Verhalen zonder vrouwen? Het kan echt anders

Wil je een spannend verhaal vertellen met een universele betekenis? Concentreer je dan op de mannen. Deze eeuwenoude mentaliteit krijgt steeds opnieuw gestalte, in boeken, videospelletjes, en in de bioscoop bij u om de hoek. Meest recente voorbeeld: Argo, van regisseur Ben Affleck, hij van filmramp Gigli, signaleert Women&Hollywood. De excuses die gegeven worden als iemand vraagt ‘waar zijn de vrouwen’ geven een onthullend kijkje achter de normen en waarden die deze situatie in stand houden.

Als lustobject blijven vrouwen natuurlijk altijd welkom. Nou ja, bepaalde onderdelen van vrouwenlijven dan.

In Argo draait alles om gebeurtenissen uit de jaren zeventig. Een team van de CIA doet net alsof ze een film opnemen in Iran, als dekmantel voor de bevrijding van een aantal gijzelaars. Vrouwen komen alleen in de marge voor, als trouwe echtgenote of vriendin van, en spelen geen rol van betekenis in het verhaal. ‘Ja, maar het gaat om geschiedenis, we moesten ons aan de feiten houden’, luidt het verweer.

Vreemd dat die historische accuraatheid alleen lijkt te gelden voor vrouwen, merkt het weblog op:

Argo plays fast and loose with the facts for cinematic impact — to ramp up the drama and intensity. (If you needed someone to tell you the airport chase probably didn’t happen that way, you have no idea what the definition of a movie is.) Thus, the “we-had-to-stick-to-the-facts-so-no-lines-for-womenfolk” argument doesn’t hold up. […] Movies actually made in the 70’s had better roles for women than this, and the idea that Affleck gets let off the hook for sexism because he made a period piece is insulting.

Een ander excuus is nog mooier. Het bevat een cirkelredenering: iets gebeurt omdat het nou eenmaal zo is, en omdat het zo is gebeurt het. ‘Het’ slaat dan op de als feit gepresenteerde mening dat vrouwen nou eenmaal geen essentiële personages zijn in films.  Deze redenering veegt een mentaliteit onder het vloerkleed die neerkomt op seksisme. Mannen zijn universeel, vrouwen niet. Mannen zijn de norm, vrouwen een uitzondering. Mannen zijn belangrijk, vrouwen niet. Zelfs als er films uitkomen met een sterke vrouw in de hoofdrol, kan een krant publicatie van een recensie weigeren om de overtuiging dat mannen beter zijn intact te laten.

Die mentaliteit veroorzaakt het probleem van onzichtbare vrouwen. Het zet vrouwen vanaf het begin op achterstand:

you’re allowed to include a girl in your motley group of ragtag heroes, but she’ll never be one of the main ones. The documentary Miss Representation refers to this as ‘symbolic annihilation’ – a world where girls and women are erased because they’re not seen as being central or even necessary to the story arc.

Ms Magazine noemt deze trend een nieuwe War on Women. De vorige kwam vanuit de politiek en betrof het recht van vrouwen om baas in eigen buik te zijn. De nieuwste oorlog komt vanuit Hollywood. Want Argo staat niet op zichzelf. Waar mannen mogen schitteren in complexe rollen, krijgen vrouwen slechts 11 procent van de hoofdrollen en hooguit eenderde van de spreektijd. Een gemiddelde, waarbij de tijd voor vrouwen afneemt naarmate het budget en de status van de film toenemen.

Bij de grote blockbusters, met budgetten van over de honderd miljoen dollar, spelen studio’s het liefst op veilig. Dat betekent mannen centraal, en veel superhelden. Je mag blij zijn met ieder optreden van een actrice. Veel films in die categorie kennen zo weinig vrouwelijke personages dat ze de Bechdel test niet halen, en als vrouwen al een plekje op de reclameposter krijgen draait het vooral om borsten en billen.

Wat betreft herfst en winter 2012 geeft de filmindustrie weinig hoop op verbetering. Tegenover iedere Anna Karenina staan vier Abraham Lincoln’s, Mr Pip’s, Jack Reacher en The Master. Life of Pi en The Hobbit grossieren ook in vanalles en nog wat, behalve vrouwen. Wil je verhalen met een rol van betekenis voor vrouwen, dan zul je je heil moeten zoeken bij onafhankelijke filmmakers (zie Bitchflicks, waar ze regelmatig een lijstje titels publiceren) en cinema uit andere landen dan de V.S.

Nogmaals, er is niets wat automatisch maakt dat dit zo moet zijn. Het gaat om een houding, een culturele code. Die kun je zichtbaar maken. Als je de situatie omdraait en mannen gaat behandelen zoals vrouwen, valt op hoe belachelijk we doen. Neem bijvoorbeeld de poster voor de film The Avengers, waar bij wijze van grap alle mannelijke personages getekend zijn zoals vrouwelijke personages vaak worden weergegeven.

Of, serieuzer, de worsteling van mannelijke producten om de rol van een mannelijke bijfiguur uit te breiden, omdat het volgens hen voor het personage niet goed is om als wormvormig aanhangsel van een vrouwelijk karakter te dienen. Waarbij ze ironisch genoeg geheel blind zijn voor de schade voor vrouwelijke personages als die als wormvormig aanhangsel van een mannelijk karakter op moeten treden. Want tsja, dat vinden we de gewoonste zaak van de wereld, zo hoort het.

Een einde maken aan die vanzelfsprekende houding van ‘vrouwen zijn niet belangrijk’ kan, het vergt alleen wilskracht. Maar degenen die meer diversiteit willen, staan niet alleen. Neem bijvoorbeeld een actie zoals voeg een vrouwelijk personage toe:

Did you know that November is Add Female Characters Month?  It is according to Geena Davis, who took over the back page of Variety to declare it such. The ad ran on Tuesday, November 13, the same day that Davis hosted the Third Symposium on Gender in Media at the SLS Beverly Hills Hotel. […]

Davis offered three light-hearted, simple, easy ways to achieve gender balance by adding female characters:

1) Go through your script and change several male characters to female

2) Insure that your crowd scenes are half female by writing it in the script “A crowd gathers, which is half women”

3) If there’s a group, gang, squad, or team in your story, make several of them women, not just one!

“Change is imminently doable in the near future,” said Davis as she wrapped up the Symposium.  “I look forward to all of us working together to achieve it.”

Amen!

BONUS links: Bitchflicks over het verband tussen weerzin tegen vrouwen die kunnen lezen en – o neeeee!!! – zelf boeken gaan schrijven, en de trend in Hollywood om verhalen van en over vrouwen weg te duwen. En de ervaringen van een filmstudente, die te horen kreeg dat een script maar beter niet teveel pratende vrouwen kan hebben, omdat studio’s die scenario’s niet oppikken.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers op de volgende wijze: