Monthly Archives: juni 2011

Achter de stereotypen over alleenstaande vrouwen

Alleenstaand en vrouw? O jee… Daar komen de stereotypen. Die van de eenzame ouwe vrijster óf het tegenovergestelde daarvan, de manisch gelukkige single die van het ene naar het andere evenement fladdert. Maar kloppen die cliché’s wel? Wanda Klein en Maarten Berg doken in de belevingswereld van alleenstaande vrouwen in Nederland. De onderzoekers komen tot de conclusie dat singles veel meer diversiteit en complexiteit vertonen dan de cliché’s je willen laten geloven. Ze zijn niet alleen maar single.

Het is jammer dat het boek van Klein en Berg nog steeds de nadruk legt op alleenstaande vrouwen en hun denkbeelden over liefde, daten en seks. Zo blijf je steken in het culturele patroon van vrouwen definiëren aan de hand van relaties. En bestaat het risico dat je in de valkuil stapt van de alleenstaande vrouw die op dat gebied wat uit te leggen heeft.

Dat die sociale druk bestaat maakt dagblad Trouw duidelijk in een bespreking van het boek. De kop boven het stuk, Heb je nou al een vriend , vat de situatie van veel single vrouwen perfect samen. Leuk, je loopbaan of je hobby’s of wat dan ook, maar heb je al een vriend? En zo nee, waarom niet? Wat doe jij, vrouw, verkeert? Wat mankeert je? Voordat je het weet ziet de omgeving een vrouw alleen nog maar in termen van dat wat er mist, namelijk een man naast haar.

Vrouwen hebben last van die sociale druk, toonden Veenhoven en Van Schoonhoven aan. Ze concludeerden al eerder dat mannen van de samenleving meer ruimte krijgen om een zelfstandig individu te zijn. Bij vrouwen voelen mensen zich eerder ongemakkelijk en doemt meteen de eenzame oude vrijster op als schrikbeeld. Dat doet afbreuk aan hun mate van welbevinden.

We zijn nu in 2011, maar er lijkt in die situatie weinig verandering te komen. Er zijn nog steeds auteurs genoeg die het nodig vinden zich te buigen over de alleenstaande vrouw als probleemgeval. Ze deinzen er niet voor terug deze mensen de grond in te schrijven met verhalen dat ze te moeilijk doen en te hoge eisen stellen aan mannen. Om vervolgens  te stipuleren dat een vrouw genoegen moeten nemen met ‘een man’, maakt niet uit hoe of wat. Mochten single vrouwen al twijfelen aan zichzelf, dan doen dit soort artikelen en boeken hun uiterste best om deze vrouwen nog onzekerder te maken. Lastig om dan het hoofd koel te houden.

Alles is beter dan vrouw en alleenstaand zijn, lijkt het wel. En het punt is: eeuwenlang was dat ook zo. Tot diep in de vorige eeuw hadden Nederlandse vrouwen de status van een kind. Je had een man nodig voor een respectabel leven als moeder en huisvrouw. Al het andere leverde een probleem op. Pas de laatste zestig jaar kunnen vrouwen vrijuit studeren, een inkomen verdienen, leningen afsluiten, een huis kopen of zonder man op vakantie gaan.

Zestig jaar is een veel te korte tijd voor mensen om hun houding te veranderen. Er kunnen generaties overheen gaan voordat het tot mensen doordringt dat vrouwen niet meer vast zitten aan een man om een positie in de maatschappij te verwerven. Vrouwen kunnen tegenwoordig een zelfstandig leven leiden, zonder partner. Net als alle andere keuzes zitten daar nadelen aan, maar ook voordelen. En wil je een relatie, dan hoeft dat niet beperkt te worden tot man-vrouw. Vrouw-vrouw of man-man kunnen ook. Kinderen krijgen is niet zaligmakend . We hebben veel meer keuzes dan vroeger.

Totdat de mentaliteit van mensen echt verandert, is het goed dat onderzoekers wijzen op de complexe werkelijkheid achter de stereotypen. Zielige ouwe vrijster? Happy single? Nee, gewoon mensen. In al hun diversiteit.

Jezebel stelt lijst op van smoesjes om seksuele intimidatie goed te praten

Vrouw overdrijft? Check. Vrouw is gek? Check. Niet gek? Oooo, maar wacht, ze had wisselende partners dus ze was gewoon een slet! Check. Jezebel heeft een prachtige lijst opgesteld van allerlei smoezen die advocaten gebruikt hebben in zaken rondom verkrachting en/of seksuele intimidatie. Alle bekende vooroordelen en hatelijkheden ten opzichte van vrouwen komen hier voorbij.

Er zitten juweeltjes tussen zoals de ‘icy bitch defense’. Dat is de strategie als de vrouw niet meer op de seksuele avances van haar baas in wil gaan. Ze is dan dús een kil kreng – en dat maakt het opeens goed dat de man in deze zaak haar wil blijven betasten???? Of de ‘too ugly’ verdediging. De vrouw is zoooo ongelofelijk lelijk, ze mag blij zijn dat haar baas belangstelling voor haar toonde. Ook leuk: de verdediging dat de vrouw hoge hakken droeg en zodoende best wel lang was. Ze kon zich vanwege haar lengte onmogelijk seksueel geïntimideerd hebben gevoeld. Hahahahaha!

Vrouwen naar de top? De handleiding ligt al klaar

In tegenstelling tot België koos Nederland voor een model waarbij bedrijven uit zichzelf moeten zorgen voor een eerlijke doorstroom van vrouwen naar de top. Niet dat er sancties op staan. Als er minder dan 30% vrouwen in raden van bestuur zitten, moet de onderneming in het jaarverslag uitleggen hoe dat komt. Dat is alles. Wie niet wil hoeft niks te doen. Voor de goedwillende bedrijven is er echter veel informatie beschikbaar om het speelveld gelijk te maken. De Zesde Clan geeft graag een rondleiding.

Marieke van den Brink promoveerde op een onderzoek naar hoogleraarsbenoemingen. Dit wetenschappelijk onderzoek vertaalde ze dit jaar in een praktische handleiding vol tips, adviezen en goede voorbeelden om vrouwelijk talent te vinden, behouden en promoveren. Niet alleen geschikt voor universiteiten, maar ook voor hogescholen, kenniscentra en het onderwijs algemeen. Website Sofokles (Sociaal fonds voor de Kennissector) stelt het document gratis en voor niks beschikbaar.

Vrouwen bij de ING pikten het in 2009 niet langer dat deze grote onderneming zoveel vrouwelijk talent verloor. Getalenteerde werkneemsters met verantwoordelijke banen merkten dat ze op een dood spoor belandden en haakten af. De vrouwen spraken met vertrokken werkneemsters en stelden een rapport op vol aanbevelingen om de werksituatie voor vrouwen te verbeteren en een einde te maken aan deze uittocht. De adviezen zijn niet alleen toepasbaar voor de ING, maar de hele sector van banken, verzekeringen, accountants en consultants. (Zie voor meer informatie ook de links bij dit artikel van website Mejudice).

Je hoeft het niet alleen te doen! Onbewuste vooroordelen aanpakken, wervings- en selectieprocedures eerlijk maken, uit de automatische patronen stappen, het is hard werk. Laat je niet afschrikken maar sluit je aan bij Talent naar de Top. Best Practices, trainingen, leerzame voorbeelden, het is er allemaal. Je moet er alleen gebruik van gaan maken. Onder andere USG People, Deutsche Bank Nederland en McKinsey gingen je de laatste maanden voor. Zij staan nu in de steeds langer wordende rij van ondertekenaars van Talent naar de Top.

Voor vrouwen zelf is het belangrijk goed beslagen ten ijs te komen, zodat je jezelf niet onbewust gaat boycotten. Er is veel informatie beschikbaar. In de top drie van de Zesde Clan staan in ieder geval de boeken Vrouwen en Ambitie van Anna Fels. Wat hebben vrouwen nodig om zich te ontplooien, en hoe zorg je ervoor dat je niet in bekende valkuilen terecht komt.  Women don’t ask van Linda Babcock en Sara Laschever brengt in kaart waar loopbanen van vrouwen averij oplopen en hoe vrouwen beter voor zichzelf kunnen opkomen.

Tenslotte is het verleden belangrijk, want dat schept voor een deel het heden. De Zesde Clan laat je graag kennis maken met het werk van Gerda Lerner. Deze Amerikaanse wetenschapster zette eigenhandig vrouwengeschiedenis op de agenda bij universiteiten. In verschillende boeken laat zien hoe de onderdrukking van vrouwen vorm kreeg. En hoe vrouwen zich desondanks steeds opnieuw probeerden te ontplooien tot zelfstandig individu, in omstandigheden waarin ze op z’n best gezien werden als het wormvormig aanhangsel van een man.

Kortom, vrouwen naar de top? De handleidingen liggen voor het oprapen. Aan de slag ermee, zodat een middelmatige vrouw evenveel kans op promotie gaat maken als een middelmatige man, en de monocultuur van blanke mannen aan de top eindelijk echt doorbroken wordt.

België gaat voor vrouwenquotum

Het is officieel: België gaat grote bedrijven met een quotum dwingen meer vrouwen in raden van commissarissen en bestuur te benoemen. Het was een lastig politiek besluit. De oppositie kwam één stem tekort om het voorstel aan te vechten. België verwacht pas over een jaar of twaalf het effect van de maatregel goed te kunnen evalueren. Ondernemingen krijgen namelijk ruim de tijd om hun personeelsbeleid aan te passen.

De Belgische aanpak staat in schril contrast met de Nederlandse polderpolitiek. Die aanpak voorziet in mooie beloftes. Als resultaten uitblijven staat daar geen enkele sanctie op.

De verschillende initiatieven om het glazen plafond te doorbreken komen niet uit de lucht vallen. Het is de Europese Unie een doorn in het oog dat er aan de top zo’n monocultuur van blanke mannen heerst. Neem Nederland: topvrouwen zijn er nauwelijks. Alle ons omringende landen doen het beter en hoewel Nederland hier en daar lichte vooruitgang boekt, valt dat in het niet bij de positieve ontwikkelingen in de rest van de EU. We lopen achter. Maar tot op de dag van vandaag laten ondernemers bestaande projecten om op vrijwillige basis meer vrouwen door te laten stromen naar de top links liggen.

Het enige positieve voor de situatie hier is dat de verschillende uitkomsten van het politieke debat wetenschappers een gouden kans bieden. Ze kunnen nu onderzoeken welke aanpak het beste werkt om het monopolie van blanke mannen te doorbreken. De Nederlandse of de Belgische. Benieuwd welke universiteit dit oppakt!

Egyptische doet gooi naar presidentschap

Rond Internationale Vrouwendag riepen woedende mannen nog naar demonstrerende vrouwen in Cairo dat ze thuis kleren moesten gaan wassen. Deze week werd bekend dat een Egyptische zich kandidaat stelt voor het presidentschap. De New York Times publiceerde een prachtig portret van deze moedige vrouw, Bothaina Kamel, die de Egyptische lente nieuw leven in wil blazen.

Bothaina Kamel.

Kamel was jarenlang actief als journaliste en nieuwsomroeper. Ze had onder andere zes jaar lang een populair programma op de radio. Wekelijks besprak ze met allerlei mensen kwesties, waaronder gevoelige thema’s zoals misbruik of buitenechtelijke seks. Later ging ze werken bij een televisiezender. In 2006 weigerde ze echter mee te werken aan een uitzending over verkiezingen, omdat de kloof tussen regeringspropaganda en wat ze om zich heen zag te groot werd. Kamel besloot met verlof te gaan. Tegenwoordig is ze politiek actief, met succes:

Ms. Kamel has come to be known as “the woman who is like a hundred men.” For years a recognized face at pro-democracy rallies, she often acted as a human shield to prevent the arrest of youth demonstrators. A “girl of the revolution,” as she likes to call herself, she was on the streets from day one of the uprising.

Vanuit die achtergrond was het maar een kleine stap om zich kandidaat te stellen. Ze heeft zich niet verbonden aan een partij, en zal als onafhankelijke kandidaat deelnemen aan de verkiezingen. Volgens de New York Times wil Kamel dat Moslims en Christenen gelijke rechten krijgen. Verder wil ze een sociale revolutie. Want zonder maatschappelijke ommekeer kan er niets veranderd worden aan de problemen waar Egypte mee kampt, aldus Kamel.

Plan inperking alimentatie levert vloedgolf aan vrouwenhaat op

D’66 lanceerde een paar dagen geleden een plan om de plicht tot het betalen van alimentatie te beperken tot drie jaar. Sindsdien lopen overal de rubrieken voor reacties over van vrouwenhaat. Zelfs op een doorgaans rustige site als die van opinieblad Elsevier zijn de woedende aantijgingen niet van de lucht: ,,Beter gisteren nog dan vandaag invoeren, voor al die vrouwen die alleen maar erop uit zijn om de ander financieel te gronde te richten, en te lui zijn om in hun eigen behoeftes te voorzien.” Het vijanddenken viert hoogtij.

Laten we even de context schetsen. Nederland kent een lange culturele geschiedenis van moeder de huisvrouw. Zodra ze trouwde, en later zodra er kinderen kwamen, moest de vrouw thuis blijven om voor iedereen en alles te zorgen. Die historische context leidde tot het anderhalf verdienersmodel waar Nederland anno nu bekend danwel berucht om is. Uitgaande van een heterorelatie zijn het binnen dit model vooral de moeders die hun betaalde baan opgeven of drastisch inkorten, terwijl de vaders door blijven werken of zelfs meer uren betaald werk gaan verrichten.

Uit de meest recente emancipatiemonitor bleek dat de gemiddelde Nederlander dit model nog steeds toejuicht. Zo vindt driekwart van de mensen dat vrouwen hooguit nog drie dagen mogen werken zodra er kinderen komen. Een ruime minderheid wil liever dat ze stopt en thuis gaat zitten.Vaders moeten van diezelfde mensen na de geboorte van een kind juist minimaal vier dagen blijven werken, en nog liever vijf.

Binnen dit systeem zijn de meeste vrouwen niet financieel zelfredzaam. Als de relatie stuk loopt blijven de kinderen meestal bij haar, en moet de vader alimentatie betalen. Zelfs als er geen kinderen geboren worden, heeft een vaste relatie meestal een negatieve invloed op de inkomsten van de vrouw. Omdat hij meestal meer salaris binnen haalt dan zij, krijgt zijn loopbaan voorrang. Moet de man verhuizen voor een baan, dan levert de vrouw haar ambities vaak in. Ze geeft haar eigen loopbaan op en moet maar zien of ze in de nieuwe woonplaats ook weer werk vindt.

Omdat de vrouw op allerlei manieren meer opoffert, is het niet zo vreemd dat de ex volgens de wet alimentatie moet betalen. In theorie dan, want in 2005 bleek al dat zeventig procent van de gescheiden mannen zelfs als het gaat om de alimentatie voor kinderen maling heeft aan de bestaande verplichtingen. Ze betalen hun ex geen cent, waardoor haar financiele situatie nog moeilijker wordt. Desondanks antwoordde D’66 begin dit jaar op vragen aan de Tweede Kamer dat de partij af wil van de alimentatieplicht voore exen. D’66 woordvoerster Dijkstra zei in februari:

”Het huidige systeem prikkelt de partner niet om economisch zelfstandig te worden. Wij vinden dat iedereen de kans moet krijgen om zich te ontplooien. D66 wil de regeling voor partneralimentatie daarom hervormen. Deze moet niet alleen gericht zijn op compensatie, maar ook op financiële onafhankelijkheid. D66 wil deze discussie graag agenderen in de Tweede Kamer.”

D’66 houdt het op een keurige genderneutrale formulering. Nu de partij het plan daadwerkelijk heeft geagendeerd voor de Tweede Kamer, nemen commentatoren echter geen blad voor de mond. De meeste reacties schilderen de vrouw af als een luie parasiet. Keren we even terug naar de commentaarsectie bij de berichtgeving van tijdschrift Elsevier. Een greep uit de voorbeelden:

De ex man is gewoon een verkapte sociale dienst. Vrouwen die kunnen werken moeten gewoon aan het werk , zij zijn ook vaak degene die willen scheiden dan ook de schouders eronder.

Mevrouw hoeft niet te werken, heeft huurinkomsten uit een vakantie woning van € 20.000 / jaar wat niet wordt meegerekend! De behoefte is hoger volgens de rechtbank. Alimentie betalen, geen probleem maar mijn ex heeft recht op hetzelfde inkomen als toen wij samen waren en ik nog voor een werkgever werkte

…veel vrouwen willen zo graag geemancipeerd zijn, behalve als het op een scheiding uitdraait, dan is handje ophouden en zich achter de kinderen verschuilen ineens wel heel erg makkelijk, vreselijk die mentaliteit!

Bij al dit soort vijanddenken is er maar één commentator die wijst op de tegenstrijdigheden in de situatie:

Maar vinden wij in Nederland niet (bijna) allemaal dat de moeders thuis moeten blijven om voor de kindjes te zorgen? Anders groeien ze maar voor galg en rad op want de opvang is zielig en vreselijk onveilig voor het kind. Of veranderd dit principe als paps van zijn betalingsverplichting voor het vrouwtje af wil?

Een Nederlandse vrouw kan het op deze manier nooit goed doen. Zodra er kinderen komen willen werkgevers van haar af.  Wil ze meer dan drie dagen blijven werken na de geboorte van een kind, dan vindt 75% van de Nederlanders haar fout. Schikt ze zich in het anderhalf verdienersmodel maar loopt de relatie stuk, dan gaan de haters er blindelings vanuit dat zij te lui voor woorden is en haar ex uitbuit.

Nederland geëmancipeerd? Lees de veelal anonieme commentaren bij  artikelen op internet, en je weet wel beter.

PS: Voor andere belangrijke aspecten van het probleem verwijst De Zesde Clan je graag door naar een uitstekende column van Malou van Hintum. Zij benutte  haar positie als columniste voor de Volkskrant om te wijzen op de volstrekt belachelijke gevolgen van het D’66 voorstel.

Help Saudische vrouwen die auto willen rijden

Het feministische maandblad Ms Magazine voert actie voor vrouwen in Saudi Arabië. Vrouwen kunnen in dat land geen auto rijden. Nadat protesten hiertegen twintig jaar geleden eindigden in arrestaties en repressie, bleef het even stil. Maar op 17 juni gaat een nieuwe generatie vrouwen proberen baas in eigen auto te worden. Ms Magazine roept iedereen op een brief te ondertekenen en te sturen naar machthebbers in Saudi Arabië. Het blad heeft ook een kanaal op Youtube.com geopend. Iedereen die de vrouwen wil ondersteunen, kan hier filmpjes plaatsen van zichzelf terwijl je achter het stuur zit. Dus…. Steun jij een Saudische vrouw aanstaande vrijdag?

Bruidsvlucht bereikt Amerika

Bride Flight opent deze week in Amerikaanse bioscopen. De film, naar de roman van Marieke van der Pol, was een groot succes in Nederland. Vanaf 10 juni kunnen Amerikanen nu kennis maken met deze film. De New York Times toont zich verdeeld over Bruidsvlucht. Deze invloedrijke krant vindt het drama te zoetsappig, maar is wel lovend over de prachtige beelden. Het maffe is dat de filmkeuring Bride Flight als R classificeerde. Dit betekent dat het voor mensen van boven de 18 bedoeld is, net zoals pornofilms. Misschien vanwege de scènes van een redelijk heftige bevalling en illegale adoptie?

 

Nieuwsronde

Leuke en interessante berichtjes, die niet geleid hebben tot een apart artikel maar die wel de moeite waard zijn. Zoals een podcast met de winnares van de Orange Prize 2011, Téa Obreht, en een commentaar van The Guardian naar aanleiding van de Slutwalk in Londen. Veel plezier!

  • Téa Obreht is nog niet helemaal doordrongen van het feit dat ze toch echt de Orange Prize 2011 heeft gewonnen. In deze podcast spreekt ze over feminisme, literatuur en literaire prijzen met een paar andere heldinnen van de Engelstalige literatuur. Zoals Ann Patchett en Naomi Alderman.
  • Malou van Hintum schreef afgelopen week een zeer helder opiniestuk in de Volkskrant over een voorstel van D66. Die vindt dat gescheiden vaders hooguit drie jaar lang verantwoordelijk blijven voor de betaling van alimentatie. Daarna moet de moeder het zelf maar uitzoeken. Van Hintum heeft hier geen goed woord voor over: ,,Moe, heel moe word ik ervan, van politici die maatregelen voorstellen die gescheiden moeders nog sneller en erger in de armoede doen belanden dan ze na een scheiding toch al doen. En boos word ik, als dat onder het mom van ‘emancipatie’ gebeurt”. Precies. Intrekken die proefballon.
  • Naar aanleiding van de Londense slutwalk zet Ally Fogg in een opiniestuk uiteen wat er bekend is over kleding en verkrachting. De twee blijken niks met elkaar te maken te hebben. Hooguit kun je concluderen dat verkrachters om hun moverende redenen hun oog op iemand laten vallen. Omdat dit per persoon en per situatie verschilt, heb je er niks aan om de nadruk te leggen op wat het slachtoffer aan had op het moment van de aanval…
  • Leena Gades schreef geschiedenis. Ze won de Le Mans 24 uurs race en is daarmee de eerste vrouw ooit die deze prestatie leverde. Weer een glazen plafond gesneuveld.
  • Hongarije financieerde een anti abortus campagne met subsidie van de Europese Unie. De campagne is erop gericht ongewenst zwangere vrouwen onder druk te zetten tóch te bevallen en het kind dan maar voor adoptie af te staan. De EU is woedend en noemt dit misbruik van het geld. Hongarije houdt het op een misverstand over de doeleinden waarvoor het land de subsidie mocht gebruiken.
  • Saudi Arabië doet er alles aan om vrouwen op 17 juni thuis te houden. Op die dag willen vrouwen in de auto stappen en zelf rondrijden. Iets wat tot nu toe streng verboden is. Frazaneh Milani hoopt dat ze zich niet laten weerhouden door de repressie van de overheid: ,,These women know the value of a car key. Like the man who faced down tanks in Tiananmen Square, like the unprecedented number of women participating in protests across the Middle East and North Africa, the Saudi women’s campaign for the right to drive is a harbinger of a new era in the region.”

Duizenden lopen mee in Slutwalk Londen

Tussen de drieduizend en vijfduizend mensen sloten zich zaterdag 11 juni aan bij de Slutwalk in Londen. De mars is daarmee een groot succes geworden. Over de hele wereld organiseren feministische organisaties deze marsen om te protesteren tegen de neiging slachtoffers van verkrachting de schuld te geven. Terwijl de verantwoordelijkheid toch echt bij de dader ligt: die moet gewoon geen vrouwen verkrachten.

Op weblog Urban 75 staan talloze foto’s die een goed beeld van de sfeer en de slogans geven. De duizenden deelnemers verzamelden op Piccadilly, in het hartje van Londen, en liepen in een feestelijke optocht door de stad naar Trafalgar Square. Daar sprak onder andere de 17-jarige initiatiefneemster de menigte toe. Op youtube staan inmiddels allerlei filmpjes van het evenement. Enjoy!

en de speech van Chitra Nagarajan van de organisatie Gender Action for Peace and Security:

 

Zonder titel

Thelma & Louise vieren twintigjarig jubileum

De film Thelma & Louise kwam in 1991 uit in de bioscopen en maakte destijds een enorme indruk. De actrices die de hoofdpersonen speelden, maken op dit moment een tournee langs Amerikaanse en Canadese theaters om te praten over Thelma & Louise twintig jaar later.  Geena Davis en Susan Sarandon gaan ook deze keer de discussie niet uit de weg. Want ondanks het enorme succes van de film, bleef het daarna doodstil. De vrouwelijke variant van de buddymovie kreeg geen vervolg.

Twee vrouwen die expliciet de ondankbaarheid van het huisvrouwenbestaan aan de kaak stellen, vrienden worden en voor elkaar opkomen als een man één van hen wil verkrachten, allemaal in een breed gedistribueerde blockbuster? Dat was nog niet vaak voorgekomen. Het filmen van Thelma&Louise had daardoor een grote impact, niet alleen op het publiek maar ook op de actrices. Geena Davis:

“All of a sudden people were grabbing me by the lapels to tell me what the movie meant to them or telling me their story and: ‘My friend and I acted out your trip!'” Davis told a crowd of about 1,800 at Tuesday night’s “Thelma & Louise: The 20th Anniversary Homecoming” event at Roy Thomson Hall. “So it really made me realize how few opportunities we give women to feel that way about a movie, about the female characters in the movies.”

De film werd invloedrijk in de populaire cultuur, signaleert onder andere Humo. De Simpsons parodieerden scènes uit de film, en youtube staat vol filmpjes van mensen die  scènes naspelen of naar beelden uit de film verwijzen. Waarom deed Hollywood niets met dat succes? Wat is het effect van een gebrek aan films waarin vrouwenvriendschappen centraal staan?

Het is een vraag die Davis en Sarandon nog steeds bezig houdt. Geena Davis richtte in 2007 zelfs een eigen onderzoekscentrum op om gender in films en kinderprogramma’s te bestuderen. Zij stelt dat Hollywood nog steeds gedomineerd wordt door mannen, die zich richten op het mannelijk perspectief. Vrouwen zijn bijzaak, en scenarioschrijvers leggen een ontstellend gebrek aan creativiteit aan de dag bij de vrouwelijke personages.

Een site als Femagination besteedt eveneens aandacht de kwestie en het effect van het gebrek aan films waar vrouwen als maatjes met elkaar omgaan:

…it teaches women that their world is focused on men. Either that, or they go it alone. How many women sit at home while their husbands and boyfriends go out with the guys? How many of them say the hell with it and go out with the girls? […] The visual media are probably the biggest influence that any of us have on how we relate to each other. But they obviously don’t feel a responsibility to show strong female relationships. Movie and television executives have this crazy idea that so-called “chick flicks” don’t sell, so they don’t produce them. And the cycle of misreading and misguiding men and women continues.

Als er dan een film uitkomt zoals A Legue of their own (1992), Calendar Girls (2003) of dit jaar Bridesmaids, zie je die enorme behoefte aan vrouwelijke buddyfilms boven komen. De films werden allemaal een succes en Bridesmaids verovert op dit moment de bioscopen. Hoog tijd voor Hollywood om wakker te worden, goede scenarioschrijvers in dienst te nemen, en in te spelen op een gat in de markt!

Feministische Klassiekers bespreekt werk van Nawal El Saadawi

Weblog Feministische Klassiekers bespreekt dit jaar in een online leesgroep een heel aantal boeken over vrouwen en hun plek op deze aardbol. De maand juni staat geheel in het teken van het boek ‘God stierf bij de Nijl’, van Nawal El Saadawi. In Nederland is dit boek voornamelijk nog tweedehands verkrijgbaar (zie onder andere Boekwinkeltjes). El Saadawi geldt als een van de boegbeelden van de feministische beweging in Egypte. Ze speelde de afgelopen tijd nog een belangrijke rol bij de volksopstand in Cairo. Haar boek laat zien dat ze wat dat betreft niets is veranderd. Vroeger was ze strijdbaar, en nu is ze dat nog steeds.

In voorgaande maanden behandelde het weblog ook een paar andere interessante werken van feministen. Zoals ‘Herland’, een utopische roman van de Amerikaanse activiste Charlotte Perkins Gilman, en natuurlijk het standaardwerk Een kamer voor jezelf van Virginia Woolf. De discussie over de boeken vindt voor een deel plaats op de site, maar ook andere weblogs hebben de weg naar Feministische Klassiekers gevonden en praten mee vanuit hun eigen weblog of site. Zoals hier op de site Amy Reads.

Op die manier biedt internet een geweldig platform en digitale leesgroep om opnieuw kennis te maken met belangrijke werken van de feministische beweging. Aanbevolen door de Zesde Clan 😉

Téa Obreht wint Orange prijs 2011

Emma Donoghue leek de gedoodverfde winnaar met haar boek Room, maar de Orange prijs 2011 ging uiteindelijk naar de relatief onbekende Téa Obreht. Haar boek The Tiger’s Wife is nog niet vertaald in het Nederlands maar ligt in de Engelse versie vanaf juli op de tafels in de boekwinkels.

Obreht vertelt in The Tiger’s wife een verhaal waarin de oorlog op de Balkan en de ontsnapping van een tijger uit een dierentuin op magisch-realistische wijze met elkaar in verband staan. Ze wint met het boek een sculptuur en een prijs van 30.000 pond. Uit het juryrapport:

“The book reminds us how easily we can slip into barbarity, but also of the breadth and depth of human love. Obreht celebrates storytelling and she helps us to remember that it is the stories that we tell about ourselves, and about others, that can make us who we are and the world what it is.”

Ariel Levy fileert het Italië van Berlusconi

Italië? Sinds Berlusconi staat het land bekend om z’n Bunga Bunga party’s en televisieprogramma’s vol halfnaakte vrouwen, die niet mogen praten, maar wel wulps met hun kont mogen zwaaien. Hoe kon dat gebeuren? En hoe beïnvloedt die cultuur mannen en vrouwen? Ariel Levy bezocht het land en schreef een lange reportage voor de New Yorker over de situatie die ze aantrof.

Ariel Levy was in 2010 te gast op een festival van The New Yorker.

Het is een typisch voorbeeld van onderzoeksjournalistiek: uitgebreid, gedetailleerd, en met een mooie analyse van de aantrekkingskracht van Berlusconi:

The sense that Berlusconi is just a natural man, one who happens to be exceptionally good at being male, has been an enormous part of his success. Throughout his career—as a singer on cruise ships, as a real-estate developer, as a media magnate, and, finally, as a politician—he has convinced Italians that he is someone they can both relate to and aspire to be like. Many men still feel that he is being attacked for being irresistible to women (which they would like to be) and plainly human, susceptible to sin (just like them). “He’s on the same wavelength as people,” one of Berlusconi’s friends told me. “He laughs when they laugh.”

Levy weet waar ze over schrijft. Ze is onder andere de auteur van ‘Female Chauvinist Pigs – de opkomst van de bimbocultuur’. Als je ergens een bimbocultuur aantreft is het wel in Italië. De reportage in de New Yorker kun je beschouwen als een soort journalistiek vervolg op haar boek. Dezelfde thema’s komen terug: de vrouw als object, fake in je kracht staan met paaldansen, en de seksualisering van vrouwenlichamen.

Italiaanse vrouwen beginnen schoon genoeg te krijgen van deze cultuur. Uit de reportage van Levy blijkt dat ze steeds minder waardering hebben voor Berlusconi, één van de belangrijkste aanjagers van de bimbocultuur. En ze beginnen in verzet te komen. Dat verzet brak openlijk uit met de online publicatie van videopamflet ‘Il cuerpo delle donne’ van Lorella Zanardo, een vlijmscherpe analyse van het beeld van de vrouw in de televisieprogramma’s van Berlusconi.

De protestgolf bereikte een voorlopig hoogtepunt in februari van dit jaar, toen meer dan een miljoen mannen en vrouwen in Rome en andere steden de straat opgingen om te protesteren tegen de reducering van de vrouw tot lustobject. Onder andere de auteur Umberto Eco sprak de menigte toe.

Kortom, interessante ontwikkelingen, die in de Nederlandse media niet altijd de aandacht krijgen die ze verdienen. Gelukkig hebben we dan nog buitenlandse media, zoals de New Yorker. De Zesde Clan verwijst je graag door naar Levy’s artikel voor het hele verhaal.

National Geographic duikt in de wereld van kindbruiden

National Geographic dook in de wereld van kindbruiden. In een indringend essay, begeleidt door een fotoserie, schetst auteur Cynthia Gorney een ontluisterend beeld van de situatie. Meisjes, soms nog geen 12, moeten trouwen met veel oudere mannen en krijgen op hun dertiende of veertiende al hun eerste kind. Ze kunnen geen opleiding meer volgen. Hun leven ligt vast: ze moeten zich schikken in een bestaan als onmondige vrouw van.

Nujood, een meisje uit Jemen, wilde geen kindbruid zijn en stapte op haar tiende naar de rechter om haar huwelijk te ontbinden.

Het tijdschrift geeft daarmee een gezicht aan de anonieme cijfers uit allerlei onderzoeken naar kindbruiden. Het op jonge leeftijd uithuwelijken van dochters treft ieder jaar honderdduizenden meisjes. Ook al is het in veel landen illegaal, families uit India, Ethiopië, Jemen of Nepal doen het toch. Dochters leveren niets op, maar kunnen wel je familie eer verpesten als ze verliefd worden op de verkeerde jongen, of ontvoerd of verkracht worden. Het is veiliger en rendabeler als ze al jong overgaan naar de familie van de bruidegom.

Voor de meisjes betekent een vroeg huwelijk vooral veel ellende, zoals uit allerlei onderzoeken blijkt. Op te jonge leeftijd kinderen krijgen is funest. Veel meisjes sterven tijdens de bevalling of raken verminkt. Daarnaast hebben de meisjes geen kans gekregen een opleiding te volgen. Gezinnen met een kindbruid zijn daardoor in de regel armer. De kinderen krijgen zodoende minder kansen, want er is te weinig geld om goed voor ze te zorgen als ze ziek zijn, of ze langer naar school te laten gaan dan strikt noodzakelijk is. Op die manier zijn kindbruiden slecht nieuws voor iedereen.

Het is daarom niet zo vreemd dat steeds meer mensen wakker schrikken en zich beginnen te verzetten tegen de praktijk van het jong uithuwelijken van meisjes. Zo kent een arme regio in Ethiopië sinds een paar jaar het project ‘Berhane Hewan’. Met steun van mensen alsde Zuid-Afrikaanse bisschop Desmond Tutu en Mary Robinson, voormalig presidente van Ierland, leren meisjes een vak en krijgen ze voorlichting over hun gezondheid en hun rechten.

Met succes. Het aantal deelneemsters groeide van 700 naar meer dan 12.000. Allemaal meiden die hun opleiding af kunnen maken en zelf beslissingen mogen nemen. Sinds het programma begon loopt het aantal gevallen van kindbruiden terug en worden er ook minder meisjes verminkt door een besnijdenis, meldt de BBC. Tot vreugde van hun moeders. Die zien nu wat ze allemaal gemist hebben doordat ze op hun veertiende moesten trouwen en zich moesten wijden aan man en kinderen. En zijn blij dat hun dochters meer keuze hebben. Goed nieuws!

City of Joy: de eerste resultaten zijn al zichtbaar

Weet u nog? Eve Ensler, van de Vaginamonologen, was zo getroffen door de massale verkrachtingen in de Congo, dat ze besloot iets te doen. Niet voor de vrouwen in de Congo, maar mét vrouwen in de Congo. Ze opende een centrum, City of Joy, waar vrouwen hulp kunnen krijgen om een nieuwe toekomst op te bouwen. Dat loopt goed. De organisatie Democracy Now filmde de activiteiten, sprak met Ensler en mede activisten, en verzorgde ook een transcript van het interview.

De drie oprichters van City of Joy. Links Eve Ensler, rechts Christine Schuler Deschryver, in het midden Mukwege.

Vanaf het begin wilde Ensler vrouwen helpen om zichzelf te helpen. Ze steunde het opzetten en inrichten van een centrum in de stad Bukavu. Met een gebouw en geld als basis kunnen de Congolezen nu zelf beslissen wat ze willen en wat ze nodig hebben. Congolese overlevenden van verkrachting kunnen hier psychologische hulp krijgen, en verder naar eigen wens programma’s volgen om bijvoorbeeld een eigen winkel te openen of terug in hun eigen woonplaats een rol te gaan spelen in het bestuur van hun regio.

Christine Schuler Deschryver, directrice van City of Joy, ziet het effect van de activiteiten nu al. Want om het centrum op te kunnen zetten, moest er een organisatie komen, en die organisatie levert vrouwen op die niet meer bang zijn om op te staan en de stilte te verbreken:

…when we started with our campaign, we trained a lot of activists all over DRC. And now women really are breaking the silence. You know, the Congolese—I mean, the Congolese women are taking, you know, like, their power, because we told them that they don’t have to be ashamed for these rapes. The ones who are doing it have to be ashamed. For example, a few weeks ago, a deputy, a national deputy, was arrested in Kinshasa, and the ones who denounced that were activists we trained in Kinshasa. He’s under arrest, I think, for 18 months. So now, more and more, you know, we have the fruit of all the sensibilization we made.

Vrouwelijke leider communiceert nooit goed

Leiders? Dat zijn mannen. Een vrouw in een leidinggevende positie heeft te maken met dit stereotype. En dat heeft invloed, bijvoorbeeld op haar manier van communiceren, ontdekte de universiteit van Brisbane. Communiceert ze zoals ze altijd doet, dan is ze te zacht en te week om indruk te maken. Reageert ze door een ‘mannelijke’ stijl van communicatie te kiezen, dan komt ze hard over en zijn mensen minder genegen haar aanwijzingen op te volgen. Het is daardoor voor vrouwen erg lastig om precies de juiste weg te bewandelen.

... en dan hebben we het nog maar niet over de combinatie vrouw met kind op de werkvloer.

Eigenlijk, zo reageert Feminist Philosophers op de uitkomsten van de studie, kunnen vrouwelijke leiders nooit goed communiceren. En het weblog wijst op een derde weg: schijt aan deze onderzoeken, schijt aan omstanders die je al dan niet aardig vinden, gewoon je eigen ding doen en de rest van de wereld zoekt het maar uit.

Dat klinkt zéér bevrijdend! Maar het weblog voegt er meteen aan toe: deze wijsheid kwam met de jaren. Op een moment in het leven van de blogger dat zij het zich kon veroorloven de reacties van omstanders te negeren, met een vast inkomen en een goede baan. Voor wie net begint aan haar loopbaan, blijft het belangrijk rekening te houden met stereotypen en de lastige situaties die dat voor vrouwen oplevert. Bijvoorbeeld als ze moeten onderhandelen over hun salaris…..

Kortom, het blijft een mijnenveld… Voorzichtig handelen geboden.

Naipaul voelt zich ver verheven boven schrijfsters

Jane Austen? Romantische troep schreef ze, en V.S. Naipaul kan niks met haar werk. Maar het gaat niet alleen om Austen. Het literaire boegbeeld vindt dat geen enkele schrijfster bij hem in de schaduw kan staan. Zodra hij een paar zinnen leest, weet hij al of de tekst geschreven is door een man of een vrouw, want de vrouwen kenmerken zich door sentimenteel geneuzel. Oh, en over zijn voormalige uitgever, een vrouw, heeft Naipaul ook al geen goed woord over. Tot zover Naipaul in een interview van de Royal Geographic Society over zijn leven en werk.

Internet staat vol met het nieuws van zijn boude uitspraken, en zelfs een instituut als de New York Times reageerde op zijn uitlatingen. In de Engelstalige literatuur geldt V.S. Naipaul namelijk als een levend monument, en wat hij zegt heeft impact. Die invloed gebruikte hij deze keer om vrouwelijke auteurs af te kraken:

The author, who was born in Trinidad, said this was because of women’s “sentimentality, the narrow view of the world”. “And inevitably for a woman, she is not a complete master of a house, so that comes over in her writing too,” he said. He added: “My publisher, who was so good as a taster and editor, when she became a writer, lo and behold, it was all this feminine tosh. I don’t mean this in any unkind way.” (zie voor de Nederlandse vertaling dit artikel in NRC Handelsblad)

Zijn voormalige uitgever, Diana Athill, heeft inmiddels laten weten dat ze de opmerkingen van Naipaul niet serieus neemt. De Guardian publiceerde daarnaast meteen een test zodat iedereen zelf kan kijken wat er gebeurt als je tien tekstfragmenten op een rij zet. Kun je inderdaad met een paar zinnen al correct inschatten of de auteur een man of een vrouw is? Neem hier zelf de proef op de som. Een journalist van Slate probeerde het al en faalde jammerlijk. Net als deze Nederlandse blogster: twee van de tien goed.

Blijft over waarom Naipaul er zo op gebrand is vrouwelijke auteurs af te kraken. The Guardian en Diana Athill houden het erop dat Naipaul gewoon een ruziezoeker is, die na slepende conflicten met andere auteurs nu een vers doelwit zoekt om vuil te spuien. Internetmagazine Salon.com heeft echter een andere interpretatie. Het blad kan zich niet onttrekken aan het s-woord: seksisme. Wat Naipaul zegt is namelijk totaal niet uniek of origineel. Hij is slechts het meest recente voorbeeld van een mentaliteit die Joanna Russ jaren geleden al volledig fileerde in haar boek Andere Levens, andere Letteren. Salon:

Let’s forget for a minute the millennia of restrictions that made a life of letters impossible for almost all women throughout history. Ignore the questions of whether women have had equal opportunity to write important books, and get right to the heart of Naipaul’s assertion — that they’re incapable of doing it. Because what he’s really getting at is a persistent attitude that runs rampant not just in the arts but in business, in sports, and anywhere men and women congregate: that the feminine is automatically unimportant and inferior.

Naipaul kan dus wel beweren dat zijn opmerkingen ‘niet onvriendelijk’ bedoeld waren, maar hij moet zelf ook doorhebben dat hij dan liegt dat hij barst. Zijn uitspraken zijn zo vijandig als wat. Het is precies dit soort haat waar vrouwelijke auteurs tot op de dag van vandaag last van hebben, een voorbeeld van de vooroordelen waardoor hun werk structureel minder waardering krijgt dan dat van mannen. Fijn dat Naipaul daar weer even de aandacht op vestigt.

SGP is vriendelijk voor SGP-achtige vrouwen

Natúúrlijk is de SGP heel vrouwvriendelijk. Kamerlid Dijkgraaf heeft groot gelijk als hij dat zegt in NRC Handelsblad. Alleen vergeet hij er even bij te vermelden dat deze vriendelijke houding alleen geldt voor SGP-vrouwen en vrouwen die dit model voorstaan. Wie wél een beroep wil doen op verworvenheden zoals kinderopvang en het passief kiesrecht komt van een koude kermis thuis. Die keuzes wil de SGP namelijk het liefst afschaffen.

Mensen halen deze zaken vaak door elkaar. Het gaat er niet om of SGP-vrouwen wel of niet mans genoeg zijn. Wat zij doen moeten ze zelf weten. De man accepteren als hoofd van het gezin, kinderen thuis op willen voeden en niet naar de kinderopvang brengen, prima. Niemand legt ze een strobreed in de weg. Het gaat ook niet om het Christelijk geloof. Een radicale moslimpartij die vrouwen wil weren uit het openbare leven zou op dezelfde problemen stuiten.

Waar het om gaat is dat een partij als de SGP waardeoordelen velt over anderen, democratische principes schendt en het eigen model op wil leggen aan mensen die hun leven niet baseren op de Bijbelse uitgangspunten van de SGP. Want dan vindt de partij de andere keuzes de verkeerde keuzes, en beginnen de mannenbroeders andersdenkenden te onderwerpen aan hun verbodsbepalingen en inperkingen.

Het is deze intolerante houding voor alles wat niet behoort tot het model van de SGP die ervoor zorgt dat de partij in botsting komt met de rest van de samenleving. Het gaat erom dat de SGP anderen hún keuzes wil ontnemen. Wil jij wel kinderopvang? Dan heb je pech. De partij wil zo’n voorziening, onder het motto ‘voor het gezin’, het liefst meteen afschaffen. En zolang dat niet lukt in de tussentijd zo duur en onaantrekkelijk mogelijk maken. Homo of lesbo? Dan is het fout om een relatie te hebben, en je mag niet trouwen, laat staan een gezin stichten.

Dat willen inperken van keuzemogelijkheden, al dan niet verankerd in wetten, levert terecht weerstand op. Vrouwen het passief kiesrecht onthouden mag niet in Nederland, om maar eens een voorbeeldje te noemen. Daarmee schendt de partij de grondslag van de democratie. Dat is waarom het hoogste gerechtshof van Nederland de SGP in het ongelijk stelde en de minister van binnenlandse zaken opdroeg een einde te maken aan die praktijk.

Niet dat de partij daar iets mee wil doen. Of de minister. Het resultaat? Nog geen twee weken geleden stemde SGP-er Sjaak Simonse tegen VVD-er Anne Bliek. Hij wilde haar niet in de Provinciale Staten van Flevoland hebben. Omdat ze een vrouw is. Als Simonse iemand met een zwarte huidskleur zou wegstemmen op grond van een zwarte huidskleur, zou iedereen hem een racist genoemd hebben. Dus wat maakt dat Simonse, als hij een vrouw afwijst omdat ze een vrouw is? Juist. Maar hij komt daar mee weg. Deze SGP-er zit nog steeds in Flevoland het politieke klimaat voor Bliek te verzieken.

Dat is de vrouwvriendelijkheid van de SGP: mijn weg, of geen weg. Daar kan het Clara Wichmann Instituut niet genoeg proefprocessen tegen voeren.