Wat mannen en vrouwen deden in de prehistorie? Geen idee

Mannen zijn agressief, kunnen beter inparkeren en gaan vaker vreemd, want tsja, in de oertijd moesten ze op mammoeten jagen. Dus ze zijn nu eenmaal zo.  Aaaah, heerlijk, vaststaande feiten die keihard bewezen zijn door de evolutiepsychologie. En vrouwen….KADENG! Valt er opeens een boek op je bureau wat al die zogenaamd harde feiten genadeloos onderuit haalt. De onzichtbare vrouw – de rol van mannen en vrouwen in de prehistorie, van Olga Soffer, Jack Page, en J. Adovasio.

De auteurs doen in hun boek iets wat tegelijkertijd knap en frustrerend is. Heel knap en aansprekend nemen ze populair wetenschappelijke ideeën, plaatsen die in het toenmalige tijdsbeeld, en laten zien hoeveel daarvan bestaat uit fantasie. Het resultaat is schrikbarend. Man de jager? Een leuk idee waar mannelijke wetenschappers flink opgewonden van werden, maar archeologische en antropologische onderzoeken laten keer op keer zien dat de jacht vaak een gezamenlijke aangelegenheid was, waar vrouwen en kinderen zich net zo goed in mengden.

En die mooie grottekeningen dan, in Frankrijk en Spanje? Die moeten wel door mannen zijn gemaakt, klonk het lange tijd. Helaas. Er is niets wat er op wijst dat alleen mannen toegang zouden hebben tot die grotten. Met evenveel wetenschappelijke overtuiging zou je kunnen zeggen dat vrouwen die schilderingen maakten. Maar dat zou dan een nieuw fantasieverhaal opleveren, want we weten het niet. UPDATE: nieuw onderzoek wijst erop dat vrouwen wel degelijk schilderden op de wanden van grotten.

En dat is dan meteen het frustrerende aan het boek. Frustrerend op een goede manier. Want ze halen de fantasie onderuit, en dan zit je met een gat. Wat moeten we dan denken? De auteurs gaan niet in op die behoefte aan een vervangende mythe. Er is heel vaak geen goed gefundeerde nieuwe theorie, er is helaas heel veel wat we niet weten. En juist daarom is het niet zo slim om fantastische verhalen te verzinnen over dé man en dé vrouw in de oertijd, want die missen iedere onderbouwing.

Wat de auteurs wel doen, is aandacht besteden aan terreinen die voorheen onderbelicht bleven. Met nieuwe technieken is het tegenwoordig iets makkelijker om onderzoek te doen naar vergankelijke materialen, zoals textielresten. Daaruit blijkt dat vrouwen niet alleen maar passief op de kindertjes pasten terwijl Man de Jager zijn mythische mammoet verschalkte. Vrouwen produceerden veel, en speelden een rol van betekenis.

Neem weven of vlechten. Een touwtje produceren lijkt vaag, maar betekende voor primitieve samenlevingen dat ze meer eten konden vervoeren, betere kleding kregen om zich te beschermen tegen de kou, gereedschappen en bouwwerken konden maken, en  met meer succes konden vissen. Zie ook women’s work, the first 20000 years.

Mijn beeld nu? Het leven in de oertijd was meestal hard en moeilijk. Mannen en vrouwen hadden elkaar nodig om te overleven, en iedereen moest meehelpen om eten en beschutting te vinden. Wie wat deed weten we meestal niet. En totdat er meer onderzoeksmateriaal voorhanden is, ben ik het er helemaal mee eens om het daarbij even te laten. Tot die tijd parkeer ik snel mijn auto even in, dank u wel.

Advertenties
Post a comment or leave a trackback: Trackback URL.

Trackbacks

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: