De Gereedschapskist: het Paula Principe

We hadden al het Peter Principe, de ironisch getinte observatie dat mannen net zo lang promotie krijgen totdat ze belanden in een functie die ze niet aankunnen. Vandaar al dat ruim aanwezige mismanagement bij bedrijven. Ruim veertig jaar later krijgen vrouwen nu hun eigen effect: het Paula Principe. Opnieuw een ironisch getinte observatie, deze keer gericht op het verschijnsel dat de promotie van vrouwen stopt op een niveau ónder hun functioneren. Eindelijk een korte, compacte term om te beschrijven hoe werkneemsters op alle niveau’s blijven plakken aan de werkvloer.

De lekkende pijpleiding maakt dat veel minder vrouwen doorstromen dan eigenlijk zou moeten. Het is één van de vele verklaringen voor het Paula Principe.

Laurence J. Peter en Raymond Hull bedachten het Peter principe ruim veertig jaar geleden. Volgens Businessweek raakten de docent en de toneelschrijver destijds een gevoelige snaar. Met veel humor beschreven ze allerlei vreemde praktijken in het zakenleven, en kwamen op basis van die gekkigheid tot de conclusie dat er zoveel mis gaat in ondernemingen, omdat managers mensen promoten totdat ze niet meer competent genoeg zijn om het werk fatsoenlijk te doen. Tot op de dag van vandaag zijn hun observaties actueel. Kijk maar naar de economische crisis, zegt Businessweek:

Now 40, The Peter Principle resonates even more today, when a lust for accomplishment has led an unprecedented level of incompetence. [...]  The message has been this: Perform extraordinary feats, or consider yourself a loser. We are now struggling to stay afloat in a river of snake oil created by this way of thinking. Many of us didn’t want to see the lies, exaggerations, and arrogance that pumped up our portfolios. Instead we showered huge rewards on the false financial heroes who fed our delusions.

Het Peter Principe werd altijd geassocieerd met mannen. Dat paste in de tijdgeest. Rond 1969 hadden mannen immers carrières. Vrouwen verdienden hooguit een centje bij totdat ze een man vonden, trouwden en kinderen kregen. Na ‘Het Onbehagen bij de Vrouw’ van Joke Smit en de tweede (en derde) feministische golf, is de situatie zodanig veranderd dat het tijd wordt dat vrouwen hun eigen principe krijgen.

Enter The Paula Principle, een term bedacht door auteur en professor Tom Schuller:

The Paula Principle postulates that most women work below their level of competence. Far from being promoted to a position they can’t quite cut, they languish one or two levels below what they could so obviously manage. It is a theme embraced by Lucy Scott-Moncrieff, President of the Law Society, who has claimed that men who are less able than their female peers are dominating the capital’s boardrooms. “If career progression was based on pure merit, some male business leaders and law firm senior partners would never even have seen the paintings on the boardroom wall,” she said yesterday. “This is disappointing for the talented women who lose out, but it is also damaging to the organisations which lose what they have to offer.”

Opnieuw gaat het om een theorie met een satirische ondertoon. Maar net zoals mismanagement, is ook de onderbenutting van vrouwelijk talent wel degelijk een serieus probleem. Het gaat om humor op basis van harde feiten. Het Paula Principe kan dan ook rekenen op veel herkenning. Vrouwen studeren zich suf, blijven zich bijscholen, maar de promoties en lucratieve banen gaan bovengemiddeld vaak aan hun neus voorbij. Dat steekt.

De Emancipatiemonitor 2012 en artikelen op dit weblog signaleren talloze complexe, in elkaar grijpende netwerken van oorzaak en gevolg om te verklaren hoe het komt dat vrouwen, ondanks hun kennis en kunde, meestal geen baan op hun eigen niveau krijgen. Maar het is bijzonder handig jarenlange wetenschappelijke onderzoeken, het werk van kenniscentrum Catalyst, zwangerschapsdiscriminatie en de gang van zaken rondom diversiteitsbeleid en vrouwenquota’s, allemaal onder te brengen in één handig containerbegrip voor alles wat onrechtvaardig verloopt rondom vrouwen en werk.

Leve het Paula Principe om hier op te wijzen, en dat dit woord maar snel obsoleet mag worden.

Wereld van computerspelletjes heeft anno 2013 nog steeds moeite met vrouwelijke hoofdpersoon

In welk jaar leven we eigenlijk? Dat vraagt de Zesde Clan zich wel eens af. Bijvoorbeeld naar aanleiding van het bericht dat ontwikkelaars van computerspelletjes zich totaal niet kunnen voorstellen dat een vrouwelijk personage een hoofdrol heeft in het verhaal. Het moet een man zijn, omdat het altijd een man is, en een vrouwelijk personage is gewoon ondenkbaar.

Assassin’s Creed 3, waar vrouwen natuurlijk wel welkom zijn voor wat eye candy en een leuk decolleté.

Website The Border House geldt als een kritische volger van trends en ontwikkelingen in de gamerwereld. Waar ze een computerspel de hemel in kunnen prijzen doen ze dat, want het zijn liefhebbers. Maar de kritische houding maakt dat ze geregeld op de barricades klimmen. Bijvoorbeeld als vrouwen er in games bekaaid vanaf komen. Sterker nog, ze tellen niet mee:

Grand Theft Auto V will have three protagonists, all of them men. Adding to the trend, Chris Perna from Epic said that it would be “tough to justify” having a female lead in a Gears game given sales expectations. And Ashraf Ismail from Ubisoft told IGN that, when designing the lead character for the upcoming Assassin’s Creed IV: Black Flag, his team “actually never thought, ‘could this be a woman?’”

Letterlijke citaten uit interviews. Border House is er klaar mee, met al die excuses. Want sommige games schenden nota bene hun eigen fantasie-universum door vrouwen buiten te sluiten. Een commentator bij het artikel van Border House signaleert bijvoorbeeld dat de slogan voor de Assassin’s Creed spelletjes neerkomt op ‘niets is waar, alles is geoorloofd’. Alles, behalve een vrouwelijke hoofdrol blijkbaar. Dan verdwijnt prompt dat gevoel van vrijheid, eindeloze mogelijkheden en nieuwe ontdekkingen.

Ubisoft voelde die tegenstrijdigheden blijkbaar, want de producent deed een beroep op de historische context van de Amerikaanse Revolutie als smoes om af te zien van een vrouwelijke hoofdrol in Assassin’s Creed. Dat excuus kennen we. Die dook laatst nog op om het gebrek aan fatsoenlijke vrouwelijke personages in de film Argo goed te praten. Net als bij die film gebeurde, zijn het ook nu weer kritische buitenstaanders die signaleren dat er van alles gebeurt wat niet past in de tijdgeest, zonder dat iemand er van op kijkt. De historische context is geen probleem, totdat het gaat om de plek die vrouwen in kunnen nemen. Dat geeft te denken.

Gameproducenten negeren bovendien succesvolle voorbeelden. De serie Mass Effect geeft spelers bijvoorbeeld de mogelijkheid een vrouw of een man te kiezen. De vrouwelijke variant van de hoofdrolspeler, ‘FemShep’, kan op veel enthousiasme rekenen. Een scenarioschrijver van Mass Effect deed onlangs dan ook een oproep aan collega’s om meer vrouwen de hoofdrol te geven. Geloofwaardige, complexe karakters, net zoals bij mannelijke personages gebeurt. Dat kan prima.

Spelers kunnen kiezen voor een vrouwelijke hoofdpersoon. Deze optie is populair, omdat je dan een daadkrachtig handelende heldin krijgt die het spel probleemloos draagt.

Ook de marketing smoezen blijken een mythe. Games met een vrouw in de hoofdrol halen lagere verkoopcijfers, heet het. Soms klopt dat, maar als je kijkt wat er precies gebeurt wordt het verschil vooral verklaard doordat het budget voor marketing in het niet valt bij de lancering van computerspelletjes met een man in de hoofdrol. Ook zijn het vaak de kleinere bedrijven die het spel ontwikkelen, waardoor de kwaliteit soms minder wordt.

Zo noemt Border House het voorbeeld van Velvet Assassin, een spel gebaseerd op het leven van Violette Szabo, die in de tweede wereldoorlog in het verzet ging en tegen de Duitsers vocht. Kun je een prachtspel van maken, maar helaas:

Despite this strong premise, Velvet Assassin didn’t get picked up by Electronic Arts or Activision or Ubisoft; it was produced by a team of “about 35 people” (according to a developer interview) and published by Southpeak Interactive. With those financial limitations in mind, it’s a miracle that Velvet Assassin was playable

Logisch dat het Formule 1 team met de Ferrari het op de weg wint van de gewone burger in een Suzuki Alto. Dat heeft niks te maken met personen, maar met geld en middelen.

Kortom, het is nogal ongelijk verdeeld in de gamer-wereld. Mythes en vooroordelen tieren welig. Veel betrokkenen zijn mannen die in teams van mannen werken, en glazig gaan kijken bij het idee van een vrouw die het spel draagt. Dan droogt de creativiteit opeens op. Het enige wat helpt is zelf ervaren dat er veel meer mogelijk is, en blijven wijzen op de talloze positieve voorbeelden. Dan krijgen Lara Croft en FemShep hopelijk gezelschap van meer heldinnen.

Rechter geeft definitie van discriminatie bij sollicitaties

Discriminatie bij een sollicitatieprocedure bewijzen? Ga er maar aan staan. Zelfs als de Commissie Gelijke Behandeling (nu: College voor de Rechten van de Mens CVRM) oordeelt dat er sprake is van verboden onderscheid naar geslacht, kan een rechter later alsnog vinden dat er niks aan de hand is. Dat blijkt uit een uitspraak van de rechter in een zaak tegen de Universiteit van Amsterdam. Proefprocessenfonds Clara Wickmann is ondertussen wel blij met het feit dat er eindelijk een heldere definitie van vrouwendiscriminatie aan universiteiten op tafel ligt.

De rechter gaf namelijk in meer algemene zin toe dat er wel degelijk stront aan de knikker kan zijn. Eenzijdig samengestelde selectiecommissie? Ontbreken van een objectieve buitenstaander? Veranderingen gedurende de sollicitatieprocedure en ondervertegenwoordiging van vrouwelijke wetenschappers? Dat zijn duidelijke aanwijzingen voor discriminatie. Universiteiten die op deze manier wetenschappelijk personeel werven, moeten op hun tellen passen. De volgende keer zou het vonnis zomaar eens in het nadeel van de universiteit uit kunnen pakken. In die zin staan vrouwen bij volgende rechtszaken sterker dan voorheen.

Wat was er aan de hand? Econome Edith Kuiper maakte rare dingen mee toen ze bij de Universiteit van Amsterdam solliciteerde. Uiteindelijk bleek dat de selectiecommissie een deel van haar wetenschappelijke werk niet had laten meetellen, tijdens de procedure de criteria veranderde, en uiteindelijk een lager gekwalificeerde kandidaat aan nam. Een man. De CGB oordeelde dat de UvA discrimineerde. De universiteit trok zich daar niets van aan.

Samen met proefprocessenfonds Clara Wichmann besloot Kuiper de UvA voor de rechter te dagen. Want:

Uit onderzoek van Marieke Van den Brink ( 2010) blijkt dat de achterstand van vrouwelijke wetenschappers wordt veroorzaakt door onder meer de (louter mannelijke) samenstelling van beoordelingscommissies, schuivende selectiecriteria (die worden aangepast aan de kandidaat die de commissie toch al op het oog heeft) en het feit dat vrouwen veelal niet worden gezien bij de acquisitie van wetenschappers (“old boys’ network”). In de zaak van Edith Kuiper waren precies deze elementen aanwezig in de benoemingsprocedure die zij doorliep voor een aanstelling van universitair docent.

Dat de rechter het bewijs in dit ene geval blijkbaar niet overtuigend genoeg vond, kan. Dit gebeurt ook vaak zat met vrouwen die een tijdelijk contract hebben, melden dat ze zwanger zijn, en dan opeens geen verlenging van hun contract krijgen – en dus op straat staan. De ene keer oordeelt het CVRM wel verboden onderscheid naar geslacht, de andere keer niet. Maar in alle gevallen zie je hetzelfde patroon: de zwangere vrouw voldoet opeens niet meer, krijgt opeens negatieve beoordelingen, opeens moet het bedrijf bezuinigen, och gut, toevallig neemt een man of een niet-zwangere vrouw het werk over. Keer op keer hetzelfde liedje. Maar er moet maar net een werkgever zijn die net iets te openlijk is over z’n ware motieven, om discriminatie hard genoeg te maken.

Het proefprocessenfonds is het er overigens niet mee eens dat de UvA voldoende aannemelijk gemaakt zou hebben dat Kuiper net de uitzondering op de door Van den Brink vastgelegde regel was. Het fonds beraadt zich nog op een hoger beroep.

Ja ja ja, het ligt weer eens aan onszelf

Weet je wat de Zesde Clan nou nooit leest? Koppen zoals ‘de jongen loopt vooral zichzelf in de weg’. Met als strekking dat áls jongens al een achterstand op school oplopen, ze subiet naar zichzelf moeten kijken. Hou eens op met die houding van ‘leren is voor mietjes’, recht je rug, span je toch eens in. Maar helaas. Als dit onderwerp al ter sprake komt leggen mensen vooral de nadruk op de omgeving, het onderwijs, enzovoorts enzovoorts.

Zo niet als het om meisjes en vrouwen gaat. Dan hoor je dat succes van meisjes problematisch is (want arme jongens, die raken totaal gedemotiveerd) en lezen we koppen van het type ‘de vrouw loopt vooral zichzelf in de weg’.  Mooi! Dat haalt meteen de angel uit alle problemen die ongelijkheid inhouden, zoals vooroordelen jegens meisjes, een loonkloof van circa 8 procent, het anderhalf verdieners model, en de navelstaarderige wereld van Libelle en Margriet. Hoeven we niet meer na te denken: vrouwen doen het zichzelf aan.

Wie niet alleen koppen snelt maar iets verder leest in het artikel over zichzelf in de weg lopende vrouwen, ziet dat de auteur (sociologe Fleur Wirtz) wel degelijk, zij het enigszins halfslachtig, oog probeert te houden voor de omgeving. Zo stipt zij kort aan dat er aan de top een old boys network bestaat. Ook noemt ze de geschiedenis, waarin vrouwen nauwelijks ruimte en mogelijkheden kregen om zichzelf te ontplooien.

Na die aarzelende verbreding brengt ze het hele probleem echter toch weer terug naar de vrouw en wat zij doet:

Het is alsof de passiviteit intreedt zodra er initiatief verwacht wordt. Ik denk dat een van de redenen daarvoor die twijfel is, het niet gewend zijn om naar een eigen waarheid te luisteren, althans niet voldoende, en daar vervolgens zonder schroom naar te handelen. Zolang er externe eisen worden gesteld, gedijen we, zodra die er niet meer zijn moeten we onze eigen wetgever zijn en dat is moeilijk. Al te vaak zoeken we dan een ijkpunt buiten onszelf, mogelijk een man, soms een vrouw of formele voorschriften.

Foei! Geen wonder dat de meeste vrouwen geen indruk maken en geruisloos opgaan in een grijze massa van deeltijdmoeders. Ze raken de kluts kwijt zodra ze geen instructies meer krijgen.

Het lijkt wel alsof Wirtz er moeite mee heeft om man en paard te noemen. Zo schrijft ze in uiterst voorzichtige bewoordingen over het door haar gewenste gedrag van vrouwen:

Het zou goed zijn als ze meer vertrouwen hadden in de eigen capaciteiten en keuzes, zonder die langs de meetlat van ‘mannelijk’ gedrag te leggen. Zelfvertrouwen is niet hetzelfde als monomanie.

Toe maar, hoeveel bijsluiters hebben we nog nodig? Is Wirtz soms bang dat iemand haar gaat uitschelden voor feministe? Speelt er een schroom mee dat een deel van de bevolking sterke, assertieve vrouwen meteen wegzet als manwijf?

Die draaikonterij is jammer, want haar stuk als geheel snijdt een fundamentele, en zeer nuttige, kwestie aan. Namelijk dat het op zich niet zoveel zegt dat vrouwen tegenwoordig ‘alles mogen en kunnen’. Het gaat daarnaast ook om wat er tussen de oortjes zit. Als individuen leven we niet in een vacuüm. Zoals zij als sociologe vast wel weet, worden vrouwen van kinds af aan opgevoed om vooral bescheiden, vriendelijk en hulpvaardig te zijn. Dat begint al met roze kleding met het commando ‘lief’ erop gedrukt.

Zo’n houding valt slecht te rijmen met luisteren naar je innerlijke stem en je eigen weg volgen. Het vergt een omslag in gewoonten, houding en mentaliteit. Dat kan wel, maar is lastig. Zeker als je te maken hebt met een conservatieve omgeving die dubbele boodschappen afgeeft – huisvrouwen zijn dom, maar als je fulltime voor je loopbaan gaat ben je een egoïstische bitch, en hoe moet het dan met de kinderen. Tsja, probeer daar maar eens tussendoor te laveren – dan krijg je het anderhalf verdienersmodel.

Buitenlandse media komen met een veel openlijker verhaal. Zo roert webmagazine Jezebel hetzelfde punt aan. Net als Wirtz roept dit blad vrouwen en meisjes op hun schroom te overwinnen. Formeel houdt weinig ze tegen. Dus komop. Maar dit blad praat eerlijk over de pijnlijke spanning tussen droom (gelijkwaardigheid) en realiteit (structurele achterstanden en ingebedde vooroordelen). Je kunt meisjes niet aanmoedigen zonder hen erbij te vertellen dat ze allerlei onrecht tegen zullen komen, puur en alleen omdat ze het ‘verkeerde’ geslacht hebben. Daar moet je meiden op voorbereiden:

You don’t tell a would-be doctor that she’ll sail right through medical school. You realistically prepare her for mind-bleeding amounts of study and all manner of obstacles. So it is with some of the still-prevalent injustices women face. [...] Women need not speak out about the injustices in the world without fear of misuse. The more women who speak out, the more difficult it is to ignore, and the safer the space is for women to feel ok about coming forward.

Deze voorbereiding is broodnodig. Soms kun je als individu namelijk doen wat je wilt, maar bots je aan tegen een muur van ingebakken onrecht. Hoeveel kwaliteiten je ook in huis hebt, hoe goed je alle gebruikelijke loopbaanadviezen ook volgt, het lukt niet, en dat ligt niet aan een vrouw die zichzelf in de weg zou lopen, maar aan een maatschappij die ondanks formele regels in de praktijk nog steeds geen ruimte biedt aan vrouwen.

Wat meer aandacht voor de collectieve aspecten zou goed zijn. Misschien pakt Wirtz dit op in een volgend opiniestuk?

Seksisme houdt vrouwen tegen in wetenschap

Eerst het goede nieuws: jonge vrouwelijke wetenschappers presteren net zo goed als hun mannelijke leeftijdsgenoten. Vrouwen rukken wat dat betreft op in de wetenschap. Op basis van hun prestaties zouden vrouwen zodoende net zo snel carrière kunnen maken als mannen. Nu het slechte nieuws: door een combinatie van vooroordelen en vastgeroeste structuren zit die rooskleurige toekomst er niet in. Seksisme houdt vrouwen tegen, melden onderzoekers van Yale.

Als vrouwen zeggen dat zij discriminatie ervaren op grond van hun sekse, wordt dat meestal niet zomaar geloofd. Zij zeggen iets onsmakelijks, iets waar anderen niet aan willen. Waar is je bewijs? Zeker weten dat je niet gewoon zeurt, of slechte keuzes maakt waardoor je op achterstand komt? Kijk eerst maar eens even naar jezelf, meisje, voordat je met het vingertje naar anderen wijst. Oh, en mannen hebben het ook moeilijk, hoor.

Het erge van die minachtende reacties is dat er al allerlei onderzoek gedaan is naar structurele discriminatie van vrouwen. Daar wijzen verschillende deskundigen op. Zoals Marieke van den Brink, die promoveerde op een onderzoek naar de praktijk van hoogleraarsbenoemingen:

Wie denkt aan een professor, denkt eerst aan een oudere man. Daardoor zal een man makkelijker hoogleraar worden, zelfs als de sollicitatiecommissie voor de helft uit vrouwen bestaat. Ik merk het zelfs bij mezelf. Als op een congres een professor wordt aangekondigd, kijk ik in de zaal eerst naar de man met de baard, en niet naar de jonge vrouw op de stoel naast hem. Door die onbewuste beeldvorming kan het nog decennia duren voordat het aandeel vrouwelijke hoogleraren vijftig procent is.’

Zoals ook Van den Brink aanhaalt in het artikel, bestaan er studies waarbij identieke cv’s, korte verhalen of brieven de ene keer de naam van een man kregen, en de andere keer een vrouw, waarna de onderzoekers gingen observeren welke waardering mensen geven aan de brief of cv. Denkt de beoordelaar dat de inzending van een vrouw afkomt, dan daalt de waardering significant. Zeer recent vond opnieuw zo’n studie plaats, met dezelfde uitkomsten.

Gevraagd of persoon X een kandidaat zou aannemen voor een goede baan op een laboratorium, en zo ja, tegen welk salaris, bleek dat de beoordelaars mannen stelselmatig competenter vonden, hoger aansloeg, eerder zou aannemen, en ook nog eens een hoger salaris zouden betalen.

Die salarisverschillen liepen flink op (denk aan duizenden dollars per jaar). Omdat we allemaal mensen zijn, die opereren in dezelfde cultuur, bleek dat de sekse van de beoordelaar niet uitmaakte:

female and male faculty were equally likely to exhibit bias against the female student. Mediation analyses indicated that the female student was less likely to be hired because she was viewed as less competent. We also assessed faculty participants’ preexisting subtle bias against women using a standard instrument and found that preexisting subtle bias against women played a moderating role, such that subtle bias against women was associated with less support for the female student.

Kortom, officieel kunnen vrouwen gaan en staan waar ze willen, studeren, en hun best doen, maar in de praktijk krijgt de man voorrang en worden vrouwen gezien als minder. Vrouwen sterven op die manier de dood van de duizend kleine verwondingen:

Dr. Hopkins said that small slights, accumulated over the course of a career, slowed many women of science. “They don’t have the confidence level to get to the top,” she said. “They’re getting undercut.” She added, “People tend to think that the problem has gone away, but alas, it hasn’t.”

Het is heel erg dat vrouwen dit al decennia aangeven, en dat het seksisme steeds opnieuw bewezen moet worden. Maar zoals deze blogster schrijft:

I recognize that it’s easy for me to say this because I am not a woman scientist.Women who are trying to make careers as scientist need these numbers right now in this moment to validate their experiences. And for that reason, THANK GOODNESS FOR THIS STUDY. Shame on all the people who make this study necessary and make the results true. I do hope that in the end, this study helps change things. Sometimes people just need “proof” that will show them why they need to alter their behavior and which will make them more aware of what they are doing.

Olympische sporter vecht ongelijkheid aan

Waarom mogen mannen wel kanoën op de Olympische Spelen, en vrouwen niet? Waarom kunnen mannen op  de Olympische Spelen in tien gewichtsklassen boksen, en vrouwen maar in drie? Een Engelse atlete is dit soort discriminatie zat en stapt naar de rechter: ,,We gaan voor het hele Olympische programma, niet alleen kanoën. Totdat iedereen inziet dat dit niet eerlijk is.”

Samantha Rippington wil kunnen kanoën op Olympisch niveau.

De Engelse atlete heet Samantha Rippington. Ze spant een rechtszaak aan tegen de organisatoren van de Olympische Spelen in Londen, omdat die verzuimden de programmering te analyseren op gelijkheid. In Engeland is het gebruikelijk dat te doen. Bij zo’n analyse kijken onderzoekers onder andere naar de verhouding tussen de seksen, of de impact van beleid op gender. Eerder deed de Fawcett Society met betrekking tot voorgestelde bezuinigingen al een beroep op dit type onderzoek, omdat de organisatie inschatte dat vrouwen veel zwaarder getroffen werden dan mannen.

Rippington wil dat de Olympische Spelen in kaart brengen hoe zij omgaan met mannelijke en vrouwelijke atletes, en waarom zij tot op de dag van vandaag vrouwen uitsluiten van bepaalde sporten. Dat heeft in het verleden succes gehad. Op de winterspelen mochten vrouwen niet schansspringen, terwijl mannen dat wel mochten. Na een slepende rechtszaak besloot het  Olympisch comité IOC vrouwen vanaf 2014 deel te laten nemen op dit onderdeel. Die Olympische status is belangrijk voor de ontwikkeling van de sport:

Now that women are allowed to jump in the Olympics, “it will absolutely grow the sport by leaps and bounds,” said Deedee Corradini, the president of the women’s ski jumping foundation and the former mayor of Salt Lake City. “It was always a chicken-and-egg problem. Once the girls know that they’re in the Olympics, more and more want the opportunity to do better.” Corradini said their work was not done. Women will still not jump in a team event or on the large hill during the Olympics. And Nordic combined, which consists of cross-country skiing and jumping, does not allow women.

Rippington signaleert bij de kanosport eenzelfde soort kip-ei situatie:

Women’s canoeing “has been developing year on year” she said, “but it’s a chicken-and-egg situation. Until we get into the Olympics, there is no funding. We’re really, really finding that at the moment.” [...] “All I am asking is that Locog answer two simple questions: is it discriminatory for there to be five men’s Olympic canoe events but none for women? And should that situation continue?”

De atlete hoopt dat de rechtszaak de druk op het IOC laat toenemen. Om allerlei vage redenen vrouwen uitsluiten kan anno 2012 echt niet meer.  Volgend jaar stelt het comité het programma voor de zomerspelen van 2016 vast. Het zou mooi zijn als de heren vrouwen dan eindelijk toelaten tot kanoën, en vrouwen in de takken van sport die al wel voor hen open staan, mee laten doen in net zoveel categorieën als de mannen.

Obama’s zorgwet maakt leven voor vrouwen beter

Ja, president Obama mag een wet invoeren die het mogelijk maakt dat inwoners van de Verenigde Staten een ziektekostenverzekering krijgen. Webmagazine Jezebel juicht de uitspraak toe. En komt meteen ter zake, want de belangrijkste vraag is natuurlijk: wat betekent dit voor vrouwen. Er is volgens het blad één nadeel. In twaalf staten wordt abortus flink duurder. De rest van het nieuws is echter positief tot zeer positief.

Progressief Amerika juicht nu de zorgverzekeringswet van president Obama erdoor komt.

Verschillende media wezen erop dat vrouwen veel te winnen hebben bij de nieuwe wetgeving. Dat is omdat vrouwen nu de klos zijn binnen het bestaande systeem, onder andere vanwege hun sekse:

Even pregnancy has been grounds for insurance companies to refuse policies on the grounds that it’s a pre-existing condition.  All this made women more likely to be uninsured—as one in five women under 65 were in 2010. And even when we did have coverage, we often weren’t able to get our insurers to pay for birth control and other basic prevention (even while they were doling out Viagra, no questions asked).

De nieuwe wet zorgt ervoor dat verzekeraars zulke kunstjes niet meer kunnen flikken. Miljoenen vrouwen die nu onverzekerd rondlopen, krijgen alsnog een ziektekostenverzekering. Ook maakt de wet een einde aan de willekeur rondom het hebben van een medische voorgeschiedenis. Zorgverzekeraars mogen klanten niet langer weigeren in verband met seksueel misbruik of  zwangerschap. Jongeren kunnen bovendien langer meeliften op de verzekering van hun ouders.

Meer goed nieuws: verzekeraars mogen geen hogere premies meer rekenen voor vrouwen. Tot nu toe betaalden vrouwen regelmatig dertig procent meer dan mannen, voor precies hetzelfde zorgpakket. Zwangerschap, geboorte, en anticonceptie moesten vrouwen daarnaast nog los bijbetalen.  Het zorgplan van Obama maakt een einde aan die financiële discriminatie.

Nog meer goed nieuws: vrouwen kunnen eindelijk vrij gebruik maken van alle medische voorzieningen die de overheid heeft goedgekeurd. Daaronder vallen voorzieningen zoals voorbehoedsmiddelen, soa tests en diverse andere preventieve onderzoeken. Republikeinen, die maandenlang schreeuwden dat de pil hoeren maakt van vrouwen, hebben het nakijken. Anticonceptie valt straks onder de gewone gezondheidszorg aan vrouwen, net als in de rest van de beschaafde wereld.

Tsja, en abortus? Jezebel signaleer dat twaalf staten wetten aannamen die vrouwen dwingen zelf te regelen dat ze die ingreep vergoed krijgen. Dat kan aardig duur uitvallen:

In these states, employers and individuals who purchase insurance on the soon-to-be-implemented state exchanges will need to purchase additional abortion insurance or settle for not having coverage at all. Which doesn’t seem like that huge a deal unless you consider the fact that many private companies currently carry policies that cover abortion for employees, and the most expensive abortions are late term, and late-term abortions often occur after a couple discovers a birth defect or health risk to the mother. So if you get pregnant and decide you don’t want to be pregnant, and you live in one of these twelve states, get ready to cough up (or, you know, pick a cooler place to live and move there).

Tsja, je kunt niet alles hebben. Al met al geeft de nieuwe zorgverzekeringswet vrouwen een enorme steun in de rug. Met de huidige oorlog tegen vrouwen kunnen ze die bemoedigende ontwikkeling goed gebruiken.

Werkgevers discrimineren zwangere vrouwen massaal

De Commissie Gelijke Behandeling haalt alle kranten met haar onderzoek naar discriminatie van zwangere werknemers. De uitkomsten zijn dan ook schokkend. De discriminatie treft bijna de helft van deze groep. Vrouwen zijn vooral kwetsbaar als ze een lage opleiding en een tijdelijk contract hebben. In bijna tweederde van de gevallen ziet de werkgever dan af van verlenging.

Dat is extra slecht nieuws nu blijkt dat werkgevers in deze tijd sowieso geen vaste contracten meer willen geven. Voor steeds meer vrouwen betekent een tijdelijk contract dan in de praktijk einde werk zodra je in verwachting raakt. Dat zal de financiële zelfredzaamheid niet bevorderen en de loopbaan van vrouwen extra schade berokkenen.

Uit het onderzoek van de commissie blijkt dat ook vrouwen die hun baan kunnen behouden, straf krijgen van hun werkgever. Die past vaak de arbeidsvoorwaarden aan. Een vrouw moet een promotie opgeven of vakantiedagen inleveren.

De Commissie Gelijke Behandeling:

Met de resultaten uit het onderzoek wil de CGB werknemers en werkgevers bewust maken van de tot nu toe verborgen gebleven omvang van de problematiek. “Er zijn nog veel meer vrouwen die een onprettige ervaring hebben meegemaakt, maar van die 45%, daarvan kunnen we zeggen; dat wijst heel serieus op discriminatie. Dat is ontzettend veel. Dat zou betekenen dat jaarlijks ruim 65.000 vrouwen in Nederland te maken krijgen met situaties die duiden op zwangerschapsdiscriminatie,” vertelt Laurien Koster voorzitter van de CGB.

De CGB schat in dat de cijfers een onderrapportage vormen. Veel vrouwen zien namelijk af van actie. Ze zijn slecht op de hoogte van hun rechten, of schatten in dat het geen zin heeft stappen te ondernemen. Slechts een kleine groep, zo’n tien procent, weet de weg naar bijvoorbeeld de commissie te vinden.

Hoe valt dit nieuws? Reacties bij tijdschrift Elsevier geven weinig hoop. Een greep uit de veelal anonieme commentaren:

Ik zou ook geen zwangere aannemen, sociale voorzieningen zijn leuk maar onderhand totaal uit de klauwen gelopen. Ik zou ook wel twee keer nadenken voor ik iemand een vast contract gaf, 1 langdurig “zieke” medewerker leert je dat wel af.

Vervelend voor de zwangere. Beter ware het dat zij, ipv naar deze belachelijke commissie te stappen, zich eens zouden realiseren dat zij zelf ook niet iemand in dienst zouden nemen die na zo`n 5 a 6 maanden voor een langere periode de benen neemt.
Mocht het na het zwangerschapsverlof niet goed gaan is de werkgever zelfs voor nog langere tijd iemand kwijt. Tel uit je winst!

Gek hè, dat bedrijven geen filantropische instellingen blijken?! Wanneer iemand, bijvoorbeeld tijdens de zwangerschap, complicaties oploopt ben je als werkgever mooit de pineut. En dan vooral nog vaak het verzuim door de “vage klachten” die volgen na de bevallingen. Niks “vage klachten” natuurlijk voor ieder helderdenkend mens. Want iedere werkgever kan op de vingers natellen dat het gewoon na de bevalling opbreekt om weer volwaardig aan de slag te gaan.  Maar ja …, dat salaris iedere maand, dat is toch nodig om het huishoudbudget rond te krijgen. Niks mis mee, maar een werkgever die dagelijks vecht voor het voortbestaan van het bedrijf, zou wel gek zijn als hij zich daarvoor laat lenen.

Dit artikel heeft een misleidende titel, dit heeft niets met discriminatie te maken maar met kromme wetgeving.
Indien werkgevers niet gedwongen zouden worden om tijdens zwangerschapsverlof het salaris te betalen (voor iemand die niet werkt) dan zou de situatie er heel anders uitzien.
Maar aangezien onze overheid graag sinterklaas speelt van andermans geld, worden werkgevers wel gedwongen om er zelf voor te zorgen dat hun bedrijf niet financieel kapot gemaakt wordt.

De zwangere vrouw als economische sloopbal en gevaar voor het bedrijfsleven, die kul verkoopt met ‘vage klachten’ of die ‘ziek’ is – let op de snerende aanhalingstekens – omdat ze eigenlijk niet meer serieus wil werken. Welja….wat een vijanddenken toch weer. Baarstaking dan maar?

In de tussentijd voert de CGB nog steeds campagne om discriminatie van vrouwen op het werk tegen te gaan. Dan gaat het niet alleen om zwangere vrouwen, maar om alle werkneemsters die afgerekend worden op hun vrouw zijn. Zelf een vervelende ervaring gehad? Op de campagnewebsite kun je de incidenten melden en meer informatie vinden wat je tegen discriminatie kunt doen.

Zonder titel

Bron: why is Oscar blue op weblog Women & Hollywood.

Amerikaanse rechters geven vrouwen het nakijken

Warenhuisgigant Wal Mart kan opgelucht ademhalen. Vijf conservatieve rechters van het hoogste gerechtshof van de Verenigde Staten zijn van mening dat vrouwen niet als groep gediscrimineerd worden, omdat er geen geschreven beleid bestaat om te discrimineren en omdat leidinggevenden altijd de beste voor de baan zullen kiezen op objectieve gronden. Had het gerechtshof anders geoordeeld, dan had een groepje werkneemsters op kunnen treden namens 1,6 miljoen vrouwelijke collega’s.

Jezebel vat het vonnis als volgt samen:

Because clearly individuals don’t discriminate against a class of people — say, women who they think are less likely to be competent or committed — and nothing is on the books, systemic discrimination must not exist. Case closed!

Zo’n collectieve procedure heet een ‘class action’ zaak en baseert zich op het feit dat discriminatie soms groepen mensen treft. Niet alleen conservatieve rechters ontkennen dit. Ook bedrijven ontkennen het vaak. Helaas voor hen is groepsdiscriminatie wel degelijk zichtbaar in cijfers en patronen.

Eind vorig jaar publiceerden onderzoekers bijvoorbeeld de resultaten van een studie naar de loopbanen van duizenden werknemers binnen hetzelfde Canadese bedrijf. Blanke mannen bleken probleemloos door te stromen naar de top, mannen met een gekleurde huid bleven steken in de middenmoot, en vrouwen verpieterden massaal in de laagste regionen van het bedrijf. Wat een toeval, maar niet heus. De enige uitzondering waren enkele individuele blanke vrouwen, die zoveel talent hadden dat niemand om hen heen kon.

Zulke structurele achterstelling ligt aan de basis van een collectieve zaak. Win je zoiets, dan staat de deur open voor hoge schadeclaims wegens gemiste promoties en onderbetaling. Walmart was niet de enige megacorporatie die nachtmerries kreeg van dit scenario, want overal tref je het beruchte glazen plafond aan – zie onder andere de studies van Catalyst. Twintig grote corporaties kozen de kant van Wal Mart, terwijl de burgerrechtenbeweging en vrouwenorganisaties zich juist achter de werkneemsters schaarden.

Het hoogste gerechtshof viel uiteen langs dezelfde ideologische lijnen. De vijf conservatieve rechters kozen de kant van Wal Mart. De vier progressieve rechters oordeelden daarentegen dat de werkneemsters voldoende bewijs hadden om een collectieve zaak te beginnen. Ze waren in de minderheid, en dus bleef het bij een aparte notitie met een tegenstem naast het officiële vonnis. In die stemverklaring schreef rechter Ginsberg onder andere:

Managers, like all humankind, may be prey to biases of which they are unaware. The risk of discrimination is heightened when those managers are predominantly of one sex, and are steeped in a corporate culture that perpetuates gender stereotypes.

Helaas zegevierde de conservatieve kant. En de mannelijke kant, want zoals internetmagazine Slate fijntjes opmerkt, kozen de mannelijke rechters op één na partij voor Wal Mart, terwijl de vrouwelijke rechters de structurele discriminatie wel degelijk zagen.

Nu mannelijke conservatieven wonnen komt er een voorlopig einde aan een zaak die sleept sinds 2001. De advocaten van de werkneemsters geven aan dat ze zullen proberen per individueel geval een zaak te beginnen. Omdat er hoge kosten met een rechtszaak gemoeid zijn, en het nogal intimiderend is om het in je uppie op te nemen tegen een corporatie, is hoogst onduidelijk hoeveel werkneemsters verder willen procederen. In ieder geval kondigde onder andere Democrate Nancy Pelosi aan vaart te zetten achter wetgeving die ervoor moet zorgen dat vrouwen gelijk loon krijgen voor gelijk werk.

Zulke wetgeving kent Nederland al. Het is goed dat het er is, maar niet zaligmakend. Ook hier zie je dat vrouwen behandeld worden als tweederangs burgers. Onder andere de Commissie Gelijke Behandeling buigt zich over discriminatie op het werk. De commissie onderzocht onder andere de beloningsstructuur in algemene ziekenhuizen, en kwam tot de conclusie dat vrouwen veel vaker dan mannen benadeeld worden door hun werkgever. Het gevaar zit ‘m in de subjectieve aspecten, merkte de CGB. Zodra werkgevers het salaris mede lieten bepalen door het laatst verdiende loon of de onderhandelingen over de arbeidsvoorwaarden ging het mis.

Het CGB boog zich begin dit jaar ook over het geval van een vrouwelijke arts, die erachter kwam dat ze voor hetzelfde werk minder loon kreeg dan een mannelijke arts. Hier school de adder vooral in de etiketten die de werkgever aan het werk verbond. Als je het hele oordeel leest, zie je meteen hoeveel uitzoekwerk er voor nodig is om de discriminatie objectief vast te stellen.  Dat is een van de redenen waarom het zo lang kan duren voordat een vrouw in het gelijk gesteld kan worden in een oordeel dat de juridische toets kan doorstaan.

In de Verenigde Staten is het in ieder geval voorlopig weer even gedaan met dat uitzoekwerk. WalMart wins, workers lose, kopte de New York Times in een opiniestuk. En dat is helaas een goede samenvatting van de gebeurtenissen in de V.S.

Topman praat zijn mond voorbij

Vrouwen aannemen voor belangrijke functies? Asjeblieft niet zeg! Het enige wat er dan gebeurt is dat die meisjes prompt zwanger worden en er maanden lang vandoor gaan. Dat zei Simon Murray, een Engelse topmanager. Zijn uitlatingen in een officieel, openbaar interview kwamen hem op veel kritiek te staan. Murray heeft inmiddels zijn excuses aangeboden en gezegd dat hij natúúrlijk een grote voorstander is van vrouwen op hoge posten. Maar ondertussen zei hij gewoon hardop en publiekelijk wat veel mensen stiekum denken.

Simon Murray heeft geen zin om te investeren in vrouwen, want die worden toch maar zwanger en gaan dan weg.

Daarvoor is allerlei bewijs, direct en indirect. Zo publiceerde de Volkskrant bijna tegelijkertijd met de middeleeuwse uitlatingen van Murray een heel artikel over de moeizame relatie tussen werkvloer en zwangere vrouw. Maar liefst de helft van de vrouwen wacht met een zwangerschap totdat ze een vast arbeidscontract heeft, meldt de krant. De vrouwen zijn heel voorzichtig, omdat ze sterk het gevoel hebben dat hun baan gevaar loopt als ze zwanger worden.

Die vrees voor een negatieve reactie van de werkgever blijkt geheel terecht. Keer op keer blijkt dat een baan op mysterieuze wijze verloren gaat zodra de vrouw het blijde nieuws vertelt. Zeker als ze een jaarcontract of ander flexibel contract heeft wordt de zwangere vrouw opeens ongeschikt geacht en neemt een ander persoon opeens haar taken over. De Commissie Gelijke Behandeling kan hier over meepraten: die heeft een paar keer per maand dit soort zaken op de rol staan. In 2008 betrof zelfs 34% van alle oordelen zaken van zwangere vrouwen die rare dingen meemaakten op hun werk nadat ze het nieuws vertelden.

Ook het Meldpunt Discriminatie merkt keer op keer dat werkgevers niet zitten te wachten op een zwangere werkneemster. Het Meldpunt merkt echter dat de zwangerschap vaak niet genoemd wordt als reden voor ontslag of demotie. Werkgevers blijken dondersgoed te weten dat ze aangepakt kunnen worden als ze eerlijk zeggen waar het op staat, en zoeken het dus in vage argumenten waar een vrouw zich moeilijk tegen kan verweren. Zoals economische moeilijkheden waardoor helaas net de zwangere vrouw de laan uit moet. Of het beruchte ‘onvoldoende functioneren’.

Daarnaast heeft de Universiteit van Hasselt onderzoek gedaan. Uit die studie, waaraan Nederlandse en Belgische vrouwen deelnamen, blijkt dat 20% van de vrouwen gediscriminineerd wordt. Nadat ze zwanger raakten, krijgen ze opeens negatieve beoordelingen, blijken ze opeens wegbezuinigd te worden, of is er na hun verlof geen werk meer voor ze. Of alleen lager betaald werk op een lager niveau.

Kortom, Nederland heeft tot nu toe geen topmanager gehad die zo openlijk zijn weerzin tegen zwangere werkneemsters uitsprak. Maar ook zonder openlijke uitspraken is de situatie duidelijk. Werkgevers praten niet, ze handelen. En de zwangere vrouw ondervindt daarvan de gevolgen. In de vorm van verlies van werk, verlies van promoties, problemen bij de terugkeer na het zwangerschapsverlof. Werkgevers mogen sinds 1980 niemand benadelen vanwege een zwangerschap, maar in de praktijk zijn de ideeën van mensen zoals Simon Murray gemeengoed. Te triest voor woorden.

Grafieken maken discriminatie duidelijk

Wall Mart hield vrouwen in banen die per uur betaalden, terwijl mannen de vaste contracten kregen. Het uurloon van vrouwen was in alle geografische regio’s lager dan van mannen. En mannen stroomden snel door naar hogere functies, terwijl vrouwen aan de werkvloer vast bleven kleven. Dat blijkt uit cijfers van de Amerikaanse supermarktketen Wall Mart. De corporatie ligt onder vuur vanwege vrouwendiscriminatie. Sociological Images heeft de grafieken.

Sociological Images benadrukt dat Wall Mart de cijfers niet betwist:

Walmart isn’t fighting the data. They’re not claiming non-discrimination. Instead, they’re arguing that compensation should be restricted to the women directly named in the suit instead of the 1.5 million women who’ve worked there. In other words, they’re hoping that the judge will not grant “class action” status to the case. If he does, it will be the largest class action lawsuit in history.

De zaak ligt nu bij het hoogste gerechtshof van de Verenigde Staten. Zes werkneemsters willen de keten aanklagen namens de 1,5 miljoen vrouwen die bij Wall Mart werken. De corporatie wil dat alleen de individuele zaken van de klagende werkneemsters aan de orde mogen komen. De andere vrouwen moeten zelf maar een rechtszaak beginnen als ze vinden dat het warenhuis hen benadeelde.

Op de eerste dag van de behandeling bleek meteen dat de vrouwelijke rechters meer affiniteit met de kwestie voelden, dan hun mannelijke collega’s. Maar die vormen helaas wél de meerderheid….

Hoogste rechters buigen zich over zaak tegen Wal-Mart

Heeft warenhuisketen Wal-Mart vrouwen systematisch gediscrimineerd, ja of nee. Over die vraag buigen zich vanaf vandaag de  rechters van het Amerikaanse Hooggerechtshof, meldt De Standaard. De zaak sleept sinds 2001, toen zes vrouwen, aangevoerd door Betty Dukes, de gigant aanklaagden voor discriminatie. De groep maakte er een zogenaamde class action suit van. Dat betekent dat de kleine groep alle vrouwelijke personeelsleden kan vertegenwoordigen.

Betty Dukes en haar mede aanklagers.

Het hooggerechtshof gaat in eerste instantie antwoord geven op de vraag of de zes werkneemsters inderdaad de hele groep mogen vertegenwoordigen. Met andere woorden: hebben we te maken met zes pechvogels, of discrimineert Wal-Mart vrouwen. Lagere rechtbanken hebben al aangegeven dat er genoeg bewijs is voor de systematische achterstelling van vrouwen binnen het bedrijf, en dat het dus een class action suit mag worden. Wal-Mart blijft dit echter aanvechten en ging tegen iedere uitspraak in beroep. Zodoende is het nu aan de hoogste rechters om een definitieve uitspraak te doen.

Volgens politiekeconomisch tijdschrift Forbes speelt de sociale wetenschap een grote rol. Gerechtshoven hebben in eerdere zaken geaccepteerd dat bedrijven vrouwen bewust of onbewust benadelen. Forbes haalt het beroemde voorbeeld aan van symfonie orkesten. Vrouwen voelden zich achtergesteld bij audities, maar de orkesten hielden vol dat alleen de muziek telt – je speelt goed of je speelt niet goed, en toevallig namen ze op basis daarvan veel meer mannen aan dan vrouwen.

Totdat de orkesten zich lieten overhalen tot een experiment. Hou het bij sollicitanten op kandidaat 1, 2, en 3, en laat ze voorspelen achter een scherm zodat de sollicitatiecommissie geen idee heeft wie auditie doet. Prompt steeg het aantal aangenomen vrouwen met meer dan dertig procent. Sekse speelde wel degelijk een rol bij de beslissing wie je goed vindt en wie niet.

Ook bij Wal-Mart zijn er volgens alle voorgaande rechtbanken duidelijke aanwijzingen dat benoemingsprocedures plaats vonden op basis van vage criteria, onduidelijk omschreven profielen, en zeeën van ruimte voor lokale bazen om hun eigen beleid te voeren. Het gevolg: de vrouw doet er bijna vijf jaar over om assistent manager te worden, terwijl mannen die positie in de helft van de tijd bereikten. Ook kregen vrouwen aantoonbaar minder salaris voor hetzelfde werk.

Vinden ook deze rechters dat het gaat om een structurele achterstelling van vrouwen, dan wordt het defintief een class action suit. Met enorme gevolgen. Er werken meer dan 1,5 miljoen vrouwen bij Wal-Mart, en die hebben dan allemaal recht op genoegdoening voor jarenlange systematische discriminatie. De Standaard signaleert dat een positieve uitspraak voor de vrouwen ook het arbeidsrecht kan beïnvloeden. De mogelijke gevolgen van de zaak zijn zo groot dat ook megacorporaties als Microsoft baden in het angstzweet:

Het hele Amerikaanse arbeidsrecht zou erdoor kunnen worden gewijzigd. Omdat er zoveel aan vasthangt, hebben allerlei bedrijven en belangengroepen zich erbij aangesloten. Twintig grote bedrijven, waaronder Microsoft, Bank of America en General Electric, hebben zich formeel aan de kant van Wal-Mart geschaard. Ze zijn bang dat een overwinning van de klagers kan leiden tot een enorme golf gelijkaardige class action suits, die de bedrijven miljarden dollars kan kosten.

Wordt vervolgd…

Quotum of diversiteitsbeleid: de vooroordelen blijven hetzelfde

Keer op keer heet het ‘nee, geen vrouwenquotum, want dan gaat de kwaliteit omlaag en krijgen vrouwen het verwijt dat ze de baan alleen kregen vanwege hun geslacht’. Nederland heeft liever zachte methodes zoals streefdoelen, transparante benoemingsprocedures en een duidelijk diversiteitsbeleid. Maar wat blijkt? De vooroordelen blijven. De belangrijkste technologische universiteit van de V.S., MIT, kan erover meepraten.

MIT laboratorium voor vrouwen, circa 1888.

MIT begon in 1999 aan een uniek experiment. De universiteit erkende destijds publiekelijk dat het benoemingsbeleid vrouwen achterstelde. Jonge vrouwen die net aan hun loopbaan begonnen, voelden zich gesteund door (mannelijke) collega’s, maar dat sloeg al snel om. Zodra vrouwen écht vooruitgang boekten of probeerden te maken, liepen ze aan tegen een muur / een glazen plafond. In de bewoordingen van de universiteit zelf:

Marginalization increases as women progress through their careers at MIT. Examination of data revealed that marginalization was often accompanied by differences in salary, space, awards, resources, and response to outside offers between men and women faculty with women receiving less despite professional accomplishments equal to those of their male colleagues. An important finding was that this pattern repeats itself in successive generations of women faculty. The Committee found that, as of 1994, the percent of women faculty in the School of Science (8%) had not changed significantly for at least 10 and probably 20 years.

Dat moest anders. De universiteit stelde geen quota in, maar koos voor een zeer bewust uitgevoerd diversiteitsbeleid. MIT schafte de achterafkamertjes af, werkte aan betere wervingsprocedures, en stak energie in de bewustwording over het effect van genderstereotype om automatismen te doorbreken. Met succes: het aantal vrouwen op invloedrijke posten binnen de universiteit verdubbelde de afgelopen tien jaar naar 17 procent. De onverklaarbare verschillen in salaris en middelen verdwenen grotendeels. MIT heeft nu zelfs een vrouwelijk hoofd van een faculteit, iets wat nog nooit eerder was voorgekomen. Zie verder hier het volledige rapport.

Die vooruitgang bleef niet onopgemerkt, signaleert de New York Times. De laatste twee jaar is de kritiek losgebarsten. Zelfs mannelijke studenten vertellen hun vrouwelijke leeftijdsgenoten tegenwoordig dat ze het voortrekken van vrouwen oneerlijk vinden. Binnen dat verongelukte klimaat krijgen wetenschappers het verwijt dat ze hun baan alleen te danken hebben aan hun sekse. Ook zou de kwaliteit van het personeel achteruit zijn gegaan omdat er nu teveel vrouwen bij de universiteit werken. (Herhaling: slechts 17 procent van de faculteiten bestaan tegenwoordig uit vrouwelijk personeel. De algehele paniek breekt blijkbaar uit bij alles boven de tien procent of zo).

Kortom, precies dezelfde verwijten die een hard quotum op zou leveren volgens de critici. Verwijten die bovendien aantoonbaar onterecht zijn, gezien de vele prijzen die de vrouwelijke wetenschappers in de wacht slepen. De normen zijn niet omlaag gegaan, benadrukt MIT in de New York Times. De universiteit heeft gewoon beter gezocht en zeer geschikte vrouwen gevonden.

Emoties en achterdocht trekken zich duidelijk niks aan van de objectieve feiten. De weerstand past bovendien heel goed bij twee andere kwalijke neigingen, namelijk de minachting voor het vrouwelijke en de neiging vrouwen te straffen voor hun succes.

Dit soort experimenten zijn interessant omdat ze op kleine schaal duidelijk maken wat er gebeurt als je meer vrouwen in je organisatie wil krijgen, terwijl je omgeving vasthoudt aan de oude normen en waarden. Zoals webmagazine Jezebel samenvat:

The university also needs help from the country as a whole, which still tends to cling to the beliefs that women can’t do science, and — more broadly and damagingly — that the old systems that favored white men over any other group were actually fair.

Verzekeraars mogen geen onderscheid maken naar geslacht

Verzekeraars mogen geen onderscheid maken naar geslacht. Dat hebben Europese rechters in Luxemburg bepaald. De schok in verzekeringsland was groot. De gevolgen van deze uitspraak zijn namelijk erg ingrijpend: de levens van mannen en vrouwen verschillen nogal, onder andere doordat alleen vrouwen kinderen kunnen krijgen en over het algemeen langer leven dan mannen. Verzekeraars krijgen een jaar respijt om na te denken hoe ze verder willen met tarieven, premies en percentages.

In hun uitspraak gaven de Europese rechters aan dat het beleid van verzekeraars ondergeschikt is aan het verdrag van Lissabon. In dit verdrag zijn algemeen geldende bepalingen opgenomen om mensenrechten te beschermen en discriminatie te voorkomen.

Eén ding is in ieder geval zeker: vrouwen die net hun rijbewijs hebben gehaald, moeten veel meer gaan betalen voor de autoverzekering. Zij draaien op voor het roekeloze rijgedrag van hun mannelijke leeftijdsgenoten, meldde onder andere Engelse verzekeraars. Vrouwen betalen nu veel lagere premies omdat zij aantoonbaar veiliger rijden en minder ongelukken veroorzaken. Als ze al een ongeluk hebben, gaat het om kleine incidenten waarvan de schade meestal beperkt is. Volgens verzekeraars kunnen de premies voor vrouwen stijgen met 50%.

UPDATE: lees nu zelf de uitspraak van het Luxemburgse EU-hof. De gehele tekst telt 36 paragrafen en dat is kort en bondig in de juridische wereld. Te lang? Hier vind je het bijbehorende persbericht met de samenvatting van het vonnis.

Nederland houdt niet van de stormram

O ja, vreselijk dat zoveel vrouwen stranden op weg naar de top. Ja, er moet echt meer diversiteit komen. Maar een quotum opleggen? Ieuw! Dat is wel het meest onsmakelijke voorstel wat je kunt doen! Nee, laten we vooral voortmodderen met boterzachte beloften en plannen van aanpak zonder duidelijke doelstellingen en zonder sancties. Dat is het terugkerende beeld zodra het in Nederland over een quotum voor vrouwen in topfuncties gaat.

De argumenten tegen lijken soms zeer rationeel, maar wordt gevoed door emoties zoals angst en weerzin. Nederland houdt niet van de stormram, en van revoluties moeten we ook niets weten. Want ga maar na. Nederland is het land waar Troelstra een stap naar voren zette en riep: revolutie! Waarop de massa een stap achteruit deed en zei ‘ga vooral je gang, maar wij willen geen problemen’. Nederland is het land waar hele bevolkingsgroepen te horen krijgen ‘tuurlijk kun je je baan houden. Maar eerst ontslaan we je, en daarna nemen we je aan met een flexibele parttime constructie, en maken we de inhoud van je baan lekker schraal en beperkt.” Het overkwam medewerkers van de thuiszorg en de post.

In België en Frankrijk zou zo’n voorstel leiden tot brandende barricades in de straten. Of de gijzeling van de top van een bedrijf. In Nederland slikten de mensen dit en tekenden hun nieuwe, slechtere contract. Want we willen geen problemen. In zo’n klimaat kun je misschien wel erkennen dat er iets geks aan de hand is. Al die allochtonen, al die vrouwen, maar de enigen met talent en leiderschapskwaliteiten zouden blanke mannen zijn? Heel raar. Maar ontketent dit verontwaardiging? Gaan mensen harde acties eisen? Nauwelijks. We vinden het doodeng.

En een quotum is zo’n harde actie, die je doodeng kunt vinden. Want wat het doet staat voor de angsthazen gelijk aan een stormram. Het middeleeuwse kasteel wordt bevolkt door blanke mannen, die zich steeds bedreigder gaan voelen en vrouwen en allochtonen met pek en stenen van de poort proberen te houden. Daar komt het quotum aan: de stormram die de poort aan gort slaat en vrouwen en allochtonen de gelegenheid geeft joelend de binnenplaats op te rennen en eindelijk een zetel aan de feestdis op te eisen. Een nachtmerrie.

Geen wonder dat de hakken meteen in het zand gezet worden. Als sussende argumenten als ‘heb geduld’ of ‘een geleidelijke aanpak is beter’ geen effect meer hebben, krijgen de beleefdheden al snel een steeds venijnigere ondertoon. Nee vrouwtjes, jullie moeten dit zelf niet willen, want dan is het net alsof je incompetent bent en alleen met een quotum die invloedrijke baan kon bemachtigen. O, en denk eens aan al die talentvolle blanke mannen die nu buiten de boot vallen, wat zielig voor hen! Hoe kún je, gemeen loeder! De wereld vergaat als we een vrouwenquotum instellen! Dat is ongeveer de teneur als je alle nuanceringen en sociaal wenselijke formuleringen weglaat.

Dit is allemaal pure emotie. Wie objectief naar het effect van een quotum kijkt, ziet dat het resultaten boekt. Noorweegse bedrijven werken al enkele jaren met een quotum van topvrouwen. Dat land functioneert nog steeds prima en de bedrijven boeken leuke winsten. Na de eerste onwennigheid beschouwde niemand de vrouwen nog als raar of als excuustruus. Want ze waren met tevelen. Het werd gewoon. 

Nu de Noorse vrouwen eenmaal binnen aan tafel zitten, kunnen ze met de mannen overleggen en kijken hoe verder met de werkwijze, de bedrijfscultuur en de manier van omgaan met elkaar. Dat heeft al tot veranderingen geleid. Zo zijn Noorse bedrijven iets meer geld uit gaan geven aan personeel, typisch een investering om bedrijven ook op de langere termijn gezond en concurrerend te houden (u weet wel, goed opgeleid, goed behandeld, loyaal personeel, bereid om een extra stap te zetten voor de werkgever).

Nederland zit tot nu toe opgescheept met een cultuur waarin vrouwen op allerlei manieren de boodschap krijgen dat ze niet welkom zijn. Ze moeten vooral thuis blijven als zichzelf opofferende, nobele moeder en daarnaast is het leuk als ze nog een bijbaantje hebben. Meer willen is zondig en strijdig met de Bestemming der Vrouw. Daarom is die stormram in het begin zo nodig. Volgens de eeuwenoude wijsheid: zachte heelmeesters maken stinkende wonden. Het wordt tijd dat de poorten opengaan, dat de bedompte achterkamertjes gelucht worden, en dat Nederland op twee benen gaat lopen. Als we de talenten van iedereen kunnen benutten, worden we daar uiteindelijk alleen maar beter en sterker van.

Uefa wil diversiteit in voetbalwereld

Voetbalorganisatie Uefa wil vrouwen en allochtonen een kans geven in de voetbalwereld. Die belofte deed de bond vorige week tijdens een seminar in Amsterdam. De Uefa nam het besluit nadat een in eigen opdracht uitgevoerd onderzoek aantoonde dat benoemingen van coaches, voorzitters en bestuurders bijna altijd via informele netwerken lopen. Daardoor benoemen oudere blanke mannen oudere blanke mannen op bijna alle invloedrijke posities en hebben vrouwen en allochtonen structureel het nakijken. Het is voor het eerst dat de Uefa dit probleem erkent en openlijk bespreekt.

Karen Espelund van de Noorse voetbalbond. Zij wist het glazen plafond te doorbreken met behulp van een quotum.

De situatie is ernstig uit balans, zag de Uefa toen onderzoeker Steven Bradbury de resultaten van zijn analyse voorlegde aan de organisatie. Maar liefst 99% van alle functies waarbij je iets in de melk te brokkelen hebt, zijn bezet door blanke mannen, waarvan de overgrote meerderheid ook nog eens op leeftijd is. Zij houden elkaar in het zadel via een ondoorzichtig spel van vriendjespolitiek en informele benoemingsprocedures. De oudere blanke mannen hebben daarnaast een cultuur gevoed waarbij alles wat niet blank en mannelijk is structureel wordt gemarginaliseerd en ondergewaardeerd.

Opvallend genoeg is dit een bekend beeld. De situatie komt precies overeen met eerdere bevindingen naar benoemingen op hoge posities in andere bedrijven of organisaties. Recent voorbeeld uit Nederland: de manier waarop hoogleraren op universiteiten aan hun baan komen. Ook daar verliep dat in twee van de drie gevallen via informele netwerken en volgens informele procedures. Scouts speelden een belangrijke rol bij de vroege selectie van kanshebbers. Omdat deze scouts meestal blank en man waren, en de selectiecommissie ook, bleven vrouwen en allochtonen buiten beeld. De blanke mannen benoemden zodoende in de meerderheid van de gevallen iemand die op hen leek en vertrouwd overkwam: een andere blanke man. 

De Uefa heeft nu publiekelijk erkent dat het anno 2011 belachelijk is dat dit zo werkt. De bond wil die vastgeroeste patronen doorbreken. Het rapport van Bradbury, van de Universiteit van Loughborough, geeft aanknopingspunten. Zo blijken quota’s erg effectief:

…there were positive examples to report. In Norway, this matter had been dealt with by a quota system from 1985, whereby at least one woman would have to be on each of the central committees. This led to 40% women’s representation, and, in 1996, Karen Espelund became the first female vice-president of the Football Association of Norway (NFF) and later general secretary. ”I would never have been able to prove my competence if I had not been part of a quota system,” she said. “Of course you have to prove yourself [afterwards], but quotas are extremely important in the first situation.”

Daarnaast wil de Uefa een cultuuromslag bevorderen. De voetbalwereld moet opener worden en vrouwen en allochtonen erkennen als volwaardige mensen, die ook deskundig zijn en wiens mening gehoord moet worden.

Wordt vervolgd!

Bedrijven houden achterstand vrouw in game zelf in stand

Stel, je hebt een game waarbij de speler kan kiezen om te spelen  als man of als vrouw. De vrouwenfiguur blijkt favoriet. En krijgt de koosnaam FemShep (female Shepard). Maar de firma toont in alle p.r. campagnes alleen de mannenfiguur. Reden? Het mannelijke personage is een icoon, de verpersoonlijking van het spel, en niet de vrouwelijke figuur. Dat stelt de gamefirma BioWare. Eerder liet een producent van het spel Bad Company 2 al weten dat het de kosten niet waard is om vrouwelijke personages ontwikkelen. Geen wonder dat vrouwen zich zo onwelkom voelen in de wereld van games.

Weblog Border House, waar gamers ontwikkelingen in de industrie op de voet volgen, heeft geen goed woord over voor de houding van de fabrikanten van computerspelletjes. Hoezo het mannelijke personage als boegbeeld van een game? Borderhouse:

He is only iconic because he’s the only character shown on every piece of promo material for the game.  Talk about a self-fulfilling prophecy[...]  The male characters are definitely more visible, but it’s only because BioWare has made them that way.  It’s a shame.

Maar het kan nog erger. Met name oorlogsgames laten vrouwen helemaal zitten en scheppen een ‘slegs vir mannen’ omgeving. De reden die firma’s daarvoor geven: het zou teveel geld kosten om vrouwelijke soldaten op het scherm te laten verschijnen. Producent Gordon van Dyke van Electronic Arts, een van de leidende bedrijven in de gamesindustrie, was zo vriendelijk uit te leggen hoe dat zit:

When you actually put in female characters, typically you have to put in an entire new skeleton model and that entire new skeleton model adds an entire new level of animation and an entire new level of rigging. You basically double the amount of data and memory for soldiers that would need to go into your game. [...]  The reward has to match what you have to give up somewhere else. Our games are pushing the edge of the system they’re on at such a high degree that it becomes more of a balancing act for implementing new things — how many vehicles you can have in a game or how many buildings with destruction.

Dus, vrouwelijke personages kosten data, en omdat je die data aan de weergave van vrouwelijke karakters spendeert kun je minder gebouwen programmeren die je in puin kunt schieten. De site Kotaku sluit af met een oproep aan de lezers: wat vinden die hier van? Wat is belangrijker, een vrouwelijk personage of de mogelijkheid een muur neer te halen? Dat is het niveau waarop de participatie van vrouwenfiguren in games op dit moment besproken wordt.

Waarom is dit relevant? Omdat het voor de beleving van een game verschil maakt of je als man of als vrouw kunt spelen. Fans nemen het heft inmiddels in eigen handen. Als tegenwicht voor de op de man gerichte p.r. campagnes zetten ze eigenhandig gemaakte promotiefilmpjes op internet die de vrouwelijke hoofdpersoon centraal stellen. Zoals deze:

Dat toont aan hoe spelers zich hechten aan de vrouwelijke hoofdpersoon, als ze de keuze krijgen het spel te spelen aan de hand van een vrouw. Hoe dat komt? Destructoid.com geeft dit als volgt weer voor de game Mass Effect:

One story is about an unlikely female ship commander who proves that she’s a badass not through the fact that she’s a female, but through the fantastic portrayal of a realistic character. The other story is about the same uninteresting male character that you have played a million times. It’s a very powerful disparity here.[...] It means the difference between loving and hating those games.

En wat te denken van een onbedoeld feministisch effect? Zoals een freelance verslaggever op de site Gamasutra schrijft:

The moment that FemShep prepares to take on the threat to the universe, she inevitably will give an impassioned speech as to why they must do what they are preparing to do. This is true for both games in Mass Effect and many other franchises. The oddity is that it’s an empowered female doing the speaking. If we wanted to see yet another righteous man bolstering his troops, we’d watch Braveheart, play Halo or just roll up a ManShep. Watching FemShep, and hearing Jennifer Hale, doing this bolstering is almost unsettling. It shifts our expectations and moves us to the edge of our seats. And we love her for it.

De lezing van… Tony Porter

Meestal komen vrouwen aan het woord in de rubriek De Lezing Van. Deze keer echter niet. Weblog Shakesville schreef een speech uit die Tony Porter hield in de serie TED-lezingen. TED, van Technology, Entertainment, Design, is een non-profit organisatie die sprekers uitnodigt voor korte lezingen van maximaal een minuut of twintig. De organisatie maakt opnames en verspreidt de video’s via internet.

Tony Porter kwam aan het woord omdat hij in de Verenigde Staten één van de weinige mannen is die openlijk spreekt over de rol die mannen kunnen spelen in het doorbreken van stereotiepe rolpatronen. Hij is verbonden aan de organisatie A Call to Men. Porter hield zijn lezing begin december op een conferentie en riep mannen bij die gelegenheid op om hun verantwoordelijkheid te nemen in het bestrijden van discriminatie, seksisme en seksueel geweld tegen vrouwen. De video en de uitgeschreven speech staan beiden op Shakesville.

Correct taalgebruik versluiert probleem alleenstaande moeders

Slechte berichten, onder andere in de Volkskrant: alleenstaande ouders gaan er honderden euro’s op achteruit. Vanwege bezuinigingen vallen allerlei subsidies en tegemoetkomingen weg voor mensen met een kind van 12 jaar of ouder. Klinkt netjes he? Alleenstaande ouder, mensen…. Maar zulk politiek correct taalgebruik verhult waar het eigenlijk om gaat. Die alleenstaande ouder is bijna altijd een vrouw. Deze bezuiniging treft vrouwen zodoende veel harder dan mannen. Dat heet in goed Nederlands: indirecte discriminatie.

Even wat cijfers. Volgens het CBS stijgt de omvang van de groep alleenstaande ouders gestaag en telt Nederland tegen de half miljoen van dit soort huishoudens. De stijging hangt samen met het eveneens stijgende aantal echtscheidingen. Gaan man en vrouw uit elkaar, dan bleven de kinderen in 2008 in 85% van de gevallen bij de moeder wonen. Vervolgens ontmoeten mannen sneller een nieuwe partner dan vrouwen. Want, nog steeds in de woorden van het CBS: ‘de aanwezigheid van thuiswonende kinderen vermindert de kans op het zoeken en vinden van een partner.’ En die kids woonden dus meestal bij mams.

Okee, echtscheidingen. Wat gebeurt er dan met het inkomen? Zoals kenniscentrum E-quality onlangs nog duidelijk maakte staan vrouwen er over het algemeen slechter voor dan mannen als het gaat om werk en inkomen. Zeker als er kinderen komen schieten hij en zij in traditionele rolpatronen. Als er iemand stopt of minder uren betaald werk verricht, dan is dat vrij automatisch de vrouw. Ook in 2009 veranderde de geboorte van een kind bijna niets voor mannen.De overgrote meerderheid blijft gewoon fulltime werken.

Alles bij elkaar zorgen deze patronen ervoor dat mannen na een scheiding op z’n minst 1800 euro per maand te besteden hebben. Vrouwen beschikken over hooguit 1300 euro, maar vaak veel minder. Dit becijferde het NIBUD vorig jaar. Uit dat onderzoek bleek ook dat vaders maar in de helft van de gevallen alimentatie betaalden voor de kinderen die zij verwekten. De andere vijftig procent weigerde, of kon wegkomen met niks betalen omdat het stel indertijd geen afspraken had gemaakt over wat te doen in geval van een scheiding. Of omdat hij en zij geen huwelijk sloten maar samen woonden zonder samenlevingscontract. 

Als je kijkt naar het effect van deze bezuiging in termen van gender, is het duidelijk een discriminerende maatregel die vrouwen veel harder treft dan mannen. Het lijkt wel een beetje op die women seeking missile waar organisaties in Engeland tegen te hoop lopen. Het politiek correcte gebruik van ‘ouders’ en ‘mensen’ versluiert de seksistische lading van de bezuiniging.

Als de regering dan toch iets wil doen, kunnen ze beter vaders aanspreken op hun financiële verantwoordelijkheid. Want hoe kan het dat de helft van de mannen na een scheiding geen cent meer geeft voor zijn kinderen?