Taal en gender: de casus van Chinese karakters

Wat zegt taal over culturele opvattingen rondom de seksen? Veel, signaleert een Amerikaanse student op website Sociological Images. Philip N. Cohen begon aan een cursus Chinees en kwam er al snel achter dat het patriarchaat geschreven is in karakters. Zo is het woord voor ‘goed’ samengesteld uit de karakters voor een vrouw en zoon. Een vrouw en een dochter daarentegen? Eh, laten we het dáár maar niet over hebben.

Cohen merkt ook op dat patrilocaal wonen de taal doordrenkt. Patrilocaal is een term uit de antropologie en houdt in dat de vrouw haar familie moet verlaten en intrekt bij de familie van haar man. Meestal pakt dat slecht uit voor de status van de vrouw, want zij komt als eenling en als buitenstaander nieuw binnen in het systeem, terwijl haar man terug kan vallen op zijn eigen vader, moeder, broers, zusjes etc. Hij staat daardoor veel sterker dan zij.

Chinese karakters maken dat ook duidelijk. Zo leerde Cohen dat het karakter voor grootmoeder van moederszijde bestaat uit de tekens voor vrouw en buitenstaander. Inderdaad. Voor de grootmoeder van vaderszijde staat echter twee keer het teken voor ‘melk’. Zij behoort tot de familie die er toe doet, terwijl de grootmoeder van moederszijde een vreemde eend in de bijt blijft.

De Zesde Clan zou Cohen en andere geïnteresseerden graag door willen verwijzen naar Het karakter van China, een boek van een Zweedse sinolog, Cecilia Lindqvist. Zij heeft als eerste onderzocht waarom de tekens eruit zien zoals ze zijn, en legt de link met eerdere versies van het schrift en de archeologie. Op die zoektocht komt ze ook allerlei inzichten tegen over mannen en vrouwen, die in de karakters verankerd zijn.

Zo merkt ze op dat veel termen die familiebanden aanduiden nog steeds het woord voor vrouw in de stam hebben. Waarom is dat, als vrouwen toch naar het huis van hun echtgenoot moeten verhuizen? Het antwoord ligt in het verleden. Uit archeologische opgravingen blijkt dat vrouwen vroeger waarschijnlijk een veel betere status hadden dan tegenwoordig. Ze kregen aparte graven met eigen grafgiften. Pas veel later zien archeologen dat vrouwen ‘opeens’ worden bijgezet aan de voeten van een man. Dat is een teken van verlies aan macht en status. In de karakters bleef echter een erfenis zichtbaar van vrouwen die meetellen en familiebanden bepalen.

Lindqvist komt ook tegen dat de modernere situatie spanningen oproept. Veel karakters die gaan over onderlinge conflicten en spanningen, bevatten het teken vrouw of zien er met een beetje fantasie uit als een aantal vrouwen opeengepakt in een beperkte ruimte. Dat komt overeen met de situatie van vrouwen die binnen moeten blijven in een huis waar de mannen de baas zijn. Die onderling slaags raken en ruziëen en roddelen. Het zijn tekens met een negatieve lading, die echter perfect weergeven wat er kan gebeuren als vrouwen in een vijandige omgeving moeten overleven.

Als je op die manier naar taal gaat kijken, zie je pas welke culturele lading alledaagse woorden en begrippen doorgeven aan mensen. Er ontvouwt zich een geheel nieuwe wereld. Veel plezier op speurtocht….

Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Deze site gebruikt Akismet om spam te bestrijden. Ontdek hoe de data van je reactie verwerkt wordt.

%d bloggers liken dit: