Joanna Russ, 1937-2011

Triest nieuws: schrijfster en feministe Joanna Russ is overleden aan een hartaanval. Russ kampte al langere tijd met gezondheidsproblemen. In Nederland kennen we haar vooral van de sf roman ‘De vrouw-man’ en ‘Andere levens, andere letteren’, een studie naar de manieren waarop schrijfsters gemarginaliseerd worden. Locus Magazine komt als één van de eerste met het nieuws, en een korte beschrijving van haar leven. Tijdens haar leven won Russ allerlei prijzen, waaronder de Hugo en Nebula Award.

Russ studeerde af in Engelse taalkunde en theater, en begon vanaf 1959 te schrijven. Eerst korte verhalen, daarna romans en meer wetenschappelijke werken. Macht, verschillen in macht, en de manier waarop mensen door de samenleving naar de marge worden gedreven waren thema’s die in al haar werk terug kwamen.

Ze brak in 1975 door met de sf roman De vrouw-man, in Nederland uitgegeven door De Arbeiderspers in de serie SFem. Het verhaal draait om vier vrouwen die genetisch exact hetzelfde zijn, maar zich in vier parallelle werelden volstrekt anders ontwikkelen. De ene wereld geeft vrouwen namelijk veel meer ruimte dan de andere. Ze ontving een Triptree Award voor dit boek.

Bij de non-fictie viel Andere levens, andere letteren op. Joanna Russ noemt feiten, beschrijft gebeurtenissen, citeert recensies en verslagen, en brengt op die manier een patroon in kaart. Wat mannen schrijven wordt anders gewaardeerd dan wat vrouwen schrijven. Recensenten hebben de neiging het werk van een man die schrijft over relaties te bespreken als Literatuur. Als een vrouw zoiets waagt krijgt ze het stempel ‘suffe keukenmeidenroman’. En zo zijn er nog veel meer manieren waarop vrouwen naar de achtergrond verdwijnen. Meer recent bracht Elaine Showalter dezelfde trend in beeld, in haar overzicht van Amerikaanse schrijfsters.

Wat de boeken van Russ zo leuk en prikkelend maakt, is haar oprechte woede vanwege het overal zichtbare onrecht, gecombineerd met een anarchistische humor en een speelse intelligentie. Voor Russ bestonden er geen heilige huisjes. Als een onderwerp haar interesseerde, zette ze haar tanden erin en liet niet meer los totdat er een goed boek uit kwam. Een nalatenschap waar je trots op kunt zijn. Vaarwel, Joanna Russ…

UPDATE: Lees ook deze liefdevolle reflectie op het werk van Joanna Russ, geschreven door Michele Kort voor het weblog van Ms Magazine.

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.

%d bloggers liken dit: