Hoe vrouwen de status van vee krijgen

Lees je een oude science fiction klassieker uit 1956, stuit je opeens op een prachtig feministisch horrorverhaal. In de vorm van een grimmige analyse hoe de ondergang van de beschaving er toe kan leiden dat vrouwen de status van vee krijgen. Het overkwam De Zesde Clan bij The Death of Grass, van John Christopher.

De Zesde Clan wil geen plagiaat plegen. Misschien ligt er ergens een hele geleerde analyse op de plank. Als dat zo is, mail ons de link, dan nemen we dat onmiddellijk op als bronvermelding. Tot nu toe hebben we echter weinig gevonden over dit aspect van het boek. Recensies gaan in ieder geval niet in op de man vrouw verhouding, of zien de analyse van Christopher als antifeministisch – wat De Zesde Clan typisch een geval lijkt van geef de boodschapper maar de schuld. Ook leesgroepen komen niet verder dan de constatering dat er geen sterke vrouwenfiguren voorkomen in het verhaal.

Ja, en dat is precies het punt…. Want wat is er aan de hand. Het verhaal speelt zich af in een conservatief Engels milieu, in de jaren vijftig. Het is een samenleving waarin, zoals schrijfster Joanna Russ dat zo sardonisch opmerkte, mannen de plannen maken en vrouwen het eten. Bovendien hebben de mannen gevochten in de oorlog. Ze zijn gewend om te gaan met wapens en hebben mensen gedood.

In het begin van het boek zie je zodoende al dat man en vrouw niet gelijkwaardig zijn. De vrouwen bekommeren zich vooral om kinderen en het eten. De mannen bespreken hun oorlogservaringen en de problemen in de wereld. Zoals een nieuw virus dat grasachtigen uitroeit, waaronder ook granen. Het dagelijks brood is in gevaar. Als het virus toeslaat in Engeland, raakt ook dit land compleet ontwricht. Er leven teveel mensen op het eiland om iedereen te voeden. De samenleving valt uiteen In die apocalyptische situatie ontstaat een nieuwe samenleving, bestaande uit kleine groepen die ieder voor zich vechten om te overleven.

In deze nieuwe samenleving is er geen plaats voor vrouwen. De manier waarop Christopher dat onder woorden brengt, kwam op de Zesde Clan over als een gedachtenoefening. Als x gebeurt, is het logisch dat daarna Y gebeurt. En als Y eenmaal aan de hand is, kan het niet anders of Z volgt. Met een sardonisch genoegen brengt hij in kaart hoe de gezapige, overbeleefde Engelse samenleving van zijn tijd in mum van tijd vervalt tot barbarij.

Op die manier brengt Christopher ook de ondergang van vrouwen in kaart. Want: de mannen nemen de beslissingen en hebben de wapens om die beslissingen af te dwingen. De vrouwen daarentegen zijn kwetsbaar: zíj slepen de kinderen mee waarvoor zij verantwoordelijk zijn, hebben last van zwangerschapskwaaltjes, en bezitten geen wapens.

Dat laatste is een belangrijk punt. Als een ronddolende groep mensen op een gegeven moment een gevaarlijke vallei wil doorkruisen, beseffen de mannelijke leiders dat ze meer mensen nodig hebben om zich te verdedigen tegen andere ronddolende groepen. Bij de keuze voor mensen die zich aan willen sluiten heeft de groep slechts één criterium: hoeveel mannen met wapens zijn er. De vrouwen zijn slechts ballast. Je hebt niks aan ze als het aankomt op vechten om voedsel.

Het boek gaat ook in op een nieuwe vorm van rechtspraak. De beschaving is ten onder gegaan. Er zijn geen rechters of gerechtshoven meer. Wat gebeurt er dan als een man in conflict raakt met zijn vrouw? De twee mannelijke hoofdpersonen bespreken dit met elkaar, en komen tot een voor vrouwen verontrustende conclusie. De opperste leider is een soort clanhoofd geworden. Hij moet het belang van de groep in de gaten houden. Maar zolang het de belangen van de groep niet schaadt, zit het als volgt: de man is het hoofd van het gezin. Hij bepaalt welke koers hij vaart, en als hij mot heeft met zijn vrouw heeft hij het recht te handelen naar eigen goeddunken. Hij. Niet zij. Drie keer raden hoe die individuele mannelijke rechtspraak uitpakt voor de vrouw.

Wat dit betekent is dit: vrouwen kunnen alleen overleven door hun man te behagen. Als ze geen man hebben, zijn ze vrij wild of kunnen door individuele mannen gebruikt worden als seksslaafje. Verder zijn vrouwen alleen van belang omdat ze zorgen voor nageslacht en een warme maaltijd. Hun waarde houdt ongeveer gelijke tred met de koers op de geitenmarkt.

The Death of Grass is zodoende een ijzingwekkende gedachtenoefening, die haarfijn in kaart brengt hoe mannen de macht houden en uitbreiden, ten koste van vrouwen. Feministische horror, zeg maar. Het boek is helaas niet in het Nederlands vertaald. Maar Penguin verzorgde twee jaar geleden een gloednieuwe uitgave, die overal verkrijgbaar is. Aanbevolen!

UPDATE: Televisieserie The Walking Dead laat hetzelfde beeld zien. Het betreft hier een zombie-apocalypse, die uitdraait op een herbevestiging van de macht van blanke mannen. In dit geval ligt het aan seksisme van de scenarioschrijvers, want het oorspronkelijke stripverhaal gaf vrouwen veel meer ruimte. Zie ook de serie Lost, waar een vrouwelijke leider uiteindelijk niet op die manier in het script terecht kwam – het personage Kate Austen werd op een teleurstellende manier afgezwakt ter meerdere eer en glorie van de blanke mannelijke held. Vrouwen die niet doen wat de held zegt, of die geen relatie met een man hebben (en dus alleen zijn! Neeeeeee, een alleenstaande vrouw!!!!) eindigen meestal dood of gek.

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Reacties

  • Cindy  On mei 22, 2011 at 1:28 pm

    Wat is hier de nieuwswaarde van? Als je van alle boeken die ooit verschenen zijn je er eentje hebt gevonden van ruim 50 jaar oud en die niet eens in het Nederlands is verschenen, dan heeft het weinig zin om daar aandacht aan te besteden. Een beetje spijkers op laag water zoeken, vind je niet? Zo komen we nooit van ons zeur-imago af.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: