De geboorte van het seksisme in het Westerse gedachtengoed

De man als norm, de vrouw als afwijking. De man als centrum, onafhankelijk, vrij. De vrouw als afhankelijk, onvrij. De man die alles een naam geeft, die spreekt, die het eeuwige doorgeeft aan andere mannen. De vrouw die onzichtbaar binnen moet zitten en zwijgen. Waar komt dit slegts vir mannen wereldbeeld vandaan? Filosofe Vigdis Songe-Møller volgt het spoor terug tot aan de oude Grieken…

Eén van de taken die dit weblog wil vervullen, is moeilijk toegankelijke informatie breder bekend maken. Het werk van Songe-Møller is daar een goed voorbeeld van. Deze filosofe studeerde af aan de universiteit van Tübingen, en werkt als professor aan de universiteit van Bergen. Haar specialiteiten zijn feministische filosofie en de Griekse oudheid.

Zij schreef een standaardwerk over wereldbeelden zonder vrouwen, waar naar de bescheiden mening van dit weblog veel meer mensen kennis van zouden moeten nemen. In haar boek Filosofie Zonder Vrouwen – de geboorte van het seksisme in het westerse gedachtengoed, gepubliceerd in 2003, legt ze de wortels bloot van een structureel ingebed idee. Het idee van een ideale wereld, een wereld zonder vrouwen, waarin mannen aan mannen het eeuwige doorgeven, ondeelbaar en onveranderlijk.

De christelijke kerkvaders namen dit soort denkbeelden over van de oude Grieken – vandaar al die namenlijstjes in de Bijbel, waarbij Adam een zoon verwekte die zijn evenbeeld was, die weer een zoon verwekte, die weer een andere zoon verwekte, zonder dat er ooit een vrouw aan te pas komt. Omdat het christendom eeuwenlang zo’n centrale plek innam in filosofie en wetenschap, en geleerden vol bewondering teruggrepen op de gedachten van hooggeëerde wijsgeren uit de oudheid, konden de Griekse denkbeelden voortleven tot op de dag van vandaag.

Het ergste is: het had ook anders kunnen lopen. Songe-Møller besteedt in haar boek aandacht aan filosofen die vrouwen en het vrouwelijke wél opnamen. In hun wereldbeeld associeerden ze mannen nog steeds met het positieve – dag, droog, warm, intellect – en associeerden ze het vrouwelijke met vervelende dingen zoals duister, koud en nat, maar de een kon niet zonder de ander. Als je geen nacht hebt, betekent de dag niets. Droog kan niet zonder nat. Die twee houden elkaar in evenwicht.

Helaas wisten denkers in deze traditie geen dominante positie te bereiken. Ze verdwenen uit beeld. Tegenwoordig kun je hun werken bijna nergens meer vinden. Je kunt de werken van Plato daarentegen in bijna iedere boekhandel kopen. Hij en de andere Griekse wijsgeren die vrouwen mislukte mannen vonden, gelden nog steeds als zeer belangrijk voor de huidige wetenschap en filosofie.

Philosophy without women is zodoende geen droge abstracte oefening, maar een analyse van een dominant denkpatroon waarin we nog steeds vast zitten. Iedere wetenschapper die de man als norm neemt, iedereen die bij het woord ‘geleerde’ automatisch aan mannen en het mannelijke denkt, iedere Hollywoodfilm die verhalen toont waarin vrouwen geen rol spelen, volgt dit denkpatroon bewust of onbewust. Dus, voel je je meegezogen in wereldbeelden waarin vrouwen onzichtbaar worden, weet dan dat je een oude, zeer seksistische traditie volgt. Die we misschien eens een keertje achter ons moeten laten….

Zelf willen lezen wat ze schrijft? Dan kun je natuurlijk altijd het origineel bestellen bij uitgeverij Continuum, of haar boek tweedehands voor zes dollar op amazon.com kopen. (excuses voor deze reclame).

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: