The Help, de verfilming van het gelijknamige boek (in het Nederlands vertaald als Een Keukenmeidenroman), doet het goed bij het publiek en bij recensenten. Vooral actrice Viola Davis oogst lof. Dat is goed nieuws, want zoals Women&Hollywood opmerkt is dit pas de tweede commerciële Hollywoodproductie van 2011 waarin vrouwen centraal staan. (De vorige was Bridesmaids.) Het succes staat kritiek op de film echter niet in de weg. En dat is prima, want het gaat om belangrijke onderwerpen waarover we niet genoeg kunnen discussiëren.

Viola Davis (links) in The Help
In ‘Een keukenmeidenroman’ geeft auteur Kathryn Stockett een bijzonder beeld van de situatie in de staat Mississippi. Generaties blanke kinderen groeiden daar op onder het toeziend oog van zwarte bedienden. Vrouwen die hun eigen gezin op de tweede plaats moesten zetten en zichzelf wegcijferden voor een laag salaris en een constante onderstroom van racisme. Stockett groeide op in de jaren zestig, toen de rassenscheiding nog volop aanwezig was in de samenleving. Ook zij werd opgevoed door zo’n hulp. Ze ervoer dat destijds als volkomen vanzelfsprekend.
Pas als volwassen vrouw begon ze zichzelf af te vragen hoe dit kon, wie die hulpen waren, wat zij er eigenlijk van vonden dat ze diensten verleenden in blanke gezinnen. Die vragen leidden tot het schrijven van het boek The Help/Een Keukenmeidenroman. Hierin komt een blanke vrouw er net als de auteur langzaam achter dat de zwarte hulpen ook mensen zijn. Mensen die een betere behandeling verdienen, meer rechten zouden moeten krijgen.
Zoiets hardop zeggen in een racistische cultuur kan levensgevaarlijk zijn, maar ze doet het toch. Dat schept een bijzondere band tussen haarzelf en vrouwen uit de zwarte gemeenschap. Ze ontmoeten elkaar, komen met elkaar in gesprek, en wisselen informatie uit waardoor ze elkaar anders gaan bekijken.

De film naar het boek ging vorige week in première. Inmiddels hebben onder andere vrouwelijke zwarte historici een persbericht uitgegeven waarin ze het verhaal bekritiseren. De wetenschapsters kennen de situatie van de zwarte hulpen, en vinden dat boek en film de realiteit niet goed weergeven. Ook betreuren ze dat het verhaal verteld wordt vanuit het oogpunt van de blanke vrouw. Het gaat om haar ontwikkeling, haar gedachtengoed. De zwarte actrices spelen de sterren van de hemel, maar zij reageren vooral op gebeurtenissen die de blanke vrouw in gang zet.
Dit is een volstrekt legitiem én belangrijk punt. Ook vrouwen onderling kennen rangen en standen. De één heeft meer privileges dan de ander. Wat je dan vaak ziet is dat de problematiek van de minder machtige groep alleen aan bod kan komen als de machtigere groep het verhaal verteld. Je ziet dat ook bij westerns – de Indianen komen aan bod via de blanken. En natuurlijk al die films waarin vrouwen alleen aan bod komen via het verhaal van de mannen. Het is, kortom, een bekend patroon. Eentje die ook tussen vrouwen onderling optreedt.
Aan de andere kant kun je ook zeggen dat het juist het privilege van een auteur is om in de huid van een ander te kruipen. Onder andere Salon.com benadrukt dat dit iets anders is. Het heeft te maken met creatief schrijven, je inlevingsvermogen gebruiken om een onderwerp te verkennen. Als dit niet meer zou mogen kunnen uitgeverijen beter hun deuren sluiten en kunnen schrijvers over de hele wereld maar beter meteen hun computer uitzetten.
Hoe dan ook, The Help heeft inmiddels de investering van 25 miljoen dollar al terugverdiend. Entertainment Weekly geeft The Help een A-, naar Nederlandse begrippen een dikke 8. Met name omdat de vrouwen volwaardige karakters zijn, die een eigen ontwikkeling doormaken. Het zegt wat over het gemiddelde niveau van vrouwelijke personages dat dit opvalt. Ook de Los Angeles Times is zeer lovend. Dat is belangrijk, want deze krant ligt iedere ochtend op de mat bij de Hollywoodproducenten.
Bridesmaids was een groot succes. Sinds juni dit jaar leverde deze film meer dan 100 miljoen dollar op. Dat is een mijlpaal en als een film dit niveau haalt, gaat Hollywood opletten – ‘heej, een hit!’. Met zulke lovende recensies ziet het er ook gunstig uit voor The Help. Als twee films waarin vrouwen centraal staan geld opleveren en het goed doen in de bioscopen, worden de studio’s hopelijk wat happiger op nieuwe projecten en andere scenario’s waarin vrouwen een belangrijke rol spelen. Blanke én zwarte vrouwen.
P.S.: Bridesmaids draait op dit moment in de Nederlandse bioscopen. Voor The Help moeten we nog even geduld hebben.