Overheid, schrap het gebruik van het woord allochtoon. Dat adviseerde de Raad voor Maatschappelijke Ontwikkeling onlangs. Uiteraard volgden de reacties snel. In een commentaar schreef dagblad Trouw bijvoorbeeld dat de overheid deze term pas kan laten varen als ook de samenleving zover is. De Zesde Clan wil verder gaan. Alleen door zaken als gender en ras expliciet te blijven benoemen, kun je bewuste en onbewuste vooroordelen in beeld houden en er maatregelen tegen nemen.
Het is een mooi ideaal, iedereen gelijke kansen, iedereen zelf verantwoordelijk, iedereen zelf aan de slag op een gelijk speelveld. Helaas is dat een utopie. De rechtvaardige wereld, waar iedereen op waarde wordt geschat en krijgt wat hij/zij verdient, bestaat niet. Wil je weten wat er speelt, dan moet je blijven letten op het ingewikkelde samenspel van ras, sociale klasse en sekse. Je moet alert blijven op intersectionaliteit, het begrip waar de Zesde Clan in een vorig artikel aandacht aan besteedde.
Doe je dat, dan kun je door middel van onderzoek veelzeggende patronen in kaart brengen. Neem de Canadese onderzoekers die vijf jaar lang de loopbanen van meer dan 20.000 personeelsleden van een groot concern volgden. Uiteraard meende het bedrijf dat de afdeling P&O eerlijk en objectief te werk ging en op basis van objectieve criteria kandidaten in functies plaatste. Niets bleek minder waar. Keiharde cijfers toonden aan dat de promoties gingen naar de blanke mannen. Allochtone mannen bleven steken in het middenkader. Allochtone vrouwen kwamen niet van de plakkende vloer af. De enige vrouwen die een kansje maakten, waren blank en hadden zoveel uitzonderlijk talent dat niemand hen met goed fatsoen van een topfunctie af kon houden.
Dit soort onderzoek wordt onmogelijk gemaakt als je niet meer mag kijken naar iemands achtergrond of geslacht. Je ziet de patronen dan niet meer, en kunt niet meer zien hoe verborgen vooroordelen inwerken op mensen en organisaties. Dat gaat verder dan het kunnen benoemen van acute problemen, bijvoorbeeld spanningen rondom allochtone jongeren in bepaalde buurten en wijken. Het betreft hier onderliggende structuren, vastgeroeste gewoonten, de stille uitsluiting van alles wat niet blank, mannelijk, fysiek gezond en tussen de 25 en 40 jaar is.
Kunnen meten wat er gebeurt wordt de komende maanden en jaren alleen maar urgenter. We zitten nog steeds midden in een economische crisis, en de regering wil bezuinigen. Volg je de volautomatische patronen, dan zul je net als in Engeland zien dat de rekening terecht komt bij vrouwen, gehandicapten en kwetsbare senioren. Dat is niet rechtvaardig. Het zou fijn zijn als we kunnen blijven beschikken over de cijfers en feiten om dat te onderbouwen.
