Pasen vieren met de godin

Pasen! Eieren zoeken, eieren schilderen, paashaasjes… En een heleboel verhalen op internet over de heidense oorsprong van het Christelijke Paasfeest. Daarbij komen steeds dezelfde verhalen terug. Pasen was oorspronkelijk een heidens feest rondom de godin Eostre/Eostra/Ostara, zij had als symbool de haas, er was iets met eieren, ze was een godin van de lente. Zelfs leerwiki schrijft dit op. Klopt geen moer van, schrijft de Engelse organisatie Association of Polytheist Traditions (APT).

De enige antieke bron waarin de naam Eostre genoemd wordt, stamt uit de vroegste middeleeuwen, aldus deze Engelse neo pagans. De referentie komt uit een handschrift van een engelse monnik Bede, die leefde van 673 tot 735. Het Christendom had toen al een sterke positie verworven in onder andere Engeland, Scandinavië en het Duits/Nederlandse gebied. Het heidendom was echter nog niet vergeten. IJsland schafte het oude geloof zelfs pas rond het jaar duizend af.

Wat weten we van Eostre? Overgezet in modern Engels schreef Bede:

The first month, which the Latins call January, is Giuli; February is called Solmonath; March Hrethmonath; April, Eosturmonath. […] Eosturmonath has a name which is now translated ‘Paschal month’ and which was once called after a goddess of theirs named Eostre, in whose honour feasts were celebrated in that month. Now they designate that Paschal season by her name, calling the joys of the new rite by the time-honoured name of the old observance.

Hij schrijft niks over hazen, eieren of andere zaken waar de tuincentra nu vol van liggen, benadrukt de APT. Bede geeft geen datum voor rituelen of feesten, en informatie over hoe de viering verliep ontbreekt ook – inclusief paasvuren. Als Eostre gelinkt was aan de lente, zit je in april bovendien fout, want officieel begint de astronomische lente rond 20 en 21 maart. En maart is volgens Bede de maand van een andere godin, Hrede, of Rheda.

Een alternatieve variant van de naam Eostre, Ostara, komt zelfs nergens voor in de zin van een godin of andere heiligheid. Ostara is een oud Hoogduits woord, met de betekenis van het christelijke Paasfeest. Het hangt ook samen met het hoogduitse werkwoord ostar, dat zoiets betekent als ‘naar de rijzende zon bewegen’. Hazen komen ook nergens voor. Volgens de APT is er in Engelse folklore alleen hier en daar een traditie dat mensen een haas proberen te vangen op goede vrijdag of op tweede paasdag. Er is daarbij echter geen link met een heidense godin, hoe haar naam ook gespeld wordt.

Dus, alle heidense elementen dan maar afschaffen? Tuurlijk niet. Het is heerlijk om paaseitjes te eten en vol ontzag te kijken naar een groot paasvuur, in Nederland en andere Europese landen evengoed een mooie, eeuwenoude traditie. Tuurlijk niet, zegt ook de APT:

In my own heathen tradition, we see Eostre as a joyful goddess associated with spring and new growth – not because we read that anywhere, but because that’s how she comes across to us. We celebrate Eostrefest in April on the first weekend after the bluebells come into bloom. We always hold this festival outdoors in woodland, no matter how rainy or muddy.

Na het offeren van voedsel en mede besprenkelen deelnemers elkaar met deze licht alcoholische honingdrank en gaan dan lekker picknicken. Met onder andere eieren en chocolade haasjes. En waarom ook niet:

I very much doubt the heathen Anglo-Saxons honoured Eostre with eggcups. I very much doubt they had eggcups. But all who attend our Eostrefest seem to feel that the goddess approves – and that she gets a kick out of watching us soak each other in mead in her honor.

O ja, en als je wil weten waar de chocolade vandaan komt, waar al die eitjes en haasjes van gemaakt zijn? The Guardian heeft een chocolade wereldkaart met alle relevante feiten. Vrolijk Pasen!

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: