De kloof tussen de seksen wordt steeds groter in Israël. Orthodoxe gemeenschappen zijn er op tegen dat de geslachten mixen. Niet alleen in hun eigen wijken, maar ook daarbuiten. Met name in Jeruzalem leidt dat in de praktijk tot een tweederangs status voor vrouwen. Die moeten achterin de bus zitten, en letterlijk onzichtbaar en onhoorbaar worden. Gelukkig komt de tegenbeweging óók steeds meer op gang.
Gescheiden stoep in Jeruzalem.
De gedachtengang is als volgt. Als mannen en vrouwen mixen, ontstaat er chaos en zonde. Omdat mannen afgeleid worden, of slechte gedachten krijgen, als zij een vrouw zien, moeten vrouwen uit het zicht verdwijnen, of in ieder geval apart van de mannen gehouden worden.
In de praktijk betekent dit dat vrouwen tweederangs burgers worden. Omdat Orthodoxe mannen erop tegen zijn dat de geslachten mixen, verdwijnen vrouwen uit krantenfoto’s en reclameposters, mogen vrouwen niet meer op de radio hun stem laten horen, weigeren mannen steeds vaker om met vrouwen in dezelfde legereenheid te dienen, en verschijnen er barrières op de troittoirs om mannen en vrouwen in hun eigen laan te houden.
De trend lijkt te zijn dat de grootste schreeuwers de ruimte krijgen. Ook commerciële belangen spelen een rol, geven reclamebureau’s toe:
“We have learned that an ad campaign in Jerusalem and Bnei Brak that includes pictures of women will remain up for hours at best, and in other cases, will lead to the vandalization and torching of buses,” he told Army Radio.
Dit gebeurt niet langer in de eigen wijken. Ook buiten de eigen kring leggen de religieuze groepen hun normen en waarden op aan anderen. Desnoods met agressie, schrijft de New York Times:
Tzaphira Stern-Assal, a secular mother of two who volunteered for the photo shoot, said she once put an ad for a dance class in the window of a dance school she runs, only to see it defaced the next day, along with posters of a dance group, with graffiti that read “Blasphemy.” Whenever the school’s curtains are left more than a third open, Stern-Assal said, Haredi men soon show up and start banging on the windows.
Steeds meer seculiere Israelieten en gematigde joden maken zich zorgen om die beweging om vrouwen, desnoods via intimidatie en geweld, in de marge te drukken. Ze protesteren tegen dit soort praktijken. Het protest komt soms uit onverwachtse hoek. Zo hebben negentien generaals er bij de minister van Defensie voor gepleit vrouwen te behouden als volwaardige soldaten.
Mannen én vrouwen moeten in Israel namelijk verplicht in dienst, en vrouwen kunnen negentig procent van de beschikbare functies vervullen. Maar orthodoxe religieuzen weigeren steeds vaker met vrouwen te werken. Dan gebeurt er het volgende:
Ran Goren, one of the signatories of the letter and a former head of the army’s human resources branch, said on Israel Radio that women were increasingly being excluded from combat units that have a high percentage of Orthodox soldiers. “To avoid problems, male soldiers are preferred over female ones,” he said.
Dit tast de slagkracht van het leger aan. Want vrouwen zijn mensen, met talenten en vaardigheden, en als je hen het werken onmogelijk maakt verlies je aan kracht. Een angstbeeld in Israel, waar het leger gezien wordt als één van de belangrijkste pijlers van het voortbestaan van de staat. Daarom komen de generaals in het geweer.
Inderdaad, gescheiden is niet gelijk.
Ook op andere vlakken vechten gematigde religieuzen en seculiere Israeliërs terug. Zo ontstonden er de afgelopen jaren spanningen omdat orthodoxe joden vrouwen wilden dwingen apart van de mannen achterin de bus te zitten. Vrouwen (en mannen) vochten dit apartheidsregime aan. Met succes. Het hoogste gerechtshof heeft begin dit jaar bevolen dat bussen een bord moeten dragen met de mededeling dat iedereen mag zitten waar hij of zij wil.
Een progressieve organisatie, het Israel Religious Action Center, besloot dit vonnis kracht bij te zetten door deze maand november vrijheidsritten te organiseren. Mannen en vrouwen zetten het vonnis kracht bij door de bus te pakken en inderdaad te gaan zitten waar ze willen. (Toegift: link naar een weblog waar een Amerikaans-Joodse vrouw verslag doet van zo’n actie).
Zelfs politici beginnen zich te roeren. Zo bekritiseerden parlementariërs eerder deze week een radiostation dat als beleid had vrouwen op alle fronten te weren. Ze mogen er niet werken, niet presenteren, en niet als gast deelnemen aan een programma. De parlementariërs, onder andere Tzipi Hotovely van de Likud partij, vinden dit niet kunnen:
“Equality comes before ratings,” Hotovely argued however. “There are rights in the State of Israel that are protected by legislation and these laws also apply to sectarian radio stations, whether they’re aimed at specific sectors or not,” she said. “You’re describing reality as if, when the haredi public hears a woman on the radio, he’ll start listening to Army Radio instead, where he’ll also hear women, so then he’ll flee into the streets where he’ll discover that there are women walking about, and then he’ll rush home and discover that his mother is a woman.”
