving hamert de laatste jaren op de mantra van de eigen verantwoordelijk. Als iets niet lukt, is dat je eigen schuld. Daar tegenover staan mensen die ook oog hebben voor collectieve patronen, ingebedde structuren en systematische uitsluiting. Uit je kritiek op structuren die vrouwen op achterstand zetten, dan krijg je er meteen van langs van de mensen die geloven in een rechtvaardige wereld waarin structurele achterstellingen niet bestaan. Het eindproduct zijn geërgerde afweerreacties van het type zeur niet en doe gewoon beter je best, je mekkert, wegwezen jij.

Een andere kenmerkende reactie komt van Baukje78 en haar opmerking dat zij niet wil horen bij dat soort vrouwen. Deze houding is representatief voor een lid van een gemarginaliseerde groep, die zich tegen die groep afzet om haar eigen positie zo goed mogelijk te handhaven. Type ‘Ik ben niet zo’n zeikwijf hoor, ik hou van mannen, vind het helemaal niet erg om 8% minder salaris te krijgen, voor mij hoeven er niet zonodig meer vrouwen op televisie te komen, hoor, ha ha ha, rare lui daar bij de NPO’.

De sterke lading die hier meespeelt, is angst. Want stel je voor dat iemand jou gelijkstelt aan ‘die anderen’ en jou net zo gaat behandelen als de andere leden van de minderheidsgroep. Zie ladingen sociologische studies waar dit mechanisme uitgebreid aan bod komt. Vanuit die angst neem je nadrukkelijk afstand. Als dat inhoudt dat je het streven van NPO-bestuurslid Shula Rijxman moet reduceren tot ‘gekakel’ en ‘geblaat’, is dat geen probleem. Dat heb je er graag voor over om zelf buiten schot te blijven.

Kortom, juist de heftigheid en het seksistische karakter van de afkraakacties op sociale media, tonen aan dat Nederland een groot vrouwenprobleem heeft. Op basis van een voorstel om ergens naar te streven beginnen mensen al massaal te gillen en vrouwen te diskwalificeren. En overal in de media, bij de meest diverse onderwerpen, kom je dagelijks taalgebruik tegen waarbij verwijzingen naar vrouwen en vrouwelijkheid gebruikt worden als scheldwoord.

Nederland heeft nog een lange weg te gaan. En die zogenaamd onverklaarbare loonkloof van gemiddeld 8 procent? Die blijft nog wel even bestaan.

Voor eerdere oprispingen van vrouwenhaat in de Nederlandse media: zie onder andere de scheldpartijen rondom alimentatie, de vijandige reacties als vrouwen zoals Ingeborg Beugel het wagen als gast deel te nemen aan televisieprogramma’s, en vooruitgang voor vrouwen gebruiken als wapen om hen onmiddellijk het zwijgen op te leggen, want nu is alles toch ok? Je kunt hier een hele lange lijst van maken, beschouw dit maar als het deprimerende topje van de ijsberg.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: