Zonder titel

Man krijgt thuis opeens twee linkerhanden

Altijd geweldig om ‘s ochtends in het openbaar vervoer gratis krantje Spits open te slaan. Deze keer met een special over het huishouden doen. Nou, dan weet je het wel. De krant die glimmend van genoegen meldt dat een man het beste ontspant als hij zijn vrouw het huishouden ziet doen, had natuurlijk super interessante dingen te vertellen over man, vrouw en huishouden.

Tot wie zou deze special zich richten? Denkt u even mee. Huis, huisvrouw, huishouden. Inderdaad. Dat hoort bij elkaar zoals de zwaartekracht bij de maan. Bijna alle artikelen richten zich dan ook op de dames. Moeder de sterke huisvrouw die zelf wel bepaalt wat ze doet (zolang ze maar stoft, afwast en poepluiers opruimt), deskundologen die ernstig vertellen dat het huishouden er de laatste tijd een stuk moeilijker op is geworden. Als we blijven ventileren en op zestig graden wassen komt het echter goed. Phew! Da’s een hele geruststelling. Oh, en het huishouden is reuzegemakkelijk. Echt! Wie kan lopen, kan ook stofzuigen. Helder!

Maar een special over het huishouden is geen special, als er niet ook een verdwaalde man geïnterviewd wordt. Een Nederlandse hiphopartiest verkondigt trots dat hij ijverig zijn pas bevallen vrouw helpt. Meehelpen, inderdaad. Zolang zij maar in de gaten houdt wat er moet gebeuren, en om hulp vraagt, wil hij best iets doen om haar te ontlasten. Voor de rest heeft hij namelijk géén idee. Zijn handen zijn te groot om babykleertjes op te vouwen (ach gut), hij kan niet stofzuigen (wel lopen? Of ligt dat ook moeilijk?) en mocht hij nog twijfelen, dan is hij er zelf als de kippen bij om nadrukkelijk te zeggen dat zijn vrouw zegt dat hij het huishouden niet goed kan doen. Zie je wel, die bemoeizuchtige kenau van een regeltante haalt het huishouden zelf bij hem weg, hij kan er niks aan doen. Echt niet.

Jeeeeeeeeeezus. We hebben het hier niet over hogere wiskunde zeg. Dezelfde mannen die zo hulpeloos doen, kunnen eenmaal alleen opeens best een tafel afvegen, stofzuigen of de aan-knop van een wasmachine vinden. Het zijn techniekloze hulpmiddelen, zoals een doekje – weet je wel? Sopje, doekje, veeg veeg? – danwel apparaten die gemaakt zijn voor vrouwen. En vrouwen, dat weten we allemaal, zijn a-technisch, dus als zij de stofzuiger wel goed kan bedienen, wat zegt dat dan over hem? Waar is die stoere, rode lappen vlees etende ontdekker en krijger gebleven? Jankend in een hoekje gekropen zeker.

Nee, heren hebben een hele andere reden om deze ‘ o ik ben zo hopeloos en mijn vrouw vindt ook dat zij het beter kan’ houding aan te nemen. Het loont om gedurende een kort moment publiekelijk af te gaan als een enorme randdebiel. Want dan valt daarna niemand je meer lastig. De feiten spreken boekdelen:

…in Nederland de grootste ongelijkheid bestaat tussen de vaders en moeders in jonge gezinnen: de vaders dragen het minst bij aan de zorg voor kinderen, en de moeders hebben verhoudingsgewijs het minst betaald werk. Alleen Italiaanse vrouwen doen meer in het huishouden dan de Nederlandse. [...] Mannen onttrekken zich het sterkst aan de minst aantrekkelijke taken zoals schoonmaken en de was doen. [...] De zorg voor kinderen neemt weliswaar toe, maar deze is sterk gericht op bijvoorbeeld sport en ontspanning. De meer verzorgende taken blijven buiten schot en worden aan derden – meestal de moeder – overgelaten.

Komop mensen, in welk jaar leven we? Negentig procent van de vrouwen strijkt kleding tegen nog geen twintig procent van de mannen? Wat is dit? Samen betaalde en onbetaalde arbeid eerlijk delen met je partner, ongeacht sekse of samenlevingsvorm, kan prima. Er zijn allerlei handige hulpmiddelen om het huishouden op een volwassen manier bespreekbaar te maken, zoals de household equality scale. Juist ook als je kinderen krijgt hard nodig om te voorkomen dat zíj vervalt in zorgen en een deeltijdbaantje, met inlevering van haar economische zelfstandigheid, terwijl hij ‘helpt’ in het huishouden  en daar ook nog eens dankbaarheid en complimenten voor verwacht. Een echte vent strijkt zijn eigen overhemd. Waar wacht je op?

Wij lezen de Emancipatiemonitor zodat u dat niet hoeft te doen, deel 1: houding en mentaliteit

Nederlanders hebben een conservatieve mentaliteit. De Emancipatiemonitor 2010 brengt de elkaar versterkende meningen, normen en waarden keurig in beeld. Van ‘de moeder weet beter hoe ze voor kinderen moet zorgen’ tot aan ‘fulltime werk is het beste wat een man kan overkomen’, het sluit op elkaar aan en zorgt ervoor dat veel mensen de kudde volgen. Het resultaat is het anderhalfverdieners model, waarbij hij fulltime werkt en zij hooguit parttime, en een achterstelling van vrouwen op gebieden die niet behoren tot huishouden en kinderen opvoeden.

Normen, waarden en meningen over allerlei onderwerpen komen bij diverse hoofdstukken terug. De Zesde Clan zet de onderzochte opvattingen hier op een rijtje. Lees en huiver:

• moeders met kinderen tot 4 jaar zouden van 27% van de bevoking óf niet buitenshuis mogen werken, of hooguit twee dagen per week
• moeders met kinderen tot 4 jaar mogen van 24% van de bevolking maximaal drie dagen per week buitenshuis betaald werken
• Kinderen op de basisschool? Dan meent 43% dat een baan van hooguit drie dagen ideaal is voor de moeder.
• Vader met kind tot 4 jaar: vier dagen per week werken is prima volgens 40%, nog eens 32% vindt voor vaders een fulltime baan ook ideaal.
• Kinderen op de basisschool? Dan is voor vader een fulltime baan voor 49% van de bevolking het beste, en vindt nog eens 38% een forse deeltijdbaan van vier dagen in de week ook goed.
• Tweederde van de bevolking vindt het ok als een peuter naar de kinderopvang gaan, mits dat beperkt blijft tot twee a drie dagen per week.
• 49% van de vrouwen en 71% van de mannen vindt dat een baby het eerste jaar thuis bij de ouders moet blijven
• 55% van de mannen vindt een vrouw het beste geschikt om kinderen op te voeden
• 40% van de stelletjes heeft nooit expliciet afspraken gemaakt over de verdeling van taken in huishouden en zorg voor kinderen
• 37% van de bevolking vindt dat de vrouw net zo goed thuis kan blijven als haar inkomen maar net genoeg is om de kinderopvang te betalen
• 41% van de vrouwen en 31% van de mannen vindt dat vrouwen te weinig invloed hebben bij de besluitvorming over belangrijke kwesties (denk aan kabinetsformaties etc.)

Uit de antwoorden op de stellingen blijkt overduidelijk dat mannen zichzelf zien, en door anderen gezien worden, als de kostwinner. Voor vrouwen zou betaald werk minder belangrijk moeten zijn. Met name als er kinderen komen keuren veel mensen betaald werk voor moeders af: van de kwart die geen tot hooguit twee dagen betaald werk acceptabel vindt, tot de bijna eenderde die het met drie dagen wel genoeg vindt.

Daar komt dan bovenop dat iets meer dan de helft van de mannen naar de vrouw kijkt als het gaat om kinderen opvoeden – zij zou dat beter kunnen. En dat 40 % van de mensen niet van tevoren bespreekt hoe ze het gaan regelen met de verdeling van arbeid en zorg, taken in huis, etc. Gezien die opvattingen is het niet zo vreemd dat veel mensen volautomatisch in traditionele rolpatronen rollen. En dat dit met name gebeurt op het moment dat het eerste kind geboren wordt.

De uitzonderingen komen uit de hoek van de mensen die niet voldoen aan het mannetje/vrouwtje/kindje model. Zo hechten alleenstaande vrouwen veel meer belang aan het hebben van betaald werk dan vrouwen met partner. Zij zeggen ook veel vaker expliciet dat zij zelfstandig willen kunnen leven. Bij vragen over de verdeling van betaald en onbetaald werk hield 10% het bovendien op ‘geen antwoord’, omdat zij andere manieren van leven hebben dan het gangbare model van stelletjes of gezinnen.

Het positieve nieuws is dat grote minderheden van de mannen en vrouwen beginnen in te zien dat die stand van zaken maakt dat vrouwen maatschapppelijk gezien achterop raken. Maar liefst 41% van de vrouwen vindt dat vrouwen te weinig invloed hebben op belangrijke besluiten, en 31% van de mannen steunt hen daarin. Gemiddeld 65% van de bevolking snapt bovendien waarom er zoveel moeite wordt gedaan om meer vrouwen de kans te geven door te stromen naarvloedrijke posities. En 44% van de vrouwen, plus 34% van de mannen, zou graag zien dat de volgende minister-president een vrouw is. Wie weet!

Nederland stopt migranten in huishoudklasje

De Apartheid van migrantenvrouwen begint bij de inburgering, merkte kenniscentrum E-quality. Zelfs als ze aangaven dat ze dat niet wilden, deelden gemeenten vrouwen in voor het OGO-traject. Jargon voor Opvoeding, Gezondheid en Onderwijs. Bijna geen enkele man kreeg dit type traject. Niet zo vreemd, want het bereid je voor om thuis voor de kinderen te zorgen en hooguit wat vrijwilligerswerk te doen. E-quality adviseert de Nederlandse regering te stoppen met het verspillen van talent en migrantenvrouwen meer keuze te geven bij de inburgering.

Het indelen van voornamelijk vrouwen bij OGO-trajecten komt volgens E-quality voort uit onbekendheid met de doelgroep. Het kenniscentrum:

E-Quality heeft signalen uit de praktijk gekregen dat vrouwen bij hun intakegesprek (waar wordt bepaald of en welk traject iemand krijgt aangeboden) nogal eens tegen beeldvorming oplopen. Er wordt vaak gedacht dat vrouwelijke migranten zich in een gearrangeerd huwelijk hebben laten manoeuvreren,volgzaam zijn aan hun echtgenoot en weinig ambitie en vooropleidingen hebben. [...] Uit onderzoek blijkt echter dat veel van deze vrouwen in de toekomst juist wel willen werken. Ook gaven veel vrouwen aan dat het OGO-traject hen was opgedrongen en dat zij liever een cursus volgden die erop was gericht betaald (deeltijd) werk te vinden.

Naast vooroordelen en de automatische reflex vrouwen op te voeden tot moeder en huisvrouw, ongeacht hun leeftijd, lopen vrouwen meer dan mannen tegen obstakels aan. Zo weigeren relatief veel gemeenten vrouwen een inburgeringstraject aan te bieden als ze zwanger zijn. Ze kunnen daardoor niet beginnen maar moeten maanden wachten. Daarnaast raakt gebrek aan goede kinderopvang vrouwen harder dan mannen. In veel culturen zijn zij namelijk verantwoordelijk voor de zorg voor kinderen. Is er geen opvang, dan gaat de man inburgeren terwijl zijn vrouw thuis blijft.

E-quality pleit er daarom voor te zorgen voor goede kinderopvang, het inburgeringstraject beter aan te laten sluiten bij de wensen en ambities van migrantenvrouwen, en de cursustermijn indien nodig te verlengen met zestien weken. Dan kunnen vrouwen bevallen, opstaan en doorgaan, zonder eerst een jaar te moeten wachten. E-quality hoopt ook dat Nederland het vrouwenghetto van het OGO-traject gewoon afschaft. In plaats daarvan zou de inburgering in het teken moeten staan van meedoen, participeren, in de brede zin van het woord. Dus ook met inachtneming van de mogelijkheid betaald werk te verrichten.

Zonder titel

Media doen mee aan schoonmaakpropaganda

Hmmmm, keuzes, keuzes… Een dik wetenschappelijk verantwoord boek waarin Cordelia Fine uiteenzet hoe onzinnig en cultuurgebonden verhalen over ‘aangeboren’ mannelijke en vrouwelijke eigenschappen zijn. Of juichende zie je wel verhalen in de kranten met koppen als Vrouwen willen van nature schoonmaken. Bah, geen zin in moeilijk gedoe, doe mij die smeuïge Telegraafkop maar.

Okee, maar waar komt dit schoonmaaknieuws vandaan? De Zesde Clan zocht en googelde, maar alle artikelen zeggen hetzelfde. Blijkbaar is er ergens een persbericht de deur uit gegaan over een Ajax Schoonmaakonderzoek van 2009? Uitgevoerd door Insight Culture? Hoe is het onderzoek opgezet? Wie deden er aan mee? Hoe representatief is een studie onder blijkbaar alleen vrouwen van een fabrikant van schoonmaakmiddelen? Nergens valt de originele tekst van dit onderzoek te vinden.

Daarentegen valt er genoeg informatie te vinden over de maatschappij van Nederland door de eeuwen heen. Zoals historica Els Kloek aantoonde in haar voor een onderscheiding genomineerde boek over de Nederlandse huisvrouw, hadden vrouwen eeuwenlang geen enkele status als zelfstandig mens. De samenleving vond dat vrouwen maar één functie hadden in het leven: moeder en huisvrouw. Zij moest trouwen met een man en een huishouden voeren, inclusief veel en zwaar schoonmaakwerk. Pas in de jaren zestig en zeventig van de vorige eeuw gingen wet en overheid vrouwen zien als zelfstandige mensen, en ontsloeg de Nederlandse overheid vrouwen niet meer zodra ze in het huwelijksbootje stapten.

Dat is krap vijftig jaar geleden. In die korte tijd kunnen mensen hun mentaliteit niet aanpassen. Zodoende is de link tussen vrouw en verantwoordelijk voor een schoon huis nog zó ingebakken in de normen en waarden van mensen, dat ook anno 2010 vrouwen nog steeds gezien worden als degene die het poetsen en boenen voor haar rekening ‘moet’ nemen. Is ze daar niet blij mee, dan zeurt ze. Vanwege dit soort vaak onuitgesproken overtuigingen, komen mannen en vrouwen vaak weer in enorm traditionele patronen terecht zodra ze gaan samenwonen of een kind krijgen, toonde arbeidssociologe Stephanie Wiesmann aan. Ze bestudeerde onder andere de manier waarop stellen in huis de taken verdelen, en promoveerde op onderzoek naar wat er gebeurt als het eerste kind ter wereld komt.

Wat is dan de reden dat de media dit Ajax ‘onderzoek’ aangrijpen om breed te etaleren dat vrouwen zo graag en van nature zouden willen schoonmaken? Cordelia Fine adviseert in zo’n situatie eens goed te kijken naar wie belang heeft bij de voorstelling van zaken. Zelfs het Ajax onderzoek kan niet verhullen dat het schoonmaken veel vrouwen een gevoel van frustratie geeft, want het werk stopt nooit en het effect van je inspanningen is zo weer verdwenen. Maar de schoonmaakmythe geeft vrouwen het idee dat er niks aan te doen is: zij maken schoon en zo hoort het ook. En mannen kunnen helemaal gerust gesteld lekker iets voor zichzelf gaan doen. Want zij hebben dat  schoonmaak-gen niet, dus zij hoeven niet aan de slag met schrobber en stofdoek.  Ahaaaa……

Miele studie: Britse man laat huishouden links liggen

Ophef in Engeland. Een studie van huishoudfirma Miele zou aantonen dat 82% van de Engelse mannen het huishouden liever overlaat aan zijn vrouw/vriendin. Terwijl eenderde wél graag een schoon huis wil, en snel een beetje aub. Onder andere de Telegraaf in Nederland, en in Engeland de Daily Mail schreven erover, waarna allerlei weblogs het verhaal oppakten en de eeuwenoude discussie voortzetten: de verdeling van onbetaald werk in huis.

Engeland is absoluut geen uitzondering. In de V.S. berekende de Universiteit van Michigan dat vrouwen die met een man trouwen, zich een extra werkdag op de hals halen. In plaats van 11 uur per week poetsen en boenen ze na het huwelijk 18 uur per week. De kersverse bruidegom haalt juist uren poetsen van zijn rooster af. Zo heeft hij het ook geleerd: dezelfde universiteit deed onderzoek naar activiteiten van jongens en meisjes. Jongens bleken over het algemeen 30% minder te doen in het huishouden dan meisjes en mochten 50% meer buiten spelen.

Nederland past precies binnen dit patroon. Hoofdstuk vijf van de Emancipatiemonitor 2008 laat wel wat verschuivingen en nuanceringen zien, maar de rode draad is helder: vrouwen doen per week 15 uur meer huishoudelijk werk dan mannen. En ook hier zie je verschil tussen de vrouw zonder kinderen die op zichzelf woont, en de vrouw zonder kinderen die met een man gaat samenwonen. Zij krijgt er vier uur per week huishoudelijk werk bij. Zodra er kinderen komen barsten de rollenpatronen los: zij gaat minder betaald werken en veel meer zorgen, terwijl mannen meestal dezelfde uren of meer uren betaald werk buitenshuis gaan verrichten.

Grappig zijn de verklaringen die voor deze verschijnselen worden gegeven. Terug naar de Miele studie: de engelse krant Daily Mail haalde er een relatiedeskundige bij, Philip Hodson. Die kwam met een heel verhaal over de natuurlijke nesteldrang van vrouwen, en dat ze daarom de huishoudelijke klussen doen als mannen het laten afweten. O ja, de natuur weer.

Maar de Daily Mail liet ook vrouwen aan het woord, en die gaven een hele andere verklaring: ze voelen dat ze wel moeten, omdat de samenleving onmiddellijk naar hén kijkt als het huis vies is. Zij behoren zich dan te schamen en ervoor te zorgen dat alles op orde is. Kortom, ouderwetse sociale druk, gepaard gaande met verwachtingen en schaamte als vrouwen niet aan die verwachtingen voldoen.

In Nederland zitten die verwachtingen in ieder geval bij jongens nog net zo vastgeroest. Het CBS deed in 1999 onderzoek naar de opvattingen van jongeren van 13 tot 18 jaar. (Die zitten dus nu, elf jaar later, midden in de fase van gezinsvorming etc.) Daaruit bleek dat meisjes heel graag zorg en betaalde arbeid eerlijker willen verdelen. De jongens moesten daar in het algemeen niks van hebben: het huishouden is iets voor vrouwen, zelf wilden ze later als ze groot waren liever de kost verdienen.

De helft van de jongens zegt het expliciet: koken, wassen, poetsen, ik wil graag dat mijn toekomstige vrouw dat doet. Die toekomstige vrouw moet ook minder dan 30 uur per week buitenshuis werken in een betaalde baan, als het aan de jongens ligt. Het CBS zegt dat er niet bij, maar de Zesde Clan wel: als jij wil dat je vrouw het huishouden doet, kan dat alleen als ze minder betaald werk verricht. Dus dat past prima bij elkaar. Maar fijn is anders.

De moraal van het verhaal: het gaat om culturele verwachtingen, normen en waarden, en die kunnen veranderen. We zitten niet vast aan een biologische nesteldrang of zoiets. En mannen zijn intelligent: als ze computers kunnen bedienen, kunnen ze ook de knop van een wasmachine indrukken. Er is hoop!

Vrouwen stonden aan de wieg van de moderne keuken

Hoezo, er zijn geen vrouwelijke uitvinders? Twee vrouwen transformeerden keukens van schimmige holen in kelders naar glanzend moderne werkplaatsen. Het museum van moderne kunst in New York houdt er vanaf september een tentoonstelling over, waarbij Christine Frederick en Margarete Schütte-Lihotzky centraal staan.

Schütte-Lihotsky ontwierp de Frankfurt kitchen.

Frederick, een Amerikaanse, zag hoe muf en onhandig de keukens in haar tijd waren. Ze zag ook hoe de wereld veranderde met de komst van gas en elektriciteit. Eén plus één is twee: Frederick ontwierp een efficiënt ingedeelde keuken, die gebruik maakte van deze nieuwe energiebronnen. In 1912 publiceerde ze een boek met haar ideeen. Dat werk over het efficiënte huishouden was een succes en werd ook uitgegeven in het buitenland.

Zo kwam het dat de Weense Schütte-Lihotzky op de hoogte raakte van Frederick’s ideeen. Zij zag onmiddellijk de mogelijkheden en ontwierp de Frankfurt keuken. Vervolgens ging ze in de woningbouw aan de slag. In een periode van vier jaar, van 1926 tot en met 1930, kregen meer dan 10.000 woningen een gloednieuwe Frankfurt keuken. Schütte-Lihotsky hoopte dat de comfortabele werkruimte vrouwen in staat zou stellen tijd te besparen met koken en afwassen. Dan zouden ze meer tijd overhouden voor hun eigen ontwikkeling, of om een betaalde baan aan te nemen.

Of die idealen helemaal uitgekomen zijn is de vraag, maar samen met haar Amerikaanse collega zorgde ze voor een revolutie in keukenontwerpen. Goed dat daar een expositie over komt. Nu alleen nog dat ticket naar New York regelen.

Frankfurt keuken