Monthly Archives: augustus 2012

Twee dagen, vijfhonderd ervaringen, acties?

Gedegen onderzoek naar mannen die vrouwen op straat lastig vallen moet je met een lantaarntje zoeken. Dat veel vrouwen er last van hebben, blijkt echter keer op keer. Nadat filmstudente Sofie Peeters het debat (opnieuw) wagenwijd opengooide met haar documentaire Femme de la Rue, deed NRC een oproep aan Nederlandse vrouwen om ervaringen te delen. In twee dagen tijd ontving de krant circa 500 reacties. In Frankrijk delen vrouwen hun ervaringen via Twitter, en ook daar stromen de reacties binnen.

Overheden reageren geschrokken op de berg signalen van seksuele intimidatie op straat. Nadat België een voorstel lanceerde om mannen die vrouwen lastig vallen op straat, te beboeten met 250 euro, maakt ook Frankrijk seksuele intimidatie strafbaar.  De wet maakt het makkelijker om te bepalen wat seksuele intimidatie is, zodat slachtoffers makkelijker aangifte kunnen doen.

Wat doet Nederland? De ervaringen van vrouwen in ons land doen namelijk niet onder voor die van Belgische of Franse vrouwen. Een greep uit de ervaringen:

Heb zelfs een keer een jongen tegenover me gehad van 14-15 die mij aansprak over m’n borsten die toch wel degelijk heel ver weg gestopt waren. Buiten op de stoep voor mn deur zitten zorgt voor rare situaties en zelfs gewoon in de trein alleen willen zitten is soms te veel gevraagd. Leeftijden verschillen ook gewoon van 15 tot makkelijk 45 jaar.

Wanneer je niet reageert krijg je de verschrikkelijkste verwensingen naar je hoofd geslingerd. Maar liever dat dan wel reageren en vervolgens langer lastig gevallen worden. Ik voelde me vaak gestraft voor het hebben van blond haar. Een gevoel dat direct werd gevolgd door boosheid en machteloosheid. Het is verdomme toch te gek voor woorden dat je in Nederland naar hartelust voor hoer kunt worden uitgescholden zonder dat je daar iets tegen kunt doen?  Ik ben blij dat er wat aandacht komt tegen deze vorm van verbale mishandeling op straat.

Vroeger zette ik me altijd schrap als ik langs een bouwplaats moest, dan kon je op je vingers natellen dat je “goeiemorgen, schatje!” en nagefloten werd. Ik voelde me daar altijd heel ongemakkelijk bij. Ik vond het ook helemaal niet vleiend, want het waren altijd onaantrekkelijke mannen. Je voelt je een soort van woordelijk belaagd door engerds.

op een normale toon zeggen “goh wat zie je er leuk uit, zou je een keertje met mij wat willen gaan drinken” komt vriendelijk over. Het meest gehoorde: “hey vuile hoer wil je met me neuken” vind ik afschuwelijk. Ik heb het zelfs een paar keer meegemaakt dat mij gevraagd werd “wil je met me trouwen dan wil ik wel je pooier zijn”.

Van dat soort dingen. De PvdA publiceerde inmiddels een pleidooi om ook in Nederland seksuele intimidatie op straat strafbaar te maken. Voor de werkvloer heeft Nederland al regels. Voor seksuele intimidatie op straat kent Nederland echter geen enkele wetgeving. Slachtoffers kunnen zodoende geen aangifte doen bij de politie, want die heeft geen wettelijke basis om op te treden. De PvdA wil wetgeving zoals net ingevoerd in Frankrijk.

Opinieblad Elsevier komt met een columnist die een andere oplossing voor staat: brutale immigranten domweg terug naar hun land van herkomst sturen. Dat is precies de kant die Sofie Peeters niet op wil. Ze betreurt het dat extremisten er vandoor dreigen te gaan met de discussie. In een interview met dagblad De Standaard hamert ze erop dat het daadwerkelijke probleem ligt bij groepen jongens en mannen die zich kapot vervelen, doelloos op straat rondhangen, en hun frustraties afreageren op vrouwen. Ze wil dat de overheid werkloosheid tegengaat en die mannen iets zinnigs te doen geeft.

Dat lijkt de Zesde Clan voor de langere termijn een uitstekende aanpak. We zijn ook zeer benieuwd wat de wetgeving tegen seksuele intimidatie oplevert. Als zulke regels effect hebben, zou de Nederlandse overheid er goed aan doen het Franse voorbeeld te volgen. Ok. Gaan we nu even Hey Baby spelen op de computer. Wordt vervolgd.

VERDER LEZEN: De tenenkrommende Steven de Jong van het NRC reduceert de problematiek tot nafluitende bouwvakkers en zie het maar als een compliment, of speelt racisme misschien een rol, mevrouwtje? Dit opiniestuk van publiciste Maja Mischke dient hem puntig en precies van repliek. Dat is fijn, want dan hoeft de Zesde Clan niet op de vele denkfouten en minachtende standpunten van deze korpsbal te wijzen.

Elsevier verklaart de wereld

Ah, daar gaan we weer. Omdat mannen en vrouwen in de oertijd dit of dat deden, ligt dat voor eeuwig vast in de hersenen, en dus heb je een mannen en een vrouwenbrein, en toevallig zijn die breinen goed in precies die dingen die we anno 2012 verwachten van ‘echte’ mannen en ‘echte’ vrouwen. Het rijtje eigenschappen kunt u zelf invullen, want we zijn allemaal getraind in het aannemen van het roze en blauwe keurslijf. Deze keer is het weekblad Elsevier die een neurowetenschapster volop ruimte geeft om dit type denkbeelden te verkondigen. Het verschil tussen man en vrouw verklaard, schreeuwt de cover. Nou nee.

Blijkbaar kunnen wetenschappers van de Mars en Venus universiteit tijdreizen. Want ze beweren exact te weten hoe mannen en vrouwen in de oertijd leefden. Wat ze precies deden, dat het om heel verschillende werkzaamheden ging, en dat er dús verschillende hersenen ontstonden. Opvallend, want andere wetenschappers bezitten die kennis niet. Als ze eerlijk zijn en kritisch onderzoeken wat écht op een wetenschappelijk verantwoorde wijze bewezen kan worden, eindigen ze met enorme onwetendheid. Meer vragen dan antwoorden. Daarmee valt de basis voor zulke mannen- en vrouwenbrein theorieën meteen weg. Maar daar hoor je Elsevier niet over.

Daarnaast vertellen die neurowetenschappers in de media wel vanalles, maar op het gebied van de hersenen zie je hetzelfde fenomeen als bij onderzoek naar de steentijd. Er is veel, heel veel, wat we niet weten over de hersenen. Iedereen die doet alsof-ie alles al weet over man en vrouw, verkondigt sappig nieuws waar tijdschriften graag op inspringen in deze onzekere tijden. Maar het zijn hypothesen en mogelijke verklaringen, geen vaststaande feiten. Grote kans dat we het hoofdartikel van Elsevier nummer 31 over vijftig jaar even belachelijk vinden als theorieën dat je het van masturberen aan je ruggemerg krijgt.

Als de redactie van Elsevier iets breder had rondgekeken voordat ze op hun cover gingen blaten over mannen en vrouwenbreinen, hadden ze dat dat zelf ook al kunnen weten. En misschien afgezien van boude uitspraken over dé man en dé vrouw.

Vrouwen zitten niet te wachten op Sharia raad

Sharia raden in Nederland? Asjeblieft niet. Zulke ‘gerechtshoven’ zullen moderne moslimvrouwen als zondares zien en veroordelen voor zaken waar de Nederlandse wet geen probleem van maakt. Bovendien hebben de veelal orthodoxe mannelijke rechtsprekers er belang bij om de verhouding tussen de seksen in hun voordeel te (blijven) beslechten. Dat betogen twee vrouwenrechtenactivistes. Ze reageren op de in Nederland opgelaaide discussie religieuze rechtspraak mogelijk te maken.

Sharia rechtbanken zijn omstreden. Toen debatcentrum De Balie in 2010 bij wijze van experiment voor een dag zo’n raad opzette in Amsterdam, kwamen er meteen actievoerders langs. Daarmee kreeg het debatcentrum gelijk een vorm van antwoord op de vraag of shariarechtbanken ‘echt zo onwenselijk zijn’ of dat ze een plek verdienen naast het bestaande rechtstelsel in Nederland.

Twee jaar later, afgelopen juni, zette islamgeleerde Haitham Al-Haddad het onderwerp opnieuw op de agenda. Hij pleit voor een raad in Nederland, onder andere omdat nu jaarlijks circa 200 vrouwen uitwijken naar Engeland. Daar bestaan zulke raden, maar de heren weten zich vaak geen raad met de kwesties die Nederlandse moslima’s voorleggen. Hij vindt het daarom de plicht van Nederland om vrouwen in eigen land te bedienen, zodat ze niet langer naar Engeland hoeven te reizen.

Met zijn pleidooi negeert Al-Haddad de stem van vrouwenorganisaties in Engeland, die stevige kritiek hebben op de Sharia raden:

The Iranian and Kurdish Women’s Rights Organisation (IKWRO) is campaigning to bring an end to the practice. ”We have spoken to many women and all of them tell us the same story; Sharia law is not providing them with the justice they seek. The councils are dominated by men, who are making judgements in favour of men,” said Diana Nammi.

Nora Kasrioui en Nadia Martosatimna-Laiti signaleren hetzelfde. Beiden werken al langere tijd voor vrouwenrechten in de Islamitische gemeenschappen. Kasrioui is verbonden aan de organisatie Brood en Rozen en Martosatimna-Laiti is voorzitter van Darna Asila. Deze organisatie strijdt tegen geweld tegen vrouwen in Marokko. Ook zij zien niets in een Sharia raad:

Zo’n college, dat gedomineerd wordt door orthodoxe mannen, zal beslist niet in het voordeel van de progressieve moslima’s zijn. De kans dat deze rechters zullen kiezen voor een conservatieve versie van het islamitisch recht, die maar al te vaak zonder meer geassocieerd wordt met de ware islam, is zeker aanwezig. De óók bestaande liberale visie, met bijvoorbeeld het recht van vrouwen op een eigen partnerkeuze, op werk en onderwijs en eigen bezittingen zal dan verwaarloosd worden.

Beiden benadrukken dat er niet één moslimgemeenschap bestaat in Nederland. Allerlei verschillende culturen, groeperingen en gemeenschappen hanteren allemaal andere interpretaties van hoe het hoort en hoe mensen behoren te leven. Waarbij Islamitische rechtsgeleerden routinematig achter de voordeur kijken, tot in de slaapkamer aan toe. Kasrioui en Martosatimna-Laiti pleiten ervoor dat de Nederlandse gemeenschappen eerst  nadenken en emanciperen. Progressieve moslima’s kunnen daarbij als gids fungeren:

Voordat een shariarechtbank in Nederland toegestaan wordt, zouden moslima’s er eerst voor moeten zorgen dat hun progressieve uitleg binnen de islam algemeen erkend wordt, inclusief de daarbij behorende rechten. Evenals bij de eerste en de tweede feministische golf zullen die echter eerst informeel bevochten en erkend moeten worden.

Deze emancipatie en bewustwording krijgt alvast een flinke duw in de rug van Shirin Musa. Ook zij is ervaringsdeskundige. Ze zat jarenlang vast in een religieus huwelijk omdat haar Pakistaanse man niet aan een scheiding volgens islamitische regels mee wilde werken. Dat ze voor de Nederlandse wet al wel was gescheiden, maakte niet uit. Ze zette een campagne op om te voorkomen dat andere vrouwen moeten meemaken wat zij zelf meemaakte. Ze wil dat het Nederlandse recht geldt, en uitgebreid wordt met regelgeving die het onmogelijk maakt om vrouwen tegen hun wil gevangen te houden in een religieus huwelijk.

Via haar site, Femmes for Freedom, kunnen vrouwen informatie krijgen, juridisch advies inwinnen, en misstanden melden. Dat melden mag voor problemen in binnen en buitenland, zoals ‘huwelijkse gevangenschap, polygamie, gedwongen achterlaten, strijden in het land van herkomst om de scheiding naar het recht van het land van herkomst te regelen, vervolgd worden voor overspel en andere morele delicten in het land van herkomst.’ Want over dat soort situaties gaat het. En als conservatieve mannen het voor het zeggen krijgen bij dit type problemen, kunnen vrouwen het schudden.

Roep om echte man is teken van onzekerheid

De roep dat mannen weer echte mannen moeten zijn, lijkt een veeg teken. Hoe erger de verwarring in een land, des te sterker de roep dat mannen moeten ophouden met feminien gedoe, jammerklachten dat de samenleving te veel vervrouwelijkt, en oproepen dat ‘we’ (wie is we???) een stoere vent terug willen. Met als enige concessie dat die macho wel nog een paar moderne trekjes mag houden, zoals er goed verzorgd uit blijven zien.

Na de terug-naar-de-jaren-vijftig, waar blijft de echte man-retoriek van mensen zoals Wim Kuiper en Angela Crott, vuurt columniste Malou van Hintum nu het zoveelste schot af in dit offensief. De Volkskrant geeft haar alle ruimte om te verwijzen naar twee jongetjes. Eentje wil geen astronaut worden want dat lijkt hem eng. Het tweede jongetje wil geen hond want die kon hem omver lopen. Op basis van deze anekdotes komt ze vervolgens met een verhaal wat rechtstreeks aan TV show Man Liberation Front  ontleend lijkt te zijn.

Deze trend staat niet op zichzelf. Susan Faludi analyseerde in haar boek The Terror Dream wat er gebeurde in de Amerikaanse populaire cultuur nadat terroristen de Twin Towers opbliezen. Dat dit zomaar kon gebeuren, zonder dat iets of iemand de burger kon beschermen tegen zulk traumatisch geweld. Argh! Het land verkeerde in crisis. En greep in verwarring en onzekerheid terug op stereotypen. Mannen moesten zich schamen dat ze het land niet hadden kunnen beschermen. Ze moesten weer echte mannen worden, stoer en sterk. Vrouwen moesten terug in hun hok, zorgen voor anderen en je laten beschermen door die stoere en sterke man.

Ook Polen kende een sterke opleving van conservatieve verhalen over de echte man en de echte vrouw. Een onderzoekster, Agnieszka Graff, analyseerde deze berichtgeving. Ze kwam erachter dat dit discourse vooral opleefde in de periode dat Polen niet zeker wist of het zou lukken toe te treden tot de Europese Unie:

The abundance of “gender talk” and discourse on gender difference in the three magazines intensified abruptly around May 2004, particularly in the conservative Wprost, which was featuring stories about femininity or masculinity every other week. […] I argue that anxieties evoked by Poland’s E.U. accession have been projected onto, and resolved within, the realm of gender.

Net als Polen en de V.S. maakt Nederland op dit moment roerige tijden door. Onzekerheid alom. We zijn politiek hopeloos verdeeld, kampen met een economische crisis, talloze mensen dreigen hun baan te verliezen en Europa is in de beleving van groepen mensen een tikkende tijdbom. Het bij de wortel aanpakken van de problemen, bijvoorbeeld door de excessen van banken en Wall Street haaien in te perken, ligt complex. Dat overzien we niet. Op naar een makkelijker doelwit…. zoals het morrelen aan oude en vertrouwde rolpatronen.

We beschikken inmiddels over een hele lijst van klachten over mannen en de crisis bij jongens, plus oproepen dat mannen weer echte mannen moeten worden, want anders dan. Waarbij de jammeraars graag meteen ook even een beschuldigende vinger wijzen naar ‘het’ feminisme, zoals zij dat zien. Dit gaat gepaard met bedrijven of de media die de seksen tegen elkaar opzetten, want de belangen van beide groepen botsen uiteraard, nu ‘we’ onze plaats niet meer kennen.

Zelfs de Olympische Spelen ontkomen niet aan deze conservatieve blik. Trouw schrijft niet juichend over de medailles van de vrouwen, maar concentreert zich op de mannen. Voor hen is het vrouwensucces verontrustend, want waarom halen zíj de medailles niet. Ze falen! Schande! Waar zijn de stoere sportmannen gebleven!

Al die verhalen, inclusief angstige of beschuldigende ondertoon, passen in het stramien zoals Faludi en Graff dat aantroffen:

There is a blissful era of order and “tradition” somewhere in the past, a crisis/reversal in the present, and finally—this part is prominent in Wprost, suggested in Newsweek, and usually absent in Polityka—the promise of a restored gender order. Gender is given an aura of newsworthiness in these stories, but the sense of drama and change is undercut by the conclusion that, in the end, gender roles have an eternal, timeless nature. There is a tension between making gender seem dynamic and insisting that it is not—a contradiction that can be read as an articulation of anxiety about Polish national identity in a period of upheaval and change.

Mensen vinden verandering lastig te hanteren. Niet zo vreemd dat sommigen op een gegeven moment hun kalmte verliezen en gaan gillen. De wereld vergaat! Was alles maar weer zoals vroeger!! Waar is de echte man gebleven!!! Gelukkig zijn er hier en daar nog nuchtere mensen, die helder na blijven denken. De Zesde Clan hoopt dat die stemmen niet verstommen in het conservatieve mediageweld. En dat we de ophef over echte mannen en echte vrouwen kunnen herkennen voor wat het is: een teken van onzekerheid in roerige tijden.

Vrouwen droegen al BH’s in de middeleeuwen

Er moest een BBC programma aan te pas komen om publiciteit te genereren voor de vondst, maar het is officieel. Vrouwen droegen al minstens 600 jaar geleden BH’s. Archeologe Beatrix Nutz van de universiteit van Innsbruck vond textiele resten van dit type ondergoed in een middeleeuws kasteel in Nikolsdorf, Tirol. Omdat textiel zo kwetsbaar is, vergaat kleding snel. De wetenschap weet zodoende weinig van de ontwikkeling van (onder)mode. Nutz leverde met haar vondst het wetenschappelijke bewijs dat de BH al eeuwen oud is.

De BH anno 1400 na Chr.

Archeologen treffen niet zo vaak textiele resten aan die nog redelijk in elkaar zitten en goed onderzocht kunnen worden. De ontdekking van Nutz werpt licht op de ontwikkeling van lingerie. Kleding zegt bovendien ook wat over de mores uit een bepaalde tijd:

What this means is that women were wearing bras long before the invention of corsets. So corsets have been revealed as the uncomfortable, restrictive version of bras. Does that mean the middle ages were actually a more liberal time than the corset-obsessed eighteenth and nineteenth centuries? Possibly  — historians have offered a lot of evidence that gay marriage was legal in medieval Europe, too.

Volgens Nutz waren sommige BH’s aan de buitenkant versierd, onder andere met kant. Dit zou een teken kunnen zijn dat het de bedoeling was dat ook andere mensen dan de draagster het kledingstuk mochten zien. Oh, en de BH zoals we die nu kennen, in de moderne uitvoering? We beschikken daarover dankzij het werk van Mary Phelps Jacob. In 1914 vroeg ze patent aan voor haar ontwerpen.