Vrij Nederland heeft geen verklaring, en dat is heel goed

Wat moet het lastig zijn geweest voor de jury van de VN Detective & Thrillergids 2012. Weer konden allerlei mensen schrijven wat ze wilden, maar de enigen die vijf sterren kregen waren geheel toevallig – not – (blanke) mannen. Dit is wat de leden, Frits van Exter, Marijn van der Jagt, Sander Pleij, Henk van Renssen en Jeroen Vullings, mannen, schreven over deze opvallend eenzijdige selectie van het beste uit de oogst:

Helaas moesten we constateren dat er een leemte in deze selectie is: geen van de vijf sterren titels is geschreven door een vrouw. En alleen bij Charles den Tex is de hoofdpersoon een vrouw. De jury heeft gezocht naar een verklaring maar die niet gevonden. Aan het geslacht van de recensenten kan het in elk geval niet gelegen hebben: meer dan de helft is vrouw.

Op de voorpagina mag natuurlijk wel een vrouw staan. Als slachtoffer.

De Zesde Clan ziet de vijf heren al ongemakkelijk op hun stoel draaien, diep nadenken…. Er klopt iets niet, maar wat?!?

Het siert de jury dat ze zich bewust is van een leemte in de selectie. Ook complimenteren we de vijf mannen met hun inzicht dat ze geen verklaring hebben gevonden voor de louter mannen met vijf sterren. Dat houdt namelijk in dat ze ergens in hun achterhoofd wel degelijk een vraag hebben, anders heb je geen verklaring nodig. Dat is geweldig! Zo begint bewustwording. En bewustwording, gepaard gaande aan vragen stellen, staat aan de basis van vooruitgang.

Jury, misschien is het voor jullie handig om te weten dat mensen, zowel mannen als vrouwen, niet in een vacuüm opereren. Meisjes van een jaar of twaalf weten al heel goed dat ze zich aan moeten passen aan verwachtingspatronen, die vooral inhouden dat ze bescheiden moeten zijn en voorrang moeten geven aan mannen. Als samenleving vertonen we bovendien een collectieve afwaardering van vrouwen en het vrouwelijke. Het mannelijke heeft gewoon meer status. De man is de norm, het universele.

Onder andere in de literatuur leidt dat tot meten met twee maten. Vrouwelijke auteur die gedichten schrijft over de dood van haar dochter? Dat is een ‘wanhoopsmoeder’ die rotzooi produceert:

‘…Nu is het niet uitgesloten dat iemand zijn ellende op de een of andere manier tot goede literatuur verwerkt, maar dat is hier niet gebeurd. Het boek bestaat van de eerste tot en met de laatste bladzijde uit larmoyante kitsch.’ Verder heeft Gerbrandy het in deze zeldzaam scherp op de persoon gespeelde bespreking het nog over ‘Schaamteloos sentiment, geformuleerd op een manier die zogenaamd erg diepzinnig is’ en noemt hij de gedichten ‘gênant’. Hij besluit als volgt: ‘Aan de oprechtheid van deze gedichten behoeven we niet te twijfelen. Maar wil Enquist ook door poëzielezers nog au sérieux genomen worden, dan zal ze moeten ophouden haar verdriet te etaleren.’

Mannelijke auteur die over de dood van zijn zoon schrijft? Libris Literatuurprijs 2012!!! Geweldig! Wereldliteratuur:

‘Alle registers die bij dood en rouw horen, worden op superieure wijze bespeeld: van aankondiging en verzoening tot ontkenning, van woede en verzet tot aanvaarding. In het slotkoor van deze symfonie van de dood klinkt zelfs hoop, hoe genadeloos dat in het licht van de voorgaande gebeurtenissen ook lijkt.’

Mensen, mannen en vrouwen, die zich niet bewust zijn van dit soort patronen, doen hier volautomatisch aan mee. Om dit culturele klimaat van superieure mannen en inferieure vrouwen te doorbreken, is een gemengd team recensenten een goede eerste stap. Maar er is veel meer nodig dan dat.

Vrij Nederland, zou het voor snelle Eerste Hulp Bij Genderproblemen misschien mogelijk zijn het naar de recensenten op te sturen werk anoniem te maken? Zeker met digitale bestanden voor de e-reader moet het een koud kunstje zijn om zonder veel kosten of moeite de identiteit van de auteur weg te laten. Je krijgt dan de boekenvariant van blind voorspelen bij audities voor symfonie orkesten. Mensen ‘wisten’ jarenlang zeker dat mannen geschikter waren als orkestlid:

Renowned conductors have asserted that female musicians have “smaller techniques,” are more temperamental and are simply unsuitable for orchestras, and some European orchestras do not hire women at all. Proving discrimination in hiring practices, however, has been difficult.

Zodra sollicitatiecommissies niet meer wisten of ze een man of een vrouw hoorden spelen, steeg het aantal vrouwen in orkesten ‘opeens’ met dertig procent. Blijkbaar hadden vrouwen toch meer kwaliteit in huis dan eerst gedacht. Met boeken kan het net zo werken.

Lieve redactie van de Vrij Nederland Detective en Thrillergids. Mag de Zesde Clan uw juryleden en uw recensenten los van deze tip nog een paar leessuggesties geven? Ter lering ende vermaak, voor de langere termijn? Begin eens met ‘Andere Levens, andere Letteren’ van Joanna Russ, die bovenstaande processen met veel humor en talloze inzichtgevende analyses expliciet maakt. Neem vervolgens A jury of her Peers van Elaine Showalter. En verdiep u eens in wetenschappelijke studies over benoemingspraktijken en het bereiken van meer diversiteit in het bedrijfsleven en de wetenschap, en hoe zich dat verhoudt tot het herkennen van kwaliteit bij/van vrouwen.

Misschien kunt u dan al zoekend en vragen stellend tot meer diversiteit in het soort bekroonde vijf sterrenwerken komen.

Tot volgend jaar maar weer,

groetjes

De Zesde Clan

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: