Geweld kun je niet plaatsen zonder te letten op gender

Mishandeling, verkrachting, moord, als je sekse buiten beschouwing laat, mis je cruciale feiten rondom geweld en agressie, schrijft activiste en auteur Rebecca Solnit. Want let je op gender, dan zie je patronen. Zoals: opvallend veel mannen die in de V.S. een wapen oppakken en in het rond gaan schieten, vermoorden eerst een vrouw. Zoals hun vriendin of moeder. Je mist die aanwijzingen als je er niet op let. Terwijl zulke inzichten juist van onschatbare waarde zijn om geweld tegen vrouwen te begrijpen en effectief te bestrijden.

De realiteit is deze, schrijft Solnit:

“Women worldwide ages 15 through 44 are more likely to die or be maimed because of male violence than because of cancer, malaria, war and traffic accidents combined,” writes Nicholas D. Kristof, one of the few prominent figures to address the issue regularly.

Dat klinkt hard, maar het is gebaseerd op cijfers zoals die naar voren komen uit talloze statistieken, onderzoeken en analyses. Internationaal zie je steeds dezelfde trends en patronen. Vrouwelijke verkrachters en moordenaars zijn een opvallende uitzondering die de regel bevestigen. Want de dader van (seksueel) geweld is meestal een man, en naast andere mannen maakt dat type misdadiger veel slachtoffers onder vrouwen. Alleen, we doen niks met dat inzicht:

however, we don’t talk about it. [...] We have far more than 87,000 rapes in this country every year, but each of them is invariably portrayed as an isolated incident. We have dots so close they’re splatters melting into a stain, but hardly anyone connects them, or names that stain.

Dat is jammer, want analyses op basis van gender leveren onmisbare kennis op. Zo blijkt dat opvallend veel Amerikaanse mannen die overgaan tot massale schietpartijen, kort daarvoor eerst een vrouw doden. Niet zomaar een willekeurige vrouw, maar iemand waar ze iets voor voelen. Hun vriendin, hun moeder. Dat heeft een reden:

whether racking up points for piles of bodies in a videogame or assassinating terrorists with drones, to kill in the West is to win. And in order to win, on some level, regardless of biological sex, a person must purge barriers to winning by suppressing characteristics perceived as culturally feminine: softness and gentleness, submission and openness, sympathy, mercy, or hesitation.[...] The private killing of particular women who could stand in the way of multiple public murders embodies an extreme and ultimately violent suppression of any force, internal or external, that might temper or “domesticate” the code of take-no-prisoners cowboy manliness.

Traditioneel gezien wordt van vrouwen verwacht dat zij mensen beschaven. Mannen moeten eerst die corrigerende invloed van vrouwen teniet doen, voordat ze zich voldoende kunnen vermannen om de wapens op te pakken en bijvoorbeeld op een school in het rond te schieten. Psychologisch gezien is zo’n ‘secundaire plaats delict’ juist de belangrijkste locatie van het misdrijf.

Andere soorten van geweld dienen niet om onder de controle van vrouwen uit te komen, maar juist om controle over vrouwen te krijgen. Solnit:

It’s a system of control. It’s why so many intimate-partner murders are of women who dared to break up with those partners. [...] The lives of half of humanity are still dogged by, drained by, and sometimes ended by this pervasive variety of violence.  Think of how much more time and energy we would have to focus on other things that matter if we weren’t so busy surviving. Look at it this way: one of the best journalists I know is afraid to walk home at night in our neighborhood.  Should she stop working late? How many women have had to stop doing their work, or been stopped from doing it, for similar reasons?

Zelfs een beschaafd, diplomatiek document als de Nederlandse Emancipatiemonitor 2012 kan niet verdoezelen dat mannen de slachtoffers (m/v) maken. Dat een probleem zoals huiselijk geweld eruit ziet als een behoorlijk eenzijdige golf van agressie van mannen, richting vrouwen. En dat vrouwen meer angst voor slachtofferschap voelen dan mannen:

Hun hoge risicoperceptie komt niet zozeer doordat ze de kans op slachtofferschap hoger inschatten dan mannen, maar vooral doordat ze de gevolgen ervan als veel ernstiger ervaren. Vooral de gevolgen van seksueel geweld worden als ernstig beschouwd.

Terecht, want verkrachting wordt niet voor niets wel eens omschreven als moord op de psyche van een vrouw. Ze leeft nog wel, maar hoe. En tot overmaat van ramp ontspringt de dader meestal de dans, terwijl zij met de gevolgen zit.

Dat soort feiten benoemen is geen mannenhaat. Kritiek op gedrag staat niet gelijk aan kritiek op de persoon. Plus, mannelijke lezer, het draait niet altijd om jou, dus waarom zou je je persoonlijk aangevallen voelen? Als je niemand verkracht hebt, is er geen enkele reden om je beschuldigd te voelen. Het zou wel fijn zijn als je je medeverantwoordelijk voelt voor een oplossing. Want geweld tegen vrouwen levert een vet probleem op:

this is a civil rights issue, it’s a human rights issue, it’s everyone’s problem, it’s not isolated, and it’s never going to be acceptable again. It has to change. It’s your job to change it, and mine, and ours.

Dus, man of vrouw, doe 0p 14 februari 2013 mee met One Billion Rising. Meld je aan bij We Can, de Nederlandse tak van een campagne om geweld tegen vrouwen te stoppen. En als mannen grappen maken over verkrachting, laat dan je afkeuring blijken en overhandig ze desgewenst deze tips om verkrachting te voorkomen. Geweld tegen vrouwen, we zijn er allemaal bij. We kunnen met ons allen de cultuur veranderen en de wereld een plaats maken waar vrouwen zich welkom voelen. Dank!

38ste Globaliseringslezing komt eraan

Drie activisten, Dawn Cavanagh van de Coalition of African Lesbians uit Zuid-Afrika, Colin Robinson van CAISO uit Trinidad en Tobago en Kasha Jacqueline Nagabesera van Freedom and Roam uit Oeganda voeren 0p 26 januari 2013 het woord over emancipatie, internationale solidariteit en diplomatie. In de 38e Globaliseringslezing, in Felix Meritis in Amsterdam, bespreken zij de mensenrechten van lesbiënnes, homo- en biseksuelen en transgenders (kortweg LHBT-rechten) om vrij te leven en hun eigen seksuele voorkeuren te mogen uiten.

Dawn Cavanagh, links op de foto, werkt in een land waar mannen lesbiennes routinematig verkrachten om hen te ‘genezen’ van hun afwijking.

In Nederland vindt de regering LHBT-rechten belangrijk. Elders op de wereld is de situatie vaak anders. Zo is het praktiseren van ‘tegennatuurlijke seks’ verboden in Oeganda. Daar bovenop is een wetsontwerp in de maak dat veel verder gaat dan dat. Omdat, zoals de indiener van het wetsontwerp stelt, het on-Afrikaans is. Internationale verontwaardiging en druk hebben in dit geval averechts gewerkt. Het geeft voeding aan anti-Westerse sentimenten: wie zijn wij decadente westerlingen wel niet om Afrikanen de les te lezen?

Ondertussen vinden ernstige schendingen van de mensenrechten plaats. Zo zijn lesbiennes in Zuid-Afrika loslopend wild. Het is gangbare praktijk dat mannen hen verkrachten om hen te genezen van hun rare afwijking. Dat heet ‘corrective rape’ en veel mensen halen er hun schouders over op, omdat geweld tegen vrouwen sowieso een dagelijkse gebeurtenis is. Een verkrachting meer of minder maakt weinig uit, toch?

Gelukkig zijn er ook mensen die dit heel anders zien. Die willen actie. Ook internationaal gezien betekent het seksuele geweld in Zuid-Afrika een deuk in de reputatie van het land. Gezien het bestaan van anti westerse sentimenten kan het buitenland echter niet zomaar wat doen. Dat roept de vraag op wat de internationale gemeenschap wél kan doen om LHBT-rechten te steunen. Wie bepaalt dat? Zijn we in het Westen wel zo verlicht?

Dawn Cavanagh, Colin Robinson en Kasha Jacqueline Nagabesera bespreken deze kwestie, en nog veel meer. Vragen uit en discussie met de zaal is welkom. Felix Meritis zit aan Keizersgracht 324 in Amsterdam. Vanaf 15.00 uur begint het debat. Entree € 13,50, voertaal Engels.

Abortus weigeren schaadt vrouwen

Vrouwen die een ongewenste zwangerschap niet af mogen breken, leven een paar jaar later vaker onder de armoedegrens, zijn vaker in een gewelddadige relatie blijven hangen, ervaren meer stress en doen een groter beroep op maatschappelijke voorzieningen. Dat blijkt uit een langdurig sociologisch onderzoek naar de gevolgen van verplicht baren, uitgevoerd door wetenschappers uit San Francisco.

Ierse demonstranten eisen een betere wetgeving rondom abortus, zodat vrouwen niet onnodig sterven.

Soms is het gevolg van abortus weigeren nog veel erger. Savita Halappanavar, een 31-jarige vrouw die sinds een paar jaar in Ierland woonde, kwam in de zeventiende week van haar zwangerschap in de problemen. De foetus begon te sterven. Ze smeekte om een abortus. De Ierse wetgeving is echter zo strikt, dat artsen zelfs in dit leven of dood geval achteraf aangeklaagd kunnen worden.  Ze deden niets, lieten de vrouw drie dagen lang kreperen totdat ze de hartslag van de foetus niet meer hoorden, en gingen toen pas over tot een medische abortus.

Tegen die tijd was het al te laat. De moeder was zo ziek geworden dat zij ook stierf. Zoals demonstranten benadrukten: de vrouw had óók een hartslag. Maar haar kloppende hart was minder belangrijk dan de hartslag van een niet levensvatbare foetus. De volkswoede over haar volstrekt vermijdbare dood is zo groot geworden dat er voor het eerst in lange tijd protestacties zijn en oproepen om het Ierse verbod op abortus te versoepelen.

Dit is een extreem geval, maar het effect van kunnen beschikken over eigen lijf en leden is niet minder groot als je op de langere termijn kijkt naar de levensomstandigheden van de vrouwen die het er wel levend vanaf brengen. Wetenschappers uit San Francisco volgden vijf jaar lang een groep van duizend vrouwen. Tweederde kon een ongewenste zwangerschap afbreken, maar eenderde moest de zwangerschap uitzitten en baren. Jaren later blijkt dat de groep onwillige moeders een veel grote kans heeft om onder de armoedegrens te leven. Ze kunnen zich moeilijker losmaken uit slechte relaties, en zijn vaker aangewezen op allerlei vormen van ondersteuning.

Het onderzoek prikt ook mythes door. Zo roept de ‘pro life’ groep graag dat vrouwen die een abortus ondergaan, psychologische schade oplopen. Dat is niet zo, en ook dit onderzoek wijst opnieuw uit dat de link tussen bijvoorbeeld abortus en depressie niet bestaat:

They were no more or less likely to be depressed. And women who gave birth suffered from more serious health complications—from hemorrhaging to a fractured pelvis—than the women who aborted, even later in their pregnancies.

Een abortus kunnen krijgen voorkomt de onnodige dood van vrouwen, en zorgt ervoor dat ze de kwaliteit van hun leven op peil kunnen houden. Zodat ze, als ze het moederschap kiezen, hun kind een betere start kunnen geven. Dat is waarom reproductieve rechten, waaronder toegang tot voorbehoedsmiddelen en goede medische zorg, niets meer en minder zijn dan een mensenrecht.

BONUS: Christenen stelden zich niet altijd zo rigide op. In ieder geval in de V.S., in 1978, dachten mensen met religieuze overtuigingen veel genuanceerder over vrouwen, reproductieve rechten en abortus.

Abortus, een kwestie van mensenrechten

Abortus blijft een beladen onderwerp, waarbij de emoties hoog oplopen en religieuze, politieke of andere ideologische dogma’s de werkelijkheid nogal eens geweld aandoen. Zie onder andere onze eigen SGP-politicus Van der Staaij, met zijn bijzondere opvattingen over de vrouwelijke reproductieorganen, die het totaal uitbannen van abortus moeten goedpraten. Vanwege dit soort types maakte het gerespecteerde Guttmacher instituut deze video. Laten we  de feiten niet uit het oog verliezen. Het gaat om mensenlevens – en ook vrouwen zijn mensen:

Voor wie de uitgesproken tekst na wil lezen: zie hier.

Nieuwsronde

Donkere wolken pakken zich samen in Egypte en Turkije, waar conservatieve regeringen meer controle willen krijgen over de lijven en levens van vrouwen. Maar er zijn ook positieve ontwikkelingen. Mensen maken van harte grappen over roze producten, zoals roze Bic pennen Voor Haar, apps voor de mobiele telefoon bieden handige hulpjes waar vrouwen echt iets aan hebben, en Brussel deelde al 69 boetes uit voor (seksuele) intimidatie op straat.

Protesten in Turkije, waar een conservatieve regering vrouwen de zeggenschap over hun eigen lijf en leden wil ontzeggen.

• Islamitische vrouwen protesteren tegen pogingen van de Moslim Broederschap om hen terug in hun hok te meppen. Volgens de nieuwe conservatieve regering van Egypte zijn vrouwen zwak en te emotioneel om goede leiders te zijn. Tegelijkertijd zijn ze wel goed genoeg om toiletten te boenen en kinderen groot te brengen. Raar maar waar. De regering zou de Koran goed moeten lezen, en moeten stoppen met het inperken van de vrijheden van vrouwen. Of de regering hier naar wil luisteren….?
• Gewone producten aan de vrouw brengen? Maak ze kleiner en roze, dan lukt het wel. Het lijkt erop alsof een trend uit de jaren zestig nieuw leven krijgt anno nu, met als voorlopig hoogtepunt Lego voor meisjes en roze Bic pennen. Gelukkig maken consumenten korte metten met dit soort marketingfoefjes.
• Joodse vrouwen gaan verder dan opiniestukken in kranten. Ze stapten naar de rechter om op die manier af te dwingen dat vrouwen recht houden op het gebruik van de openbare ruimte in Israëlische steden. Een vrouwenorganisatie spande een rechtszaak aan tegen een orthodox radiostation dat weigert om vrouwen in hun programma’s aan het woord te laten. Eerder al ontving een tienermeisje een schadevergoeding van 13.0000 NIS omdat orthodoxe mannen haar op een agressieve manier dwongen achterin de bus te zitten. Dat is een illegale vorm van scheiding der seksen, dit keer in het openbaar vervoer.
• Leve de mobiele telefoon. Nooit meer de weg zoeken, internet altijd onder handbereik, en je kunt er allerlei nuttige functies op downloaden. Vrouwen gebruiken soms zelfs vaker apps dan mannen. Zo kunnen vrouwen een app downloaden om hun menstruatiecyclus in de gaten te houden. Voor de Nederlandse markt zijn er verschillende versies beschikbaar. Ook handig: een app die je er op een discrete manier aan herinnert dat het tijd is om de pil te slikken - erg handig om ongewenste zwangerschappen te voorkomen – en een door het Trimbos-instituut ontwikkelde app om je te ondersteunen als je onverhoopt borstkanker mocht hebben.
• Het rommelt (nog steeds) in Turkije. Sinds een conservatieve regering hier aan de macht kwam, wil de overheid abortus stoppen en keizersnedes zoveel mogelijk inperken – de premier vindt dat teveel vrouwen op de ‘makkelijke’ manier bevallen. Vrouwen moeten gewoon op een natuurlijke manier bevallen, en klaar. In de Turkse cultuur betekent dit dat vrouwen hoe dan ook de klos zijn. Verkrachting is hun schuld, abortus geen optie, en als het mis gaat tijdens een bevalling mogen artsen slechts bij hoge uitzondering overgaan tot een keizersnede. Vrouwen hebben weinig over hun lijf te zeggen…
• De Victoriaanse tijd bracht vrouwen veel ellende, maar leidde er ook toe dat artsen de voorloper van de vibrator ontwikkelden om de behandeling van hysterische patiënten minder vermoeiend te maken. Jawel. Alles wat je altijd al wilde weten over vibrators...
• Spaanse feministen zetten een campagne op a la Hollaback, zodat vrouwen die lastig gevallen worden op straat actie kunnen ondernemen en hun ervaringen zichtbaar kunnen maken. Dat hadden ze natuurlijk niet moeten doen. Haat werd hun deel. Onder andere een groep mannen behorende tot de 600.000 gebruikers van een autoforum besloten de vrouwen systematisch te pesten via internet. Dat past in een patroon. Ook in andere landen krijgen vrouwen er van langs zodra ze feministische standpunten innemen. Soms nemen die campagnes zulke vormen aan dat de vrouw haar internetactiviteiten staakt. Dan is het de trollen weer gelukt een vrouw het zwijgen op te leggen. Bedankt, trollen…
• Seksuele intimidatie op straat is een hot item in België sinds filmstudente Sofie Peeters met een camera door haar Brusselse woonwijk trok. De stad beloofde dit soort agressie aan te pakken en deelde in een paar maanden tijd al 69 boetes uit. Wie vrouwen op straat lastig valt, kan rekenen op een boete van 250 euro.

Help Turkije baas in eigen buik te blijven

Turkije dreigt het recht op abortus in te perken. Premier Erdogan vindt het afbreken van een ongewenste zwangerschap namelijk moord.  Hij is ook tegen keizersnedes, omdat die onnatuurlijk zouden zijn. Volgende maand wil hij een voorstel bespreken om de reproductieve rechten van vrouwen drastisch in te perken. Een hele reeks organisaties op het gebied van gender en mensenrechten roept de regering op die pogingen onmiddellijk te staken. Ook jij kunt Turkse vrouwen helpen baas in eigen buik te blijven. Teken de petitie.

Turkse vrouwen willen baas in eigen buik blijven.

Vrouwen kunnen sinds 1983 legaal een ongewenste zwangerschap afbreken, tot in de tiende week van de zwangerschap. Volgens cijfers uit 2008 doet ongeveer tien procent van de zwangere vrouwen een beroep op die mogelijkheid. Het nieuwe wetsvoorstel wil deze rechten zo drastisch inperken dat het in de praktijk neerkomt op een verbod. De wet houdt geen rekening met slachtoffers van verkrachting of incest. Baren zul je.

Onder andere de medische stand wil abortus graag behouden als legaal onderdeel van de gezondheidszorg aan vrouwen. Woordvoerders van de Turkse Medische Associatie verdenken Erdogan ervan dat hij politieke en demografische ontwikkelingen belangrijker vindt dan het welzijn van de helft van de bevolking:

Next in line to reject Mr Erdogan’s comments was Turkey’s medical fraternity. The Turkish Medical Association (TTB) warned that restricting abortion would only encourage illegal practices, push women to use “primitive methods” to abort and increase maternal mortality. ”Prime Minister Erdogan’s worries that the population will decrease and the nation will be wiped off the face of the Earth are baseless. Turkey’s population will reach 90 million in 2050 without any additional arrangements,” said TTB Secretary-General Feride Tanik.

Ook de media mengen zich in het debat. Zo publiceerde de International Business Times een redactioneel opiniestuk, waarin de redactie eveneens wijst op Erdogan’s politieke beweegredenen. Hij wil een groot, bevolkingsrijk Turkije, koste wat het kost. En de kosten zullen volgens de krant vooral op het bordje van de vrouwen terecht komen:

There is so much concern for unborn children, but what about Turkish women? The wealthy, including the Prime Minister, his wife and daughter, all have the means to seek medical care overseas. Should abortion be banned in Turkey, these women will have a choice, and access to the procedure. But what about the women that appear on page three of Turkish newspapers everyday? The page assigned for victims of rape, incest, abuse and honor killings?What choice do they have when a father, uncle or neighbor rape them? Who can they turn to? [...] It will lead them to fall into the hands of butchers practicing illegal and primitive forms of the procedure, that often end up leading to infection and death.

Los van internationale petities laten de Turken zelf zich niet onbetuigd. Naast protesten van Turkse artsen gingen duizenden betogers de straat op om te protesteren tegen pogingen de abortuswet in te perken. De hoofdmoot bestond uit vrouwen, vergezeld door hun partners en kinderen. In Ankara liep een betoging uit op arrestaties. De demonstranten vertegenwoordigen een meerderheid. Volgens een recente peiling wil 55,5% géén inperking van het recht op abortus, oftewel, de wet houden zoals-ie nu is.

UPDATE: De Engelse krant The Guardian publiceerde een opiniestuk van Elif Shafak, zelf Turkse, en voorstander van baas in eigen buik. Want:

Any discussion on abortion in Turkey needs to take into account that this is a deeply patriarchal country with entrenched habits of gender discrimination. In this society whenever there is the slightest sexual slander, it is women who are stigmatised and made to suffer. “Honour killings” are not unheard of. Incest, domestic violence and marital rape occur on a wide scale. To ban abortion (or to make it impossible by reducing it to four weeks) will have hugely harmful results for women

 

Arabische Lente gaat over in winter

Egyptische legerartsen die gearresteerde vrouwelijke demonstranten onderwierpen aan een ‘maagdelijkheidstest’ – in feite verkrachting met een of meer vingers – gaan vrijuit. Volgens een militaire rechtbank in de Egyptische hoofdstad Cairo vonden zulke tests nooit plaats. Het oordeel is een klap in het gezicht van vrouwen, en zeker ook van de vrouwen die de zaak aanspanden. Het vonnis is in tegenspraak met een bekentenis van het militaire bestuur, dat bevestigde deze tests wél voorkwamen.

Samira Ibrahim pikte het niet dat een legerarts haar molesteerde en was een van de vrouwen die de zaak voor de rechter bracht.

Eén van de Epyptenaren die de artsen aanklaagden, Samira Ibrahim, had de moed om via The Guardian te reageren. Volgens haar loopt de toekomst van vrouwen groot gevaar:

“I insist on getting my rights and will not leave it, no matter the cost. The future of Egyptian women is in danger,” she told the Guardian. The reason for this, Ibrahim believes, is that in post-revolution Egypt there are two powerful forces that stand to hinder the progress of women’s rights. “Now the Egyptian woman is violated from two sides, one is the military and the other are the Islamists,” she said.

Vrouwenorganisaties bereiden demonstraties voor om te protesteren tegen deze ontwikkelingen in hun land. In een persbericht laat Amnesty International weten de uitspraak van de militaire rechtbank te betreuren:

“Once again, the Egyptian military have failed women, particularly those like Samira Ibrahim, who have shown tremendous courage in challenging the military establishment in Egypt,” said Hassiba Hadj Sahraoui, Deputy Middle East and North Africa Director at Amnesty International. “This decision is not only a travesty of justice but further proof that cases of human rights abuses by the military should be dealt with in civilian courts.” Amnesty International called on the Egyptian military to respect a decision by an administrative court banning “virginity tests” and to ensure women who were forced to endure tests have access to justice and reparations.

De lezing van… Petra Stienen (en Mohammed Cheppih)

Brengt de Arabische lente ook een seksuele revolutie? Dat was het thema van een bijzondere duo lezing van de Rutgers Nisso Groep. Het kenniscentrum hield dit jaar voor het eerst de Johannes Rutgers lezing en nodigde daarvoor Petra Stienen en Mohammed Cheppih uit. Stienen werkte jarenlang op ambassades in landen in het Midden-Oosten en publiceerde onder andere het boek ‘Dromen van de Arabische Lente’. Ze ging in haar lezing onder andere in op beeldvorming over seksualiteit, en de rol van vrouwen bij de opstand in Egypte. Enfin, hier de video van beide sprekers:

Verenigde Naties mengen zich in abortusdebat

De Verenigde Naties mengen zich in het debat over abortus. In een speciaal rapport maakt de mondiale organisatie kort samengevat duidelijk dat landen die vrouwen verhinderen baas in eigen buik te zijn, de mensenrechten schenden.

Vrouwen hebben namelijk recht op goede gezondheidszorg, en zaken zoals zwangerschap of juist niet zwanger willen worden zijn direct gerelateerd aan de gezondheid en het welzijn van vrouwen. Daarom moeten landen ervoor zorgen dat vrouwen gebruik kunnen maken van voorbehoedsmiddelen, goede zwangerschapszorg, én de mogelijkheid tot abortus. Oftewel, zoals het VN-rapport schrijft:

Although securing particular public health outcomes is a legitimate State aim, measures taken to achieve this must be both evidence-based and proportionate to ensure respect of human rights. When criminal laws and legal restrictions used to regulate public health are neither evidence-based nor proportionate, States should refrain from using them to regulate sexual and reproductive health, as they not only violate the right to health of affected individuals, but also contradict their own public health justification.

Criminal prohibition of abortion is a very clear expression of State interference with a woman’s sexual and reproductive health because it restricts a woman’s control over her body, possibly subjecting her to unnecessary health risks. Criminal prohibition also requires women to continue unplanned pregnancies and give birth when it is not their choice to do so.

Webmagazine Jezebel schat in dat de Paus, de Congo en conservatieve politici in de Verenigde Staten de VN nu waarschijnlijk officieel gaan haten. Geen vreemde inschatting. Want een uitbarsting van woede was precies wat er gebeurde toen Amnesty International een paar jaar geleden openlijk stelling nam voor abortus. De organisatie verklaarde dat vrouwen in bepaalde gevallen recht hebben op abortus, als het weigeren van deze ingreep een schending van hun mensenrechten oplevert en/of hun leven in gevaar brengt. Prompt trok het Vaticaan zijn handen af van AI.

AI legde dit naast zich neer en voert tegenwoordig expliciet campagne. Bijvoorbeeld om Nicaragua ertoe te bewegen het algehele verbod op abortus in te trekken: ,,”De VN-lidstaten moeten Nicaragua ter verantwoording roepen vanwege een wet die het recht van vrouwen op leven, gezondheid en waardigheid schendt”, zegt Widney Brown, Amnesty’s Senior Director Internationaal Recht en Beleid.” Sinds het land abortus in 2008 totaal verbood, nam de moedersterfte toe met 16 procent. Artsen durven vrouwen sommige behandelingen niet te geven, en vrouwen gaan over tot illegale abortussen die soms dodelijk aflopen.

De VN scharen zich nu aan de zijde van Amnesty International. Net als deze mensenrechtenorganisatie ziet de VN dat een baarplicht niet kán. Vrouwen zijn mensen, weet je. Dat is een welkom signaal in een wereld waarin vrouwen steeds meer gezien worden als omhulsels waar een gezonde baby uit moet komen. Hopelijk lezen veel regeringen het rapport en gaan ze de mensenrechten van vrouwen beter garanderen.

Nigerianen zwijgen niet langer over verkrachting

Grote kans dat op 25 november, de Internationale Dag Tegen Geweld Tegen Vrouwen, duizenden Nigerianen de straat op gaan om te protesteren tegen verkrachting. Veel vrouwen én mannen zijn woedend na twee incidenten waarbij vrouwen verkracht werden. In één geval maakten de daders een video opname die vervolgens via internet wijd en zijd te zien was. Tot nu toe hield iedereen echter zijn mond en konden daders ongestraft hun gang gaan.

Dat moet veranderen, vinden veel inwoners van het land. Ze zien met afgrijzen hoe in Nigeria, met 140 miljoen inwoners, per jaar slechts een kleine tweeduizend verkrachtingen officieel genoteerd worden. Dat lage cijfer betekent namelijk dat talloze verkrachtingen nooit aan het licht komen. Amnesty International besloot de situatie te onderzoeken en publiceerde in 2006 een rapport: verkrachting, het stille wapen. Uit het onafhankelijke onderzoek van AI kwam naar voren dat niet alleen gewone burgers, maar ook de politie, het leger en paramilitaire groepen vrouwen met regelmaat verkrachten.

Niemand die hen tegen houdt, signaleert het rapport. Justitie weet zich geen raad met het onderwerp. Verkrachting is een taboe, niemand wil het erover hebben, en bovendien: het zijn maar vrouwen. Dit idee leeft breder. De samenleving  is vrouwen niet goed gezind. In geval van verkrachting wijst de omgeving naar het slachtoffer. Zij lokte het uit, zij is slecht, de verkrachting is haar schuld. Omdat de politie zelf betrokken kan zijn bij de verkrachtingen, hebben vrouwen er bovendien weinig vertrouwen in dat agenten hun zaak goed zullen onderzoeken. Uit schaamte en uit wantrouwen doen duizenden vrouwen daarom nooit aangifte van een verkrachting.

De video opname met een brute verkrachting van een vrouw, plus een incident waarbij een stamhoofd een vrouw verkrachtte, maken dat Nigerianen niet langer kunnen doen alsof er niks aan de hand is. Mensenrechtenactivisten en vrouwenorganisaties willen met een duidelijke protestactie de regering aanzetten tot actie. The Guardian:

Abiola Akiyode-Afolabi, executive director of the Women Advocates Research and Documentation Centre, said: “There is still a lot of hush-hush around it in Nigeria. That’s why the problem is as bad as it is. But all that’s happened in the past three months shows that rape and sexual violence is a major issue.” [...] The country could learn from reporting mechanisms and laws pioneered by Liberia, she added. “The Nigerian government has failed to protect women. We need to hold it accountable. There is a need for immediate steps to create laws and institutions that protect women.”

Wat een boerkaverbod betekent in de praktijk

Toenemende agressie tegen vrouwen die zich in een boerka op straat wagen. Een verharding in de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen. Politie agenten die niet goed weten wat ze moeten doen. En dan hebben we het nog niet over juridisch verzet, desnoods tot de hoogste Europese gerechtshoven aan toe. Dat en meer speelt zich af in Frankrijk, waar het verbod op de boerka al een tijdje van kracht is.

Dat is het voordeel van een klein landje zijn: elders gingen ze ons al voor. Frankrijk was het eerste Europese land waar politici riepen dat een boerka niet thuis hoort in hun land. Nu ook België een boerkaverbod aannam en Nederland op het punt staat hetzelfde te doen, reisden verslaggevers van de Engelse krant The Guardian af naar Frankrijk om op te tekenen hoe het verbod daar uitpakte.

Slecht, dus. Sinds het verbod vielen onbekende Fransen gesluierde vrouwen aan. Zelfs een moeder met een dertien maanden oud kind ontliep dat geweld niet. Vrouwen merken dat ze ook zonder fysiek geweld door veel landgenoten als persona non grata behandeld worden: genegeerd worden in winkels, vuile blikken, boze opmerkingen. Sommigen durven de straat niet meer op, vertelden vrouwen aan The Guardian:

The politicians claimed they were liberating us; what they’ve done is to exclude us from the social sphere. Before this law, I never asked myself whether I’d be able to make it to a cafe or collect documents from a town hall. One politician in favour of the ban said niqabs were ‘walking prisons’. Well, that’s exactly where we’ve been stuck by this law.”

Er gaan inmiddels ook stemmen in Frankrijk op die zich afvragen waarom de politie tijd vrij moet maken om vrouwen te beboeten vanwege hun kledingkeuze. De eerste boetes liggen inmiddels ter beoordeling voor de rechter, en het is de vraag of het verbod juridisch houdbaar blijft. Onder andere advocaat Gilles Devers meent dat het verbod in strijd is met de mensenrechten en de vrijheid van religie. Mocht een rechter besluiten een boete te bekrachtigen, dan staat hij klaar om een zaak aan te spannen tegen dat besluit.

Ook in Nederland twijfelen politici aan de houdbaarheid en zinnigheid van een boerkaverbod. Magda Berndsen van oppositiepartij D’66 liet al weten aan De Pers:

,,Ik begrijp de gevoelens die boerka’s kunnen oproepen. Een verbod op kleding biedt echter geen oplossing voor de emancipatie van vrouwen en gaat tegen de principes van de Nederlandse democratie in”, vindt Magda Berndsen van D66. ,,De staat moet zich niet te veel opdringen in de kledingkeuze. Als Donner iets voor de emancipatie van deze vrouwen wil betekenen, kan hij beter investeren in onderwijs en werkgelegenheid. D66 zet de politie liever in tegen inbraken, overvallen en geweldsdelicten.”

Laten zaken als onderwijs en inburgering nou net terreinen zijn waarop de huidige Nederlandse regering wil bezuinigen… Bij inburgering verdwijnt bijvoorbeeld tweederde van het budget. Misschien kan Donner daar nog eens goed over nadenken?

 

Nederland zegt redelijkheid vaarwel

Het is officieel: Nederland schaart zich in het rijtje landen met een boerkaverbod. Om te voorkomen dat het teveel gaat lijken op een anti islamitische maatregel houden officiële teksten het op een verbod op gezichtsbedekkende kleding. Maar uit alles blijkt dat het gewoon gaat om de boerka. Volgens minister Donner past dat kledingstuk niet in Nederland.

De regering negeert met haar opstelling onderzoek waaruit blijkt dat het dragen van gelaatsbedekkende kleding zoals een boerka voor de meeste vrouwen in bijna alle gevallen een bewuste keuze is. Zelfs als het dat niet zou zijn – nogmaals, dit wordt niet ondersteund door bestaande studies – klopt het verbod niet. In dat geval ga je namelijk vrouwen die volgens jou onderdrukt zouden worden, nog meer onder druk zetten. Vrouwen waarvan je zegt dat ze niet vrij zijn, nog meer vrijheid ontnemen. Door zo irrationeel te handelen laat de Nederlandse regering zien dat het de redelijkheid vaarwel zegt.

Het is heel erg jammer dat de coalitiepartijen die dit bedacht hebben, onderzoeken negeren en weigeren te luisteren naar redelijke argumenten. De Zesde Clan verwijst je graag nog even naar die roependen in de woestijn. Zoals filosofe Martha Nussbaum, die in augustus vorig jaar reageerde op de introductie van een boerkaverbod in Frankrijk. Of de Belgische politica Eva Brems, die stelling nam toen haar land het voorbeeld van Frankrijk volgde en erop wees dat mensenrechtenexperts dit soort wetgeving unaniem afwijzen.

Inmiddels komen uit islamitische hoek de eerste reacties binnen. Trouw sprak met Al Nisa, een organisatie voor moslimvrouwen. Voorzitter Leyla Cakir legde de krant uit dat haar organisatie tegen een boerkaverbod is:

Al Nisa heeft altijd het standpunt gehad dat we niet voor een boerkaverbod zijn. Wij zijn eerder voor zelfbeschikking en vinden dat de vrouw zelf de vrijheid moet hebben om te beslissen om een boerka te dragen.

De krant tekende ook een onthutste reactie op van jongerenimam Yassin Elforkani:

‘Ik had nooit gedacht dat het zover zou komen in Nederland. Dit is echt betreurenswaardig. Ik snap dat het op de arbeidsmarkt moeilijk ligt, maar het verbieden van een boerka op straat past niet in een democratische rechtsstaat. Het is geen verplichting vanuit de islam, maar als een vrouw ervoor kiest, moet het kunnen. Ik denk ook niet dat de vrouwen die ik ken die er een dragen, hun boerka afdoen. Met sancties verander je niet hun mentaliteit.”

In België bleef het niet bij praten. Twee vrouwen stapten naar de rechter. Zij vinden het boerkaverbod in hun land een maatregel die veel te ver gaat, en hebben de zaak aanhangig gemaakt bij het grondwettelijk hof. Dit hof doet binnenkort uitspraak.

UPDATE: Geweldige reactie van een winkel in feest- en carnavalskleding. Sinterklaaskleding en carnavalspakken vallen niet onder het verbod op gezichtsbedekkende kleding, dus kunnen mensen bij deze winkel een boerka huren als ware het een carnavalspak. Bonnetje erbij en geen agent die je een boete op kan leggen. Doet de politie dat wel, dan is de feestwinkel bereid de boete te betalen. Geniaal!

Illustraties: Burka Babes van de strip Sigmund (Peter de Wit).

Amerikaanse vrouw vecht inperking abortusrecht aan

Leve Jennie Linn McCormack. Deze vrouw uit de Amerikaanse staat Idaho pakte de handschoen op. Ze pikt het niet dat pressiegroepen de toegang tot abortus bemoeilijken en stapt naar de rechter om de beperkingen en opgelegde obstakels aan te vechten. Volgens deskundigen staat ze sterk, want abortus is in de V.S. legaal. Het is daarom juridisch niet houdbaar een legale procedure zo onder vuur te nemen.

McCormack richt zich op twee inperkingen die de staat Idaho aangenomen heeft. Het eerste is een beperking van de termijn. Wettelijk mag abortus tot week 22/23, maar Idaho besloot dat een foetus vanaf 20 weken pijn kan voelen. Dan mag het niet meer. Wetenschappelijk bewijs ontbreekt geheel, maar toch namen verschillende staten de wet aan na een samenspel van conservatieve politici en religieuze fundamentalisten.

Naast deze wettelijke beperking wil McCormack dat een rechter zich uitspreekt over het gebrek aan faciliteiten en medische centra. Het is voor vrouwen in grote delen van de staat Idaho bijna onmogelijk geworden om gebruik te maken van het wettelijk recht op abortus, benadrukt McCormack (die zelf ook in de problemen kwam vanwege alle obstakels):

She notes there are no elective-abortion providers in southeastern Idaho, forcing women seeking the procedure to travel elsewhere. McCormack was unmarried and unemployed at the time of her pregnancy — with an income of $200 to $250 a month — and already had three children. She couldn’t afford the time or money it would take to travel to Salt Lake City to get an abortion, the lawsuit says.

Engeland

Ondertussen is er in Engeland ook een tegenbeweging op gang gekomen. Een conservatieve parlementariër schreef in een voorstel dat ongewenst zwangere vrouwen nu onvoldoende neutraal advies zouden krijgen. Daarom zouden andere organisaties dat moeten doen, waaronder christelijke groeperingen. Laten dat nou net groepen zijn die om hun moverende redenen fel tegen abortus zijn…Hoezo objectieve adviezen en informatie? Nadat de kritiek steeds luider werd heeft premier David Cameron aangekondigd dat hij in ieder geval tegen het voorstel zal stemmen.

UPDATE: Het is in de Verenigde Staten heel gebruikelijk dat koren van zeloten je naroepen, waardeoordelen over je uitspreken en je fysiek tegen proberen te houden als je naar een abortuskliniek loopt. President Obama heeft besloten dat hij harder op gaat treden tegen dat gedrag, bericht Jezebel:

…under the Bush administration, the federal goverment generally didn’t do much to stop harassment outside clinics. During Bush’s tenure, the Jutice Department only filed one case against a protester. [...] Pro-choice advocates praise the Obama administration for having federal agencies crackdown on protesters who believe the First Amendment entitles them to harass people. Ellen Gertzog, director of security for Planned Parenthood, says: ”There’s been a substantial difference between this administration and the one immediately prior … From where we sit, there’s currently much greater willingness to carefully assess incidents when they occur and to proceed with legal action when appropriate.”

Tegen die ene rechtszaak onder Bush staan er zodoende al acht die nu spelen onder Obama. En dat kunnen er nog meer worden, gezien het gedrag van de fanaten.

De lezing van… hoogleraar Kristin Henrard

Een verbod op minaretten in Zwitserland. Een boerka verbod in België. Discussies in Nederland of dit kledingverbod ook hier moet gelden. Hoe verhouden dit soort maatregelen zich tot het gelijkheidsbeginsel, bij ons vastgelegd in artikel 1 van de grondwet? Dat en meer besprak hoogleraar Minderhedenbescherming Kristin Hernard tijdens de artikel 1 lezing van 2011.

Professor Kristin Henrard.

Professor Henrard studeerde af aan de universiteit van Leuven en doceert al jaren mensenrechten, vreemdelingenrecht en staatsrecht. Ze was een logische kandidaat om de artikel 1 lezing te verzorgen. Deze lezing vindt jaarlijks plaats aan de universiteit Utrecht en heeft, zoals de naam al aangeeft, altijd iets te maken met het gelijkheidsbeginsel van de Nederlandse grondwet. Via de link kom je op een pagina met algemene informatie over deze lezingencyclus, het thema van dit jaar en achtergrondinformatie over mevrouw Henrard. Onderaan staan de links naar de lezing zelf.

Weblogs en sites die vrouwen centraal stellen

De Zesde Clan, het weblog waar vrouwen centraal staan, kijkt graag over de grenzen. Want als je op het wereldwijde web surft, ontdek je vanalles waar je ook wat aan kunt hebben voor de situatie in Nederland. Daarom veerden we meteen op toen we hoorden dat het Amerikaanse blad Forbes vorige week een uitverkiezing hield van de beste weblogs en sites voor vrouwen.

Naast favorieten van de Zesde Clan, zoals onder andere Women&Hollywood, Catalyst en Jezebel, staan er ook sites op waar we nog nooit van gehoord hadden, maar die ons erg interessant lijken. Een greep uit het brede aanbod:

• Pretty Young Professional. Site opgezet door drie ex-werkneemsters van adviesfirma McKinsey. Biedt tips voor zelf onderneemster worden, solliciteren en onderhandelen, maar ook adviezen om overspannenheid te voorkomen en een bootcamp etiquette voor trouwfeesten.
• Amazing Women Rock. Als de algemene onderwaardering voor vrouwen je moedeloos maakt, biedt deze site inspirerende voorbeelden om met nieuwe energie verder te gaan.
• Beauty Bean. Vrouwen staan onder grote druk om er altijd slank en stralend uit te zien. Deze site gaat over schoonheid, maar dan de schoonheid van binnenuit. Hier geen dieettips en gefotoshopte modellen, maar reportages met vriendelijke adviezen die ervoor zorgen dat je lekker in je vel kunt zitten.
• Daily Mom Report. Dé site voor moeders die nieuwskoppen willen snellen en op de hoogte willen blijven van de nieuwste ontwikkelingen op het gebied van opvoeding, producten zoals wiegjes, en gezondheid voor moeder en kind. De productanalyses zijn voor Nederlandse ouders misschien minder nuttig, omdat sommige spullen alleen in de V.S. te koop zijn, maar discussies over borstvoeding zijn waarschijnlijk wel weer zeer herkenbaar. Zie ook Motherlode, een weblog van de New York Times over het moederschap en alles wat daar mee samenhangt.
• Families and Work. Nederland is niet het enige land waar gezinnen worstelen met het combineren van onbetaalde zorg en betaald werk. Dit weblog biedt onder andere reportages, discussies en persoonlijke verhalen. Zie ook The Juggle.
• Gender Across Borders houdt wereldwijd bij wat er gebeurt op het gebied van gender, feminisme en politieke ontwikkelingen die vrouwen raken. Veel informatie over Afrika en Latijns-Amerika. In België is documentatiecentrum Rosa ook een bezoek waard. De rubriek Verruim Je Blik linkt door naar nieuwsagentschappen die in allerlei continenten bijhouden wat er gebeurt op het gebied van gender.
• TrustLaw. Deze site richt zich op vrouwen, mensenrechten en rechtspraak, en haalde onlangs nog het nieuws met een top vijf van de landen waar vrouwen het ‘t slechtst aan toe zijn. (Afghanistan stond op nummer 1.)

Kortom, surf rond en geniet van de vergezichten. Er valt genoeg te ontdekken….

Europees Hof: vrouwen zijn ook mensen

Het Europese Hof voor de Mensenrechten heeft het weigeren van medisch onderzoek bij een ongewenst zwangere vrouw in Polen veroordeeld als vernederend en onmenselijk. Een schending van haar mensenrechten. De uitspraak is baanbrekend, omdat het Hof expliciet stelt dat artsen en overheden hun eigen ideologische agenda niet belangrijker mogen vinden dan de mensenrechten van de vrouw.

Gebouw van het Europese Hof voor de Mensenrechten

Het hof deed de uitspraak in een zaak die speelt in Polen. Een vrouw, al moeder van twee kinderen, kreeg signalen dat er vanalles mis was met de foetus. Ze wilde meer informatie. Artsen weigerden echter medische onderzoeken uit te voeren. Sommige artsen bekritiseerden de vrouw zelfs en vertelden haar expliciet dat ze niet wilden dat de vrouw de resultaten zou laten meewegen in haar beslissing de zwangerschap al dan niet door te zetten. De Poolse beviel uiteindelijk van een zwaar gehandicapt kind.

Het Hof oordeelde dat de artsen de rechten van de vrouw schonden door medisch onderzoek en een abortus te weigeren. Ze behandelden de vrouw op een onmenselijke en vernederende manier. Bovendien schonden de artsen wetgeving rondom de privacy en de gezinsvorming van de vrouw.

Een organisatie als het Amerikaanse Center voor Reproductive Rights laat in een persbericht weten:

“Today’s decision is a groundbreaking victory for women across Europe. Governments cannot let doctors impose their anti-abortionideology on pregnant women who are seeking genetic testing,” said Nancy Northup, president of the Center for Reproductive Rights. “The court has recognized that withholding information or lawful health services from a woman deprives her of the ability to make extremely important and private decisions about her own life.”

Het Europese Hof pakte Polen al eerder aan vanwege abortus. Het zwaar katholieke land heeft één van de meest strenge abortuswetten van alle Europese landen. Vrouwen komen daardoor regelmatig in gevaar. Voorbeeldje: Het Hof dwong Polen in 2007 nog om 39.000 euro uit te betalen aan een vrouw die blind kon worden tijdens een zwangerschap. Toen ze toch zwanger raakte, wilde ze een abortus, maar artsen weigerden toestemming te geven voor de procedure. Waarna ze dus blind werd. En haar werk verloor. En arbeidsongeschikt thuis kwam te zitten. Ook in dit geval oordeelde het Hof dat de mensenrechten van de vrouw waren geschonden.

Vrouwen zijn Indiase dorpsraden zat

Mensenrechtenorganisaties maken zich steeds meer zorgen over de activiteiten van dorpsraden in India. Deze conservatieve groeperingen doen tijdens informele ‘rechtszaken’ uitspraken die erg nadelig uitpakken voor vrouwen. In dorpen waar zo’n raad actief is, vindt meer eerwraak plaats dan in dorpen waar deze raden minder actief zijn. De raden bevelen ook groepsverkrachtingen (een dader straffen door een vrouwelijk familielid te laten verkrachten) of stellen regels op die de vrijheid van vrouwen ernstig inperken, zoals een verbod op het dragen van jeans of het bezitten van een mobiele telefoon.

Dorpsraden in India houden er een geheel eigen manier van rechtspraak op na.

Organisaties die zich bezig houden met mensenrechten eisen dat de Indiase regering actie onderneemt om vrouwen te beschermen tegen deze vorm van informele ‘rechtspraak’. Ze zijn de dorpsraden meer dan zat. Sommige magazines vergelijken hun acties zelfs met de Taliban. En stellen openlijk dat de dorpsraden een schande zijn en een smet werpen op het blazoen van India.

Vanwege het toenemende verzet tegen de dorpsraden beginnen de autoriteiten zich eindelijk te roeren. Zo riep het hoogste gerechtshof van India vorige maand op tot het uitbannen van eerwraak. Het hof uitte scherpe kritiek op de dorpsraden die toestemming geven voor eerwraak, en omschreef deze praktijk als een barbaarse gewoonte. Het hof wil actiever eerwraakzaken opsporen en vervolgen.

De sociale druk op de dorpsraden werpt ook op lokaal niveau vruchten af. Normaal gesproken bestaan de dorpsraden uit mannen en mogen alleen mannen de zittingen bijwonen. Sinds begin dit jaar staan sommige dorpsraden echter toe dat ook vrouwen de informele rechtszaken bij wonen. Activisten hopen dat dit een eerste stap is op weg naar een gelijkwaardigere verhouding tussen mannen, vrouwen en de dorpsraden.

De lezing van…. Ineke Boerefijn

Een wat oudere lezing deze keer, uit 2006, van Prof. mr. Ineke Boerefijn. Ze hield een inauguratierede bij het innemen van de vierde Opzij wisselleerstoel Macht en Strategie aan de universiteit van Maastricht. Haar onderwerp is nog steeds actueel. Ze sprak over geweld tegen vrouwen, hoe overheid en wet met dit probleem omgingen, en bespreekt de trage ontwikkeling om geweld tegen vrouwen te zien als een schending van de mensenrechten.

Ineke Boerefijn tijdens haar inauguratierede

Dat het gaat om mensenrechten was decennia lang niet vanzelfsprekend. Oorlogstribunalen zoals het Nurembergtribunaal maakten geen melding van de massale verkrachtingen, begaan door soldaten van zo’n beetje alle bij de tweede wereldoorlog betrokken legers. Vrouwen verloren hooguit hun eer door zo’n verkrachting, maar dat was verder een individuele kwestie en geen schending van de mensenrechten. Dichter bij huis, in Nederland, was het zelfs eind 1990 nog moeilijk voor mensen om huiselijk geweld serieus te nemen. Boerefijn:

Vrouwenmishandeling in de privé-sfeer is lang gezien als een probleem van de individuele vrouw, niet als een maatschappelijk probleem. Het ging niet om mishandeling door de overheid, en dus niet om mensenrechtenschendingen. De rechten van de mens waren immers bedoeld om het individu te beschermen tegen machtsmisbruik door de overheid. Wat achter de voordeur gebeurde was juist geen zaak van de overheid.

 

 Anno nu krijgen agenten een training om goed te reageren als vrouwen melding maken van huiselijk geweld en verkrachting. Het kwartje begint langzamerhand wel te vallen dat wat achter de voordeur gebeurt, niet altijd achter de voordeur moet blijven. En op recente tribunalen (Bosnië bijvoorbeeld) werden massale verkrachtingen voor het eerst opgenomen als misdaad. Maar zeker internationaal gezien valt er nog veel werk te verzetten. Boerefijn:

Mensenrechtenverdragen en -verklaringen beogen “een ieder” te beschermen en benadrukken dat discriminatie wegens onder meer ras, huidskleur, godsdienst en geslacht verboden is. Maar om “een ieder” effectief te beschermen, kan het nodig zijn rekening te houden met relevante verschillen. Het internationale recht inzake de rechten van de mens gaat uit van een mannelijk wereldbeeld en neemt onvoldoende in acht dat wat goed is voor mannen, niet in alle gevallen goed is voor vrouwen. 

 

 Enfin, volg deze link . Je komt dan op een pagina met een lijstje van alle redes uit 2006. Die van Ineke Boerefijn staat helemaal bovenaan. Als je op haar rede klikt opent er een nieuw venster met een pdf bestand met de tekst.

Europees Hof: Ierland schendt mensenrechten met huidige abortuswet

Een belangrijke juridische uitspraak uit Brussel: Ierland schendt de mensenrechten van vrouwen door hen geen abortus toe te staan als de zwangerschap hun gezondheid in gevaar brengt. Het Europese Hof voor de rechten van de mens kwam tot die uitspraak nadat drie vrouwen een aanklacht indienden. Zie hier voor de volledige tekst van het vonnis.

Tot nu toe moeten vrouwen uitwijken naar Engeland als ze een abortus willen. Niet alleen belemmert dit een goede medische behandeling voor de vrouw, maar de reis zorgt ook voor extra stress, hogere uitgaven en een stigma. Het  suffe is dat het Ierse hooggerechtshof al in 1992 vond dat vrouwen in hun eigen land een abortus moeten kunnen krijgen als hun gezondheid ernstig gevaar loopt door hun zwangerschap.

De rechters deden die uitspraak destijds in het geval van een meisje van 14. Haar buurman verkrachtte haar, waarna het kind zwanger raakte. Die kwestie liep hoog op: het meisje wilde naar Engeland reizen voor een abortus, maar de Ierse autoriteiten weigerden toestemming. Het meisje werd zo wanhopig dat ze zelfmoord overwoog. Uiteindelijk kwam er een wet die een reis naar Engeland mogelijk maakte.

Verder veranderde er echter niets. Met steeds opnieuw menselijke drama’s tot gevolg. Een van de dieptepunten kwam in 2007, toen een 17-jarig meisje zwanger raakte. De foetus had zulke ernstige afwijkingen dat het niet levensvatbaar was, maar vanwege het totale verbod op abortus zou het meisje van de autoriteiten de zwangerschap moeten uitdragen en een dood kind baren. Ook hier liep het uit op rechtszaken en gerechtelijke bevelen etc. De advocaat van de 17-jarige adviseerde haar alle bevelen te negeren en naar Engeland te reizen om alsnog een abortus te kunnen ondergaan.

De uitspraak van het Europees Hof voor de rechten van de mens, nu in 2010, betekent dat het eerdere vonnis van het Ierse hof nogmaals bekrachtigd wordt. Hierdoor neemt de druk op Ierland toe om nou eindelijk eens iets te regelen waarbij de mensenrechten en de waardigheid van de vrouw serieus worden genomen. De BBC wijst er echter op, dat een wetswijziging moeilijk wordt. Ierland is tot op het bot verdeeld over abortus, en de huidige regering concentreert zich liever op de economische problemen van het land. Het zou goed kunnen dat er de komende jaren opnieuw niets gebeurt om de gerechtelijke uitspraken in de praktijk door te voeren.

Cosmetische veranderingen helpen Afghaanse vrouwen niet

Het aannemen van een wet tegen geweld tegen vrouwen in Afghanistan heeft niets verbeterd. De Verenigde Naties meldt in een persbericht naar aanleiding van nieuw onderzoek dat de mensenrechten van vrouwen geschonden worden in alle regio’s van het land. Zo geven mannen meisjes aan andere families om conflicten op te lossen, dwingen vaders hun dochter te trouwen met iemand zonder dat zij daarmee instemmen, en is het ook heel normaal dat die nieuwe echtgenoot zijn bruid vervolgens de rest van haar leven opsluit in huis.

UNAMA, de organisatie van de Verenigde Naties die het onderzoek uitvoerde, pleit voor serieuze inspanningen om meisjes en vrouwen beter te beschermen en hun mensenrechten te garanderen. Daar is tegenwoordig een basis voor: de Afghaanse regering nam vorig jaar een nieuwe wet aan om een einde te maken aan geweld tegen vrouwen. In de praktijk komt daar echter niks van terecht, blijkt uit het onderzoek. Overheidsfunctionarissen en politie zijn er als de kippen bij om vrouwen te vervolgen als ze afwijken van de strikte sociale normen in het land. Maar als vrouwen aangifte willen doen van mishandeling of een gedwongen huwelijk, doet de overheid dit af als privézaken waar ze niets mee kunnen.

Afghanen zelf adviseren daarnaast een andere maatregel: schakel lokale religieuze leiders van de gemeenschappen in. Van welk geloof ze ook zijn, die religieuze leiders houden tot nu toe praktijken in stand die vrouwen in gevaar brengen. Ook als dat in strijd is met de Sharia, de islamitische regelgeving die bestaat naast het formele Afghaanse recht. De overheid zou in gesprek moeten gaan met deze geestelijken en hen bewust maken van de formele en informele wet. Als zij het goede voorbeeld zouden geven, volgen de lokale gemeenschappen, vermoeden de Afghanen.