AKO Literatuurprijs negeert vrouwen

‘Opvallend genoeg’ staan er geen vrouwen op de shortlist voor de Ako Literatuurprijs, meldt NRC Handelsblad ietwat bedremmeld. De kanshebbers zijn allemaal blank en mannelijk. Zelfs Annejet van der Zijl redde het niet, en dit valt voor het NRC in de categorie ‘verrassende afvallers’.

Erwin Mortier, de winnaar van 2009.

De Zesde Clan vindt het heel goed dat het NRC uit dit woordgebruik laat doorschemeren dat er een probleem is met deze nominaties. Want het kan in de creatieve wereld ook echt anders. Zo maken ongeveer evenveel mannen als vrouwen kans op de UvA-scriptieprijs 2010 . En er staan zat vrouwen op de nominatie voor de RVU Radioprijs, voor jonge programmamakers. Als lezers het voor het zeggen hebben, doen vrouwelijke auteurs het ook goed. Bij de NS Publieksprijs telde het lijstje evenveel schrijvers als schrijfsters, en kreeg Franca Treur uiteindelijk de prijs.

Maar als het gaat om ‘het beste Nederlandstalige literaire boek’, en er een bedrag te winnen valt van 50.000 euro, zijn het opeens alleen mannen die in aanmerking komen voor de hoogste eer. En dat is niet alleen in Nederland zo. Sigrid Lievens van de universiteit van Gent onderzocht de loopbanen van Vlaamse schrijfsters. In 2004 constateerde zij dat vrouwen veel schrijven, ongeveer evenveel als mannen. Vrouwen zenden iets minder manuscripten naar een uitgever dan mannen, maar ook hier liggen de verhoudingen nog redelijk gelijk.

Maar dan. Het zijn vooral mannen die de ingezonden manuscripten beoordelen. Slechts een kwart van de gepubliceerde auteurs is vrouw. Hier treedt dus voor het eerst ongelijkheid op. Vervolgens gebeurt er dit:

Zowel voor literaire prijzen als voor het toekennen van werkbeurzen geldt dat literatuur in grote mate door mannen wordt beoordeeld. Bovendien speelt, met name wat de literaire prijzen betreft, het ‘old boy’s network’ een niet te onderschatten rol. De meeste schrijvers bouwen, in tegenstelling tot hun vrouwelijke collega’s, sneller en bewuster een sterk netwerk uit binnen de literaire wereld. Als gevolg hiervan zullen ze vaker onder de aandacht van het publiek worden gebracht – door het winnen van een prijs, het ontvangen van een werkbeurs, het geven van interviews. Voor uitgeverijen is dit een niet onbelangrijk aspect, omdat die aandacht een zekere invloed heeft op de boekenverkoop.
 
 

 

En zo is het kringetje weer rond. De Zesde Clan haalde Jonathan Franzen aan in een eerder artikel. Deze auteur erkende publiekelijk, in dagblad The Guardian, dat ook hij inziet dat ‘het wereldje’ blanke mannen bevooroordeelt.  In de Huffington Post stelt Jennifer Weiner onomwonden dat er een dubbele moraal heerst:

Jennifer Weiner: ”I think it’s a very old and deep-seated double standard that holds that when a man writes about family and feelings, it’s literature with a capital L, but when a woman considers the same topics, it’s romance, or a beach book – in short, it’s something unworthy of a serious critic’s attention.”

Zelfs in de wereld van de smakelijke pulp delven vrouwen het onderspit. De gemiddelde chicklit roman wordt doodgezwegen door de pers, en publiekelijk afgemaakt: slecht geschreven, clichématig, etc. Maar de mannelijke tegenhanger, de Dick-lit, wordt vrolijk gerecenseerd door gezaghebbende bladen, en niemand doet er lacherig over.

Het wordt tijd dat jury’s opletten en nadenken over het fenomeen ‘onbewuste vooroordelen’. Dan verandert er misschien eindelijk iets.

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: