Literatuur is voor blanke mannen

Wat een verrassing. Vlak na de bijna geheel uit mannen bestaande jury, die alleen mannelijke auteurs nomineerde voor de Libris Literatuurprijs, komen nu de opiniebladen die de boekenweek vieren. Dat doen ze met de focus op mannen en hun werk. Het gaat om de broeders en hun brouilles, en De Groene Amsterdammer verbeeldt het boekenweekthema van de vriendschap met een tekening van twee jongens. Geen wonder dat het achter dit soort covers wemelt van mannen en hun boeken.

Dit is niks nieuws. Vorig jaar signaleerde de Zesde Clan bijvoorbeeld al dat de jaarlijkse VN Detective en Thrillergids een feestje was van mannen die het werk van andere mannen de hemel in prezen. Dat door vrouwen geschreven boeken prima verkopen in Nederland, maakt niet goed dat vrouwelijke auteurs afwezig zijn bij het toekennen van lauwerkransen en prijzen, want:

Schrijvers die niet worden bestudeerd, die op scholen en universiteiten niet worden onderwezen, belanden uiteindelijk in de prullenbak van de geschiedenis. Vrouwelijke schrijvers lopen dat risico nog altijd vaker dan mannen.

Ook internationaal is het beeld dat mannelijke auteurs veel meer aandacht en prestige toegekend krijgen dan vrouwelijke auteurs. Mannen schrijven kritieken over mannen, mannen schrijven de Grote Amerikaanse Roman, en de uitzondering (zoals tijdschrift Granta) bevestigt vooral de regel.

Dat heeft gevolgen voor de boeken die boven komen drijven als ‘de beste’en ‘het meest vernieuwend’. Waar de mannelijke visie de norm is, wijkt de rest af. Allochtonen, vrouwen, ze hebben niet dezelfde impact als de dominante stem van de blanke man. Schrijfsters zoals Jeanette Winterson voelen dat haarscherp aan, bijvoorbeeld bij romans die een autobiografisch element bevatten:

Let’s not call this “sexism.” Let’s call it an “asymmetrical judgment” between men and women. If Henry Miller writes “Tropic of Cancer” and calls the hero “Henry Miller,” he’s still allowed to say these are novels, and none of the guys question it. Because a man is allowed to be bigger. A woman isn’t. She can only possibly talk about herself. [..] Paul Auster, Henry Miller, Milan Kundera, any of those writers who quote themselves directly, Philip Roth, for God’s sake! We all say, “That’s so great! That’s so interesting!” But if you do that as a woman, it becomes confessional and autobiographical.

Bekentenisliteratuur, beperkt tot de eigen persoonlijke levenssfeer, dat is de nette vertaling van oordelen zoals bijvoorbeeld de jury van de Gouden Strop die vorig jaar nog velde. De jury wees schrijfsters af omdat het in hun boeken vooral zou gaan om relationeel gedoe, zieleroerselen van onevenwichtige dames. En de Ako Literatuurprijs wees schrijfsters af omdat het in hun romans vooral zou gaan om kleine persoonlijke wissewasjes. Ook hier gingen de nominaties naar louter mannelijke auteurs, en ook hier is het geen toeval dat vrouwen buiten de boot vallen omdat hun boeken niet groots en meeslepend genoeg zouden zijn.

De Zesde Clan gelooft niet in toeval. We doen een klemmend beroep op redacties om eens goed na te gaan vanuit welke normen en waarden zij komen tot onderwerpen als ‘broeders en hun brouilles’. Waarom ze het begrip ‘vriendschap’ als vanzelfsprekend verbeelden  als twee jongens. En niet twee meisjes, of iets anders. Ze zouden er zomaar achter kunnen komen dat het bij dit symbolische en universele eigenlijk gaat om het mannelijke. Met die focus, die zogenaamd alleen draait om kwaliteit, sluiten ze de helft van de bevolking buiten. Dat kan nooit de bedoeling zijn.

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: